فلسفه

مجله سیاست نامه با همکاری سرای علوم انسانی برگزار می کنند

نشست بررسی «محافظه کاری و لیبرالیسم در ایران»

اخبار اندیشهمجله سیاست نامه با همکاری سرای علوم انسانی نشست بررسی «محافظه کاری و لیبرالیسم در ایران» را برگزار می کند.

یوال نوح هراری از جهان ۵۰ سال آینده می گوید/ انسان عقلش به پای مدیریت مالی هوش مصنوعی نخواهد رسید

اخبار اندیشهیووال نوح هراری در گفت‌وگو با تام پارکر از جهان در پنجاه سال آینده می‌گوید. او با اشاره به انقلاب شناختی ۷۰ هزار سال پیش که انسان با تکیه بر زبان به سلطهٔ کره زمین رسید، هشدار می‌دهد که اکنون برای نخستین بار، عاملی غیرانسانی در حال تسلط بر زبان است

انتشارات دانشگاه تهران منتشر کرد

روایت علی لاریجانی از استاد فلسفه اش کریم مجتهدی / «چنین گفت مجتهد فلسفه» منتشر شد

اخبار اندیشهشهید لاریجانی که خود از شاگردان برجسته دکتر مجتهدی بود، در این اثر تأکید کرده است که فلسفه در نگاه استاد مجتهدی، نشان از صلابت و استحکام فرهنگی یک ملت دارد و عامل و سرّ تحرک و پویایی فرهنگ است.

چگونه ایرانیان هزاران سال پیش ملت سازی را قبل از غرب شروع کردند

اخبار اندیشهدیالکتیک پریشانی و جمعیّت تنها از ویژگی‌های ادب عرفان ایرانی نیست بلکه یکی از اساسی‌ترین درون‌مایه‌های همه‌ی ادب ایران نیز هست. این دیالکتیک بازتاب روح وحدت ملّی ایرانی در سرزمینی است که چنانچه پیش‌تر بارها گفته‌ام «در معرض وزیدن باد بی‌نیازی خداوند» قرار داشت اما اجازه نمی‌داد حتی آن باد، وحدت آن را بر هم بزند. هیچ کشوری جایگاه استراتژیک خود را انتخاب نمی‌کند، چنانچه ایران نیز انتخاب نکرده است. باری، تاریخ ایران تاریخ خلاف آمد عادت‌هاست و همین امر موجب شده است در وضع و جایی که ایران‌شهر قرار دارد، در جایگاهی خلاف آمد عادت و به نوعی «قافله سالار» باشد.

درگذشت سیدجلال حسینی بدخشانی غروب محقق بزرگ اندیشه اسماعیلیه

خاموشی معمار پیوند میراث ایرانی و آکادمیای جهان/ مردی که رازهای الموت را از پاریس به ایران آورد

اخبار اندیشهاکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب در سوگنامه‌ای برای این پژوهشگر فلسفه اسلامی نوشت: «درگذشت اندوه‌بارِ دانشمند ارجمند، پژوهشگر برجستۀ فلسفۀ اسلامی و مطالعات اسماعیلی، جناب دکتر سید جلال حسینی بدخشانی، ضایعه‌ای عمیق و جان‌سوز برای حلقه‌های علمی ایران و جهان اسلام است.

پروژه تجدد و افق اندیشه جواد طباطبایی/«رستگاری سرزمین پدری»در اندیشه فیلسوف سیاسی مدرن

اخبار اندیشهطباطبایی از «خرد به ‌عنوان ضابطه همه شئون انسانی» به‌ عنوان دست ‏مایه ‏ای برای دفاع از ویژگی‏ های عقلانی اندیشه ایرانشهری استفاده می‏ کند. مسئله او در نهایت، خود آن «خرد به‌ عنوان ضابطه همه شئون انسانی» نیست، بلکه «ایرانشهر» است. دغدغه بنیادین او در نهایت، نه انسان به‌ عنوان انسان، بلکه انسان ایرانی است. این تمایز برای فهم جایگاه جواد طباطبایی بسیار سرنوشت‏ ساز است. از منظر فیلسوف سیاسی، عرصه سیاست نمی ‏تواند به‌تمامی عقلانی باشد. عقل در سیاست بسیار نحیف است. سیاست چه ایرانشهری باشد و چه غیرایرانشهری، اصولاً نمی ‏تواند فلسفی یا عقلانی باشد.»

تازه‌ترین کتاب محمد بقایی ‌ماکان منتشر شد

چرا سلاطین ترک زبان به فارسی شعر می سرودند؟/ از فردوسی تا شفیعی ‌کدکنی با نگاهی تازه / تاریخ تفکر ایرانی دستگاه فلسفی ندارد

اخبار اندیشهآنان که به غلط گمان می‌کنند حکومت‌ها و جریان‌های سیاسی حاکم مروج زبان فارسی بوده‌اند، قطعا می‌دانند که برخی از سلاطین عثمانی به فارسی غزل می‌سرودند، محمود غزنوی چهارصد شاعر پارسی‌گو در دستگاه خود داشت که عنصری ملک‌الشعرای دربارش به گفته خاقانی «به ده بیت صد بدره و برده یافت، از نقره دیگدان زد، و از زرآلات خوان ساخت». نصرالله فلسفی در کتاب «زندگانی شاه عباس» می‌نویسد که او به حدی شیفته شعر فارسی بود که در محفل شاعران حضور می‌یافت و گاه شعر آنان را نقد می‌کرد.

ضرورت توجه به نگاهی فراتر از سود در تبیین علی مرشدی‌زاد

سیاسیون و فلاسفه در گرداب عوامفریبی و پوپولیسم/ آسیب دموکراسی/ آموزش برای دموکراسی، آموزش برای اقتصاد

اخبار اندیشهمارتا نوسباوم، دموکراسی را نه فقط یک نظام سیاسی، بلکه شکلی از سازمان اجتماعی می‌داند که بر پایه آزادی، برابری، تعامل و گفت‌وگو استوار است. در مرکز اندیشه او، مفهوم «کرامت انسانی» قرار دارد که به معنای حق هر فرد برای هدف نهایی بودن است، نه ابزاری برای رسیدن به اهداف دیگران.

مرگ فیلسوف تحلیلی بریتانیایی در نود و پنج سالگی

بزرگ‌ترین مورخ فلسفه غرب در روزگار ما

اخبار اندیشهبرخی از آثار آنتونی کنی که به فارسی ترجمه و منتشر شده‌اند، عبارتند از «تاریخ فلسفه غرب» در چهار جلد،‌ «آکویناس و فلسفه ذهن» و «تامس مور».تاریخ فلسفه او بدون اغراق یکی از بهترین و خواندنی‌ترین تاریخ فلسفه‌ها در دوران جدید است که به قلم یک نویسنده نگاشته شده.

نگاهی ساختاری به یک کنش فردی به نام خنده

استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشانگر تسلیم ناپذیری مردم ایران/ انباشت بحران‌ها، خندیدن را برای مردم دشوار کرده

اخبار اندیشهبه نظرم خنده، بیش از آنکه یک ویژگی فردی باشد، یک شاخص اجتماعی است. هرگاه امنیت، امید، اعتماد و امکان پیش‌بینی آینده کاهش یابد، خنده نیز کمرنگ می‌شود. مردم ایران خندیدن را فراموش نکرده‌اند؛ بلکه زیر بار انباشت بحران‌ها، انرژی روانی لازم برای خندیدن را از دست داده‌اند. با این حال، استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشان می‌دهد که جامعه هنوز از درون کاملاً تسلیم نشده و می‌کوشد با شوخی، بخشی از رنج خود را مدیریت کند. ایران و ایرانیان پتانسیل های تمدنی بزرگی برای عبور از بحران ها دارند.

سی ویژگی یک فرد پلورالیست

اخبار اندیشهفرد پلورالیست چون ضعف‌های خودش را نوشته، به ندرت در پی عیب جویی دیگران است؛ قضاوت‌هایش در مورد دیگران را بارها و بارها تجدید نظر می‌کند؛ به دنبال خوب و بد نیست، در پی ترکیب‌های مختلف رنگهاست؛ به کسی نمی‌گوید شما بی سواد هستید، فکر می‌کند بهتر است بگوید: ما متون مختلف خوانده‌ایم؛ قبل از آنکه در مورد فرد حسودی قضاوت کند، سعی می‌کند بفهمد چرا او حسود است؛

جوواد میری بعد از ملاقات با فیلسوف ایرانی خبر داد

انتشار کتاب «مقام فلسفه» داوری اردکانی در آمریکا/ برگزاری کنفرانس جایگاه فلسفه اسلامی با تکیه بر آراء داوری و دینانی

اخبار اندیشهجواد میری پس از دیدار با رضا داوری اردکانی، از انتشار کتاب «مقام فلسفه...» به زبان انگلیسی در آمریکا، و برگزاری کنفرانس «جایگاه فلسفه اسلامی در جهان معاصر» با تکیه بر آراء داوری و دینانی خبر داد.

خوانش تحلیلی از تاریخ موازنه قدرت و دولت‌سازی در جامعه ایران در گفتاری از مهدی روزخوش

گره کور «تأسیس دولت، قانون و آزادی» پس از یک قرن/ تفاوت بنیادین مشروطه ایرانی و اروپایی/ پاسخ ایرانی به مسئله ایران یا تقلید از غرب؟

اخبار اندیشهمشروطه ایران صرفاً تقلیدی صوری از غرب نبود. هیچ تجربه تاریخی رونوشتی از تجربه‌ای دیگر نیست. همان‌گونه که مشروطه انگلستان بر بستر تاریخ انگلستان شکل گرفت، مشروطه ایرانی نیز برآمده از امکانات و نیروهای اجتماعی موجود در جامعه ایران بود.

«نفس» از کتاب «النجات» ابن‌ سینا با ترجمه و شرح جواد صوفی منتشر شد

اخبار دینکتاب «نفس» گزیده‌ای از بخش طبیعیات کتاب «النجات»، اثر ابوعلی سینا، با ترجمه و شرح جواد صوفی منتشر شده است.

سهروردی؛ فیلسوفی که نور را به اندیشه بازگرداند

اخبار دینشهاب‌الدین یحیی سهروردی، بنیان‌گذار حکمت اشراق، از معدود اندیشمندانی است که توانست میان عقل، شهود، فلسفه، عرفان و میراث حکمت ایران باستان پیوندی عمیق برقرار کند. اندیشه‌های او پس از گذشت بیش از هشت قرن همچنان در کانون پژوهش‌های فلسفی جهان قرار دارد و مکتب اشراق، یکی از مهم‌ترین جریان‌های تأثیرگذار در فلسفه اسلامی به‌شمار می‌رود.

بازخوانی سنت ایرانی-اسلامی برای برون‌رفت از عصر جدل و بی‌اخلاقی در کتاب «گفت‌وگو، آیین حق‌جویی»

 چرا نمی توانیم عین آدم با هم گفت و گو کنیم؟ / بحث‌های فارسی‌زبانان به جای روشنگری، به جدل، تحقیر و قهر می‌انجامد/ آسیب‌شناسی امتناع گفت‌وگو در ایران

اخبار اندیشهاین تجربه، پرسشی ساده اما بنیادی را پیش روی من نهاد: چرا نمی‌توانیم، به تعبیر عامیانه، «عینِ آدم» بحث کنیم؟...ا این همه، کتاب حاضر اثری در جامعه‌شناسی گفت‌وگو نیست، بلکه در فلسفه‌ی گفت‌وگو است. امید من آن است که این کتاب گامی هرچند کوچک بردارد در بسط گفت‌وگوشناخت ایرانی، بهبود گفت‌وگوهای فارسی، بازگشایی فضای نقد سالم و تقویت حق‌جوییِ گفت‌وگویی در جامعه‌ی ایرانی. بخشی از مقصود من از نوشتن این کتاب یادآوری این نکته بوده است که ما در سنت فکری خود، ابزارهای ارزشمندی برای نقد منصفانه و گفت‌وگوی اصیل داشته‌ایم. اگر بتوان این میراث را بازخوانی و بازسازی کرد و با مسائل امروز پیوند زد، شاید بتوان در روزگاری که جدل بر گفت‌وگو سایه افکنده بار دیگر پرچم گفت‌وگو را برافراشت.

یادآوری روایت سوسن شریعتی از نسبت «شاندل» با پدرش

راز «شاندل» برملا شد؛ جعل تاریخی برای فریب مخاطب یا شاهکار ادبی در خلق همزاد؟/ چرا علی شریعتی برای بیان حقیقت، فیلسوف خیالی آفرید؟

اخبار اندیشهشاید همین تعبیر، بهترین جمع‌بندی برای این مناقشه باشد. مسأله اصلی، صرفاً وجود یا عدم وجود شخصیتی به نام شاندل نیست؛ بلکه این پرسش است که آیا «شاندل» تلاشی برای فریب مخاطب بود، یا کوششی برای بیان آن بخش از حقیقت که نویسنده احساس می‌کرد با نام رسمی خود قادر به بیانش نیست؟ پاسخ به این پرسش، بیش از آن‌که به داوری درباره علی شریعتی مربوط باشد، به تلقی ما از مرز میان اندیشه و حقیقت بازمی‌گردد.

«امکان اندیشه» با ۶ راهنمای فلسفه غرب رونمایی شد؛

 تلاشی برای بازگرداندن فلسفه به متن جامعه

کتابنخستین دوره انتشار مجموعه «امکان اندیشه»؛ با هدف خارج کردن فلسفه از انحصار فضای دانشگاهی و آوردن آن به عرصه عمومی، با شش عنوان کتاب آغاز شده است؛ «پدیدارشناسی روح هگل»، «سوژه‌های میل؛ تأملات هگلی در فرانسه سده بیستم»، «جهان همچون اراده و تصور شوپنهاور»، «درباره آزادی میل»، «نقد قوه حکم کانت» و «تمامیت و نامتناهی لویناس».

مروری بر منظومه فکری فردریک باستیا در پاسداری از حریم آزادی با نگاهی به کتاب «سه رساله»

مداخله‌جویی دولت؛ باستیا مرز میان قانون و سلب آزادی را فاش کرد/پاسدار آزادی در برابر مهندسی اجتماعی؛ پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد

اخبار اندیشهفردریک باستیا، اندیشمند برجسته فرانسوی، فراتر از یک اقتصاددان، فیلسوف پاسدار آزادی و عاملیت فردی است. منظومه فکری او با کالبدشکافی حقوق طبیعی، ماهیت دولت و پیامدهای مرئی و نامرئی اقتصاد، افقی جدید در فلسفه سیاسی می‌گشاید و خرد عمومی را در برابر مداخله‌جویی‌های حاکمیتی و مهندسی اجتماعی مسلح می‌سازد. از این رو او معتقد است حکومت جعل بزرگی است که به واسطۀ آن همه تلاش می کنند با هزینۀ دیگران زندگی کنند.