فلسفه
-
تاملی پدیدارشناختی در نشست خانه اندیشمندان؛ عبور از مصرف ایدئولوژیک سنت برای استرداد حقیقت
روایت مقصود فراستخواه از قاتلان مومن نما؛ عاشورا را از مصرف سیاسی و ایدئولوژیک نجات دهیم/ دکانهای گفتمانی، آگاهی دردناک حسین (ع) را به مسلخ میبرند
اخبار اندیشهعاشورا در بیصورتی خود، فراتر از یک روز در تقویم مذهبی یا بخشی از مناسک صوری است. حسین بن علی (ع) ابژهی پرمصرفِ فرآیندهای دولتی، شبهدولتی یا مصالحِ یک ایدئولوژی نیست؛ بلکه یک «رویدادِ وجودی» ($Event$) است که انسان در لحظهای ناب با آن همزمان میشود. در این موقعیت، واقعه امرِ ماضی و تاریخی محض نیست، بلکه واجد «اکنونیت» است و مواجههای اگزیستانسیال ($Existential$) را رقم میزند
-
نگاهی به کتاب «ایدئالیسم تحلیلی»
آیا مولوی ایده آلیست بود؟ / رؤیای بزرگ فلسفه
اخبار اندیشه«ایدئالیسم تحلیلی» را باید بیش از آنکه صرفاً کتابی درباره یک نظریه فلسفی بدانیم، روایتی از یک جستوجوی فکری دانست؛ جستوجویی که از حکمت و عرفان ایرانی آغاز میشود، از کانت و هوسرل و هایدگر عبور میکند، با مولوی همسخن میشود و در نهایت به این پرسش بازمیگردد که آیا آگاهی واقعیت بنیادین جهان است؟
-
در مراسم بزرگداشت ملاصدرای شیرازی مطرح شد
حسین نصر و تبیین قدرت شگرف ملاصدرا در تلفیق چهار سنت مشاء، اشراق، عرفان و کلام/ شناخت فلسفه اسلامی بدون ملاصدرا امکانپذیر نیست
اخبار اندیشهفیلسوف معاصر ایرانی در بزرگداشت صدالمتالهین شیرازی با بیان اینکه ملاصدرا وارث چهار سنت بزرگ فکری جهان اسلام است، تصریح کرد: فلسفه مشاء ابنسینا، حکمت اشراق سهروردی، عرفان نظری ابنعربی و علم کلام، چهار رکن اصلی نظام فکری ملاصدرا را تشکیل میدهند و هنر بزرگ او در تلفیق این مکاتب و ارائه نظامی نوین بود.
-
شیوه تبیین فلسفه احکام الهی برای نوجوانان و جوانان
اخبار دینفلسفه احکام الهی بر پایه خدامحوری و بندگی استوار است و بهرهگیری از حکمتهای دنیوی برای اقناع مخاطب، نباید جایگاه اصلی آن را به عنوان شریعتی الهی متزلزل کند.
-
مدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن برگزار می کنند
نشست «گفتوگو؛ آئین حقجویی، درآمدی بومی به گفتوگوشناسی»
اخبار اندیشهمدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن نشست «گفتوگو؛ آئین حقجویی، درآمدی بومی به گفتوگوشناسی» را برگزار میکنند.
-
سیوششمین شماره فصلنامه اندیشه سیاسی ایران منتشر شد
سیاستنامه با داروغه و دلقک آمد
اخبار اندیشهیادنامه سیاستنامه به یدالله موقن پژوهشگر و مترجم آثار ارنست کاسیرر در ایران، و پرونده به تبیین آرا و اندیشههای فارابی اختصاص دارد.
-
ایلان ماسک هم فهمید که در باره همه چیز نباید نظر بدهد
اخبار اندیشهاین رفتار ایلان ماسک نوعی از بلوغ انسانی و نوعی از خودآگاهی بشر است. همان "انسانی" که در زمان سرمستی «حدّ» نمی شناسد، با سیلیِ واقعیت به نوعی خودشناسی میرسد که هی! تو اگر برای فلان کار خوبی ولی برای همه امور واجدصلاحیت نیستی. بی مایه فطیر است و تو مایهی همهچیز را نداری. متواضع باش! این سکوتِ توأم با افسردگی ایلان ماسک و این متواضع شدن «پس از احساسخدایی کردن» اتفاقی است بسیار مبارک.
-
بازخوانی نسبت عقلانیت، خلاقیت و ادراک با انسان و هوش مصنوعی در آستانه یک دگرگونی بزرگ تمدنی
آیا می توانیم در برابر هوش مصنوعی انسان باشیم؟ / پیامدهای برون سپاری عقل به ماشین پیش بینی / ظهور «حاکمیت شناختی» در عصر معماری ادراک
اخبار اندیشهشاید بزرگترین سوءتفاهم عصر هوش مصنوعی این باشد که تصور کنیم انسان صرفاً مجموعهای از نورونها، هورمونها و محاسبات زیستی است. اگر چنین بود، بازسازی انسان صرفاً یک مسئله مهندسی بود. اما آنچه انسان را از یک سامانه پردازشگر داده متمایز میکند، نه فقط توانایی محاسبه، بلکه توانایی ساختن معنا، زیستن روایت و پرسیدن پرسشهایی است که هیچ الگوریتمی ضرورت طرح آنها را درک نمیکند.از این منظر، هوش مصنوعی و ذهن انسان دو پدیده متفاوتاند. یکی با داده آغاز میکند. دیگری با معنا. یکی الگوها را محاسبه میکند. دیگری جهان را تجربه میکند. یکی احتمال را تخمین میزند. دیگری رنج، عشق، ترس، امید و مسئولیت را زندگی میکند. و شاید همین تفاوت، مهمترین مرز میان عقل انسان و هوش مصنوعی باشد.
-
تحلیل روانکاوانه و فلسفی تلهٔ خودباختگی در مواجههٔ انسان ایرانی با تجدد
بودن در زیست جهان مشترک جسارت حضور می خواهد / چرا «منِ» ایرانی دستگاه انتقادی خود را پیش پای آن دیگری بیرونی ذبح کرد؟
اخبار اندیشهزیست جهان سوژه فرهنگ ایرانی به دنبال کمال و جایگزین کردن یک ابژه آرمانی شده خارج از خود است. در این بین من یا خود ایرانی شده، دچار یک موقعیت وجودی سست و کم اثر می شود؛ به روشنی پیدا است آن چه که از دست می رود، دستگاه انتقادی و داوری ذهن است. پس هر آن چه که ابژه انجام می دهد درست و بی نقص دیده می شود. عجیب نخواهد بود که وجدان سوژه غرق در همه آن چه که ابژه طلب می کند ناپدید شده است.
-
بدون این مثلث در عملیات نظامی و دیپلماسی هم کاری از پیش نمی بریم/ هارمونی مثلث شناخت و هیجان و رفتار از منظر روان شناسی اجتماعی
اخبار اندیشهمی توان تناسب اندیشه نخبگان را در تصمیم عقلانی علمی و سیاسی و نظامی و دیپلماسی و امثال آن نمایه کرد و پشتیبانی های هیجان و عاطفه را در خیابان ها و پشتیبانی در قالب تجمعات و ابراز هیجان شور و شعور و بهجت های نصرت ملی وانمایه کرد و نیز عمل در میدان ها و عرصه های نظامی و انتظامی و اجرای دیپلماسی و مذاکرات و توافق و امثال آن بهکار گرفت که هر کدام در جای خود نکو است و اگر به خوبی مورد مداقه قرار دهیم این تعادل و تعامل منطقی احوال جامعه را خوب می کند و به وحدت و یکپارچگی اجتماعی منجر می شود.
-
نگاهی به زندگی و اندیشههای فیلسوف فمینیست از نگاه کارین مولر
از تاثیرگذارترین چهره ها در زمینه فلسفه، ادبیات و نظریه های جنسیتی/ سیمون دوبووار و جستوجوی خوشبختی
اخبار اندیشهخواننده این کتاب همچنین با تصویری انسانی و نزدیک از دوبووار مواجه میشود: فیلسوفی که لحظات شک، تردید و درد نیز داشته، اما توانسته است با تعمق، تلاش و آزادیخواهی، زندگی و کار خود را معنا دهد...«سیمون دوبووار: سزاوار خوشبختی» نه فقط بیوگرافی یک فیلسوف برجسته است، بلکه دریچهای تازه به دنیای سیمون دوبووار میگشاید. از این رو است که بسیاری آن را «ترکیبی موفق از بیوگرافی، تحلیل فلسفی و روایت جذاب» توصیف کردهاند و تأکید دارند که کتاب میتواند پلی باشد میان خوانندگان عمومی و متخصصان فلسفه و مطالعات جنسیت.
-
پلی میان فلسفه و زیستشناسی تجربی
اخبار اندیشهکتاب «درآمدی بر ژنتیک و فلسفه» (Genetics and Philosophy: An Introduction) نوشته پل گریفیتس و کارولا اشتوتس، اثری برجسته در حوزه فلسفه زیستشناسی است که در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شده است.
-
موسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه یارا برگزار میکنند
نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او
اخبار اندیشهموسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او برگزار میکنند.
-
نمایشگاه اندیشه: انتشار ترجمه فارسی «صد سال فلسفه» اثر جان پاسمور
یک قرن منازعه فلسفی در جهان انگلیسیزبان
اخبار اندیشه«صد سال فلسفه» را میتوان بیش از تاریخ یک سنت فلسفی، روایتی از دگرگونی اولویتهای اندیشه در جهان مدرن دانست؛ روایتی که نشان میدهد فلسفه، بیش از آنکه انبوهی از پاسخهای قطعی باشد، تاریخ پرسشهایی است که هر نسل دوباره آنها را صورتبندی میکند.
-
در نشست «انسان دانشگاهی و مسأله جنگ» وزارت علوم مطرح شد
فراستخواه: دانشگاه نه مانع جنگ که توجیهگر جنگ هم شده است/ عقل مدرن از صلح میگوید اما در عمل بر مدار جنگ میچرخد/ پناهگاه اخلاق پس از شکست عقل
اخبار اندیشهعضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، در ادامه به جایگاه دانشگاه پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نیز برخلاف انتظار، نتوانسته به نیرویی تعیینکننده برای صلح تبدیل شود. به اعتقاد او، دانشگاهها در عالم مدرن همانند دیگر نهادهای اجتماعی از تأثیر قدرت و سرمایه برکنار نماندهاند و گاه خود بخشی از سازوکارهای توجیه سلطه و جنگ شدهاند. او همچنین محدودیت نظریههای مبتنی بر گفتوگو و تفاهم را یادآور شد و این پرسش را مطرح کرد که اگر دیگری برای ما قابل فهم نباشد، آیا حق زیستن و کرامت او نیز باید زیر سؤال برود؟
-
استاد قانعیراد و یادگارش برای علوم اجتماعی ایران
اخبار اندیشهعلوم اجتماعی در ایران که به تعبیر استاد قانعیراد، در مرحله «پیشاالگویی» [تثبیت نشده] است، تنها با بازاندیشی تاریخی و گفت وگوی نقادانه با سنت عقلانی این کشور است که میتواند امیدوار باشد به مرحله «الگویی» یا شکلگیری یک «سنت مستقل علوم اجتماعی» دست یابد. و این ممکن نمیشود مگر اینکه علم تاریخ و فلسفه نه «فامیل دور» بلکه «عضوی از خانوادهٔ» علوم اجتماعی محسوب شوند.
-
نگاهی به «اسپینوزا، اخلاق، سیاست» الکساندر مترون
مسئله اسپینوزا نه خلاص شدن از حاکمیت که دموکرات شدن آن است
اخبار اندیشهتله لیبرالهای پیشرو برای سیاستگذاران ایرانی؛ چرا تعریف و تمجیدهای واشنگتن «دانه نمک» میخواهد؟ تحقیر ترامپ به قیمت اشتباه محاسباتی تهران؛ بازی خطرناکی که منافع ملی ایران را قربانی کارتهای داخلی آمریکا میکند
-
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
اخبار دینمنطقهای جدید، مانند منطق موجهات، بحثهایی چون ضرورت، امکان، امتناع، حمل اولی و شایع و مراتب دلالت را با زبان ریاضی بازسازی کردهاند؛ اما ریشه این تفکیکها در سنت منطقی ما وجود داشته است.
-
در آیین رونمایی از کتاب «همباوران؛ روایتهایی از همزیستی با ادیبان مسیحی دلداده اهلبیت(ع) و دوستدار ایران» مطرح شد
محقق داماد: تفرقه و جنگ از نقاط تاریک ادیان است / «همباوران»؛ بازخوانی پیوندهای فرهنگی، دینی و انسانی ایران و جهان مسیحی
اخبار اندیشهآیتالله سید مصطفی محقق داماد گفت: ما به متدین بودن خود افتخار میکنیم، اما در برابر غیرخودیها موضع دشمنی میگیریم و این اتهامی است که به پیروان ادیان وارد شده است. تنها راهی که حاصل تجربه ۸۰ ساله من است، ترویج رواداری میان فرقهها و ادیان دیگر است و راه تحقق رواداری نیز گفتوگوی بینادیانی است.
-
چرا عقبنشینی کنشگران به زندگی خصوصی نشانه شکست نیست؟
اخبار اندیشهدگردیسی، قانون طبیعت است. نه پیروزیهای سیاسی دائمیاند و نه شکستهای خصوصی پایدار. تاریخ محصول همین رفت و آمدهای مداوم میان خانه و خیابان است. اینکه انسان و جامعه دوباره به سیاست بازمیگردند یا نه معمای اصلی نیست؛ پرسش مورد بحث این است که جامعه اکنون در کدام نقطه از چرخه فرسودگی و بازگشت ایستاده است؟ استراتژی سالهای پیشروی یک جامعه را پاسخ همین پرسش تعیین میکند.
-
سهگانه تاریک در اتاق مدیریت؛ رشد برخی مدیران و تخریب درازمدت سازمان
ساختن سازمانهای پایدار با پاسخگویی و اخلاقمداری و نه کاریزماگرایی / فرمول روانشناختی سقوط فرهنگ سازمانی با چاشنی خودشیفتگی و ماکیاوللیسم
اخبار اندیشهبرخلاف خودشیفتگان که به تحسین نیاز دارند، افراد ماکیاولیست بیشتر به کنترل موقعیتها و افراد علاقهمندند. آنها معمولاً صبورتر، حسابگرتر و استراتژیکتر عمل میکنند.در برخی موقعیتها، این ویژگیها میتوانند مزیتهایی نیز ایجاد کنند. توانایی تحلیل روابط قدرت، مذاکرهگری و برنامهریزی بلندمدت از جمله تواناییهایی است که در سطوح معتدل ماکیاولیسم دیده میشود. اما در سطوح بالا، این رویکرد به شکلگیری محیطهای بیاعتماد و روابط کاملاً معاملهمحور میانجامد.
-
نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- بازخوانی کتاب جدید توماس آگدن؛ کالبدشکافی ساختار ذهن در روانکاوی معاصر
سفر به تاریکترین لایهٔ روان انسان/ وقتی پوست، بدن و حواس مادی جایگزین کلمات میشوند / توهم «من واحد و یکپارچه» فرو ریخته است
اخبار اندیشهکتاب «موضع اوتیستیک ـ مجاور» بیش از آنکه مقالهای فنی درباره یک مفهوم روانکاوانه باشد، کوششی برای فهم ساختار تجربه انسانی است؛ اینکه انسان چگونه جهان را تجربه میکند، چگونه احساس «خود بودن» در او شکل میگیرد و چگونه میان خود و دیگری، میان درون و بیرون، میان واقعیت و خیال، تعادل برقرار میشود.
-
نشست «تفکر در بحران» با حضور محمدمهدی اردبیلی؛ کالبدشکافی فلسفی زیستن در جهانِ آشوبزده
پایان رؤیای «حل مسئله» در فلسفه/ بحرانها هرگز تمام نمیشوند، فقط فرم خود را عوض میکنند/ فریب بزرگ حافظه؛ فکر میکنیم پیش ازبحران، وضعیت بهتری داشتیم
اخبار اندیشهبهگفته اردبیلی: «برخی میگویند بیایید بحران ایجاد میکنیم، ولی من میگویم بحران هست، فقط کافیست چشممان را باز کنیم، و این غفلت است که باعث میشود بحران را نبینیم. نکته اینجاست که غفلت اساس جهان است و اگر انسان غافل نباشد نمیتواند با وجود بحرانها زندگی کند».
-
حسین نصر در باره رضا داوری اردکانی چه نوشت؟ / زیست ۵۰ ساله یک جوان با سوال های واقعی جهان / نیم قرن همنشینی با آفتاب حکمت
اخبار اندیشهدر سال ۱۳۳۷ که تدریس در گروه فلسفه را در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران آغاز کردم با جوانی مواجه شدم که دانشجوی دکتری در رشته فلسفه بود و مدیر گروه محترم دکتر یحیی مهدوی از او تعریف می کرد. آن جوان دکتر رضا داوری بود که اکنون بیش از پنجاه سال از آشنایی بنده با این دانشمند و متفکر پر ارج می گذرد. در طی این نیم قرن دکتر داوری خدمات فراوانی در رشته فلسفه و سوق دادن جوانان متفکر کشور عزیزمان به راه درست اندیشیدن انجام داده است و پیشتاز میدان بحث جدی فلسفی و طرح سوالات واقعی در امور گوناگون بوده است.
-
هرمنوتیک فلسفی در مواجهه با جنجالهای رسانهای؛ داستان یک سوءبرداشت
محاکمهی استعارههای بیژن عبدالکریمی در دادگاه فضای مجازی/ وقتی «هرمنوتیک» قربانی «فهم تحتاللفظی» میشود / آرپیجی یا فلسفه؟، راز زبان کنایهآمیز
اخبار اندیشهشاید بتوان گفت مسئله اصلی این روزها نه سخن دکتر عبدالکریمی، بلکه غلبه نوعی فهم تحتاللفظی بر فضای عمومی است؛ فهمی که استعاره را با واقعیت، کنایه را با حکم، و اغراق بلاغی را با تجویز عملی یکی میگیرد. در چنین فضایی، نخستین قربانی نه یک شخص، بلکه خود امکان فهم است. در این ماجرا، مسئله اصلی آرپیجی نیست؛ مسئله اصلی هرمنوتیک است.
-
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن/یوگا به عنوان کالای فرهنگی
اخبار دینیوگا در مسیر حرکت از شرق به غرب دچار دگرگونیهای قابل توجهی شده است. آنچه امروز در بسیاری از نقاط جهان با این نام شناخته میشود، ترکیبی از عناصر سنتی و بازتعریفهای مدرن است.
-
چگونگی داوری درباره استحکام یا شکنندگی یک نظام سیاسی
اخبار اندیشه«مردمسالاری دینی» سازوکاری برای بازتولید سرمایه اجتماعی و تقویت مشروعیت سیاسی محسوب میشود. مشارکت مردم در انتخابات، حضور در عرصههای مختلف اجتماعی، نقشآفرینی نهادهای مدنی و استمرار فرآیندهای قانونی، همگی بخشی از ظرفیتهایی هستند که قدرت نرم جمهوری اسلامی را شکل میدهند.
-
محمد دهقانی مترجم «ابن خلدون: زندگی و اندیشهی او»
نقد دهقانی به شفیعی کدکنی، جواد طباطبایی و زرین کوب / متدولوژی اسیر «خیالپردازی» / اندیشه ایرانشهری و آثاری بدون فکت
اخبار اندیشهمحمد دهقانی گفت: فایده ابنخلدون خواندن و تاریخخوانی همین است. این که ما بتوانیم یک آینهای پیش روی خودمان داشته باشیم و گذشته خودمان را از بیرون ببینیم. در واقع دیروزمان را با امروزمان مقایسه کنیم و بتوانیم از دیدگاه انتقادی خود را ببینیم و خودنگری کنیم و به این ترتیب از خودشیفتگی تاریخی، ملی و هر چیز دیگری بیرون بیاییم و بدانیم که همه آدمهای دنیا خوبیها و عیوبی دارند. عیبهای خودمان را هم ببینیم و سعی کنیم خودمان را تصحیح کنیم.
-
انتقاد شدید ناصر فکوهی به بیژن عبدالکریمی / «دعوت به مراسم گردنزنی» : ابتذال خشونت به زبان یک «فیلسوف» / سقوط در پهنهی فلسفهی رسمی
اخبار اندیشهنکتهٔ آموزندهٔ این سخنانِ آلوده آن است که به جرئت میتوانم بگویم هیچ برنامهٔ تلویزیونی قانونی در هیچ کشوری از جهان، چه در غرب چه در شرق، را نمیشناسم که به کسی اجازه بدهد چنین با زبان باز و روشن و تصویری، خشونت و شکنجه را با این ابتذال و در جوّی که گویی مجری با ایشان همدلی کامل دارد، بر زبان بیاورد و برنامه به تعطیلی کشیده نشود و مدیرانش مؤاخده و محکوم نشوند.
-
ببینید | جملات شوکهکننده عبدالکریمی : باید کله منتقدان با RPG متلاشی شود و سپس زیر گیوتین برود!
فیلماظهارات جنجالی بیژن عبدالکریمی درباره «متلاشی کردن سر روشنفکران با RPG و گیوتین» واکنشهای گستردهای برانگیخته است. منتقدان میگویند چنین ادبیاتی با جایگاه یک استاد فلسفه سازگار نیست. / چندثانیه