تاریخ اسلام
-
نگاهی به سبک زندگی امروز از زاویه سیره نبوی؛ از خانواده و مصرفزدگی تا فضای مجازی و حقالناس
اگر پیامبر امروز میان ما بود، کدام عادتهای ما را اصلاح میکرد؟
اخبار دیناگر پیامبر اکرم(ص) امروز در میان ما زندگی میکرد، بیتردید فقط به عبادت ظاهری ما نگاه نمیکرد؛ او به اخلاق، روابط، صداقت، مصرف، خانواده و حتی رفتار ما در فضای مجازی هم توجه داشت. بسیاری از عادتهایی که امروز عادی شدهاند، از نگاه نبوی نیازمند بازنگری جدیاند.
-
هنر ارتباطی پیامبر اسلام در عصر انزوا و قطبیشدن روابط انسانی؛ چرا اخلاق نبوی همچنان قویترین آهنربای جذب قلوب است؟
راز جذب حداکثری؛ چرا سیره مهربانانه پیامبر(ص) هرگز کهنه نمیشود؟
اخبار دیندر روزگاری که لایکها و دنبالکنندهها معیار محبوبیت شدهاند، بررسی میکنیم چرا سیره اخلاقی پیامبر رحمت، فراتر از ابزارهای رسانهای، همچنان قویترین راه برای نفوذ در دلهای انسانهاست.
-
«تاریخ قرآن» چیست؟ آیا این اصطلاح با الهیبودن قرآن منافات دارد؟
اخبار دین«تاریخ قرآن» بخشی از علوم قرآنی است که به بررسی سرگذشت متن وحی از لوح محفوظ تا امروز میپردازد و با الهی بودن قرآن یا دوران پس از پیامبر (ص) منافاتی ندارد.
-
قرآن درباره ذوالقرنین چه میگوید؟ آیا او پیامبر بود؟
اخبار دینذوالقرنین شخصیتی مؤمن، مقتدر و عدالتطلب است که بر اساس دیدگاه مشهور قرآنپژوهان، اگرچه پیامبر نبود، اما حکومتی گسترده و صالح داشت.
-
ارزیابی انتقادی از مواجهه الهیاتی عبدالکریم سروش با مقوله «اسلام لیبرال»
پاسخ الهیاتی به پرسش جامعهشناختی؛ آیا سروش علیه «قبض و بسط تئوریک شریعت» قیام کرد؟ / «اسلام لیبرال» نه انحراف از وحی، که یک واقعیت زیسته تاریخی است
اخبار اندیشهمسئله اصلی نه امکان یا امتناع «اسلام لیبرال»، بلکه چگونگی فهم اسلام در مقام یک پدیده فرهنگی است. تا زمانی که این تمایز بنیادی به رسمیت شناخته نشود، هر داوری درباره نسبت اسلام و لیبرالیسم، هرچند از حیث الهیاتی منسجم باشد، از حیث فلسفه فرهنگ و جامعهشناسی دین، همچنان ناقص خواهد ماند.
-
روایت زنانی که نه فقط همراه کاروان، بلکه حافظان معنا و پیاماند
از خطبههای زینب(س) تا خدمت در موکبها؛ زنان چگونه تاریخ را ساختند؟
اخبار دیناگر عاشورا فقط در میدان نبرد معنا میشد، شاید پیامش در همان ظهر داغ کربلا میماند؛ اما این زنان بودند که از دل داغ و اسارت، روایت را زنده نگه داشتند. از حضرت زینب(س) که با بصیرتی حیرتانگیز، صحنهها را به سند زنده تاریخ تبدیل کرد، تا بانوانی که امروز در موکبها، رسانهها، خانهها و جادههای منتهی به حرم، پیام زیارت حسینی را منتقل میکنند، یک خط روشن امتداد یافته است: زن در مکتب حسینی فقط سوگوار نیست؛ بلکه راوی، حافظ، مربی و پیامرسان است.
-
بینید| با این تاکتیک پیامبر(ص) میتوان آمریکا را شکست داد
اخبار دینپیامبر(ص) وقتی یهودیان بنینضیر عهدشکنی کردند و قصد ترور ایشان را هم داشتند، اقتصاد آنها را هدف قرار داد و مجبور به تسلیمشان کرد.
-
متعصبان کجاندیش چگونه در نهروان عمیقترین ضربه را به جامعه وارد کردند؟
اخبار دینجنگ نهروان برخلاف جنگهای جمل و صفین که مواجهه با عهدشکنان سیاسی و دنیاطلبان شام بود، رویارویی با جریانی بود که از درون جبهه خودی سر برآورد.
-
ماجرای پیشگویی صریح پیامبر(ع) درباره شهادت عمار یاسر و عاقبت قاتلان او
اخبار دینزندگی عمار یاسر این بزرگمرد تاریخ اسلام که نزدیک به یک قرن پایمردی و ایثار را در خود جای داده است، تابلویی زنده از مظلومیت، استقامت، بصیرت و ولایتمداری محض است.
-
بازخوانی نوآوریهای سید محمدباقر صدر در آیین رونمایی از کتاب «اندیشه تفسیری صدر»
پاسخ صدر به ۲۵۰ سال منازعه در علوم انسانی/ راز جهانی شدن اندیشه قرآنپژوهی صدر/ کشف قوانین تاریخی بدون قربانی کردن اراده انسان
اخبار اندیشهموسوی بر افق جهانی مخاطب شهید صدر تأکید کرد و گفت: وقتی شهید صدر سخن میگوید، یکی از مخاطبان اصلی او، اندیشمندانی هستند که در سطح جهان کار میکنند. گاهی در تفسیر موضوعی گفته میشود که برخی مباحث، سابقهاش در فلان جریان تفسیری یا در اندیشه برخی مفسران اهل سنت بوده است؛ اما اینها در واقع تابع همان ادبیات جهانیاند و اصالت فکری مستقلی ندارند.
-
شخصیتِ عمار یاسر به عنوانِ الگویِ ثباتِ اخلاقی، بصیرتِ سیاسی و وفاداریِ عملی در روزگارِ فتنه
پایبندی به اصول در عمل؛ درسی از سبک زندگی عمار یاسر
اخبار دیندر تاریخِ اسلام، چهرههایی هستند که حقانیتِ خود را نه فقط با سخن، بلکه با تمامِ سبکِ زندگیشان اثبات کردهاند. عمار یاسر از همین تبار است؛ مردی که از نخستین روزهایِ ایمان تا واپسین لحظاتِ حیات، اصول را خرجِ مصلحت نکرد و در میانِ فشار، تحقیر، شکنجه، جنگ و فتنه، همواره در سمتِ حق ایستاد. زندگیِ او برایِ انسانِ امروز فقط یک روایتِ تاریخی نیست، بلکه درسی زنده دربارهیِ این حقیقت است که وفاداری به ارزشها، زمانی معنا پیدا میکند که برایِ آن هزینه بدهی.
-
مهارتِ عبور از طوفانِ کلمات و بازیابیِ آرامشِ درونی
هنرِ تابآوری در برابرِ هجمهیِ کلمات؛ چگونه با زخمِ زبانها به سبکِ امام حسن (ع) برخورد کنیم؟
اخبار دیندر دنیایِ پرهیاهویِ امروز که هر اظهارنظرِ نسنجیدهای در شبکههایِ اجتماعی یا جمعهایِ دوستانه میتواند به یک زخمِ عمیق تبدیل شود، روشِ کریمانهیِ امام حسن (ع) در مواجهه با توهینها، نه یک ضعف، بلکه قدرتِ بیپایانِ مدیریتِ بحران و پیروزیِ اخلاقی است.
-
به بهانه روز بزرگداشت سلمان فارسی؛
تنها ایرانینژاد اهلبیت پیامبر(ص)
اخبار دینسلمان فارسی از شخصیتهای اسلامی بلندآوازه و از صحابه معروف پیامبر اکرم(ص) است که از چنان درجه بالایی برخوردار است که پیامبر(ص) او را از اهلبیت(ع) خود خواند.
-
نقشِ سلمان فارسی در تبدیلِ تجربه، عقلانیت و مهندسیِ دفاعی به یک الگویِ نجاتبخش در صدر اسلام
وقتی تدبیر از ایران برخاست؛ سلمان و طراحیِ هوشمندانهی خندق
اخبار دیندر تاریخ صدر اسلام، برخی چهرهها فقط در میدانِ ایمان درخشیدند و برخی دیگر، علاوه بر ایمان، قدرت حل مسئله را نیز به صحنه آوردند. سلمان فارسی از همین گروه دوم است؛ شخصیتی که در یکی از حساسترین لحظاتِ حیات جامعهی اسلامی، تجربهی تمدنی، ذهن راهبردی و شناخت میدانیِ خود را به کار گرفت و با پیشنهاد حفر خندق، معادلهی جنگ را تغییر داد. خندق فقط یک مانع نظامی نبود؛ نماد ورود عقلانیتِ تدبیری، مهندسی دفاع و آیندهنگری تمدنی به ساختار تصمیمسازی جامعهی اسلامی بود.
-
چرا سلمان فارسی، سلمان شد؟
اخبار دینسلمان فارسی، صحابی مشهور حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و از یاران باوفای حضرت امیر سلام الله علیه است که پیامبر(ص) در وصفش فرمودند: سلمان از ما اهل بیت است. او ایرانی و پیش از اسلام آوردن، زرتشتی بود و روزبه نام داشت.
-
از نخستین جنگِ رسانهایِ تاریخ اسلام در آینهیِ صلحِ امام حسن (ع)
وقتی دروغ، تیترِ اول شد؛ معاویه چگونه افکارِ عمومی را علیهِ امامِ حسن (ع) چرخاند؟
اخبار دیندر عصرِ امام حسن مجتبی (ع)، میدانِ نبرد فقط میدانِ شمشیر نبود؛ منبر، نامه، شایعه، تطمیع و ترساندنِ افکارِ عمومی، ابزارهای اصلیِ جنگی بودند که معاویه با مهارت به کار گرفت. او با ساختنِ روایتی وارونه از حقیقت، امامِ حق را در چشمِ بخشی از جامعه، از رهبرِ مشروع به عاملِ اختلاف و از مدافعِ عدالت به مانعِ صلح و ثبات تبدیل کرد؛ پروژهای که امروز میتوان آن را یکی از روشنترین نمونههای «جنگِ روایتها» در تاریخ دانست.
-
هدف اصلی از صلح امام حسن علیهالسلام چه بود؟
اخبار دیناقدام نظامی و تداوم جنگ با معاویه فاقد دستاورد معین و قابلاعتنا بود و صلح تاکتیکی (ترک مخاصمه) نسبت به جنگ راجح بود.
-
چرا پیامبران بزرگ الهی از خاورمیانه بودهاند؟
اخبار دینبسیاری از پیامبران شناختهشده، از حضرت نوح(ع) و ابراهیم(ع) تا حضرت موسی(ع)، عیسی(ع) و پیامبر اسلام(ص)، در سرزمینهای خاورمیانه ظهور کردهاند. این موضوع همواره این پرسش را به دنبال داشته است که آیا بعثت پیامبران به این منطقه محدود بوده است؟ آموزههای قرآن کریم و تحلیلهای تاریخی نشان میدهد که اگرچه پیامبران نامبرده در قرآن از این منطقه برخاستهاند، اما هدایت الهی به خاورمیانه اختصاص نداشته و برای هر امتی پیامآوری از سوی خداوند فرستاده شده است.
-
چرایی گمنامی دختر امام حسین(ع) در متون
اخبار دیندر منابع اصیل تاریخ اسلام، پاسخهای محکمی برای رد شبهات پیرامون حضرت رقیه (س) وجود دارد.
-
ببینید| آیا دین ریشه جنگهای تاریخ است؟ نقدی بر یک کلیپ پربازدید
اخبار دینگاهی یک کلیپ چند دقیقهای با کنار هم چیدن چند روایت تاریخی، یک داستان دینی، نام چند فیلسوف و چند مثال مشهور، نتیجهای میگیرد که در نگاه اول کاملاً قانعکننده به نظر میرسد. یکی از این روایتها، دین را ریشه اصلی جنگها و خشونتهای تاریخ معرفی میکند؛ ادعایی که برای داوری درباره آن، باید اجزای استدلال را با دقت و بدون پیشداوری بررسی کرد.
-
مناظره امام باقر(ع) با قتاده و درس بزرگ فن بیان
وقتی فقیه بصره در مدینه خاموش شد
اخبار دینمدینه در روزگار امام محمدباقر(ع)، فقط شهر خاطرههای نبوی نبود؛ میدان برخورد قرائتها، ادعاها و مرجعیتهای رقیب هم بود. در چنین فضایی، دیدار و گفتوگوی امام باقر(ع) با قتادة بن دعامة، فقیه نامدار بصره، تنها یک بحث علمی ساده نیست؛ روایتی است از اینکه چگونه میتوان بیهیاهو، اما قاطع، طرف مقابل را از جایگاه ادعا به جایگاه تأمل کشاند.
-
به مناسبت ۲۶ تیر زادروز شاه اسماعیل صفوی
بزرگترین میراث صفویه اندیشه و ایده ایران بود/ شاه اسماعیل همواره از سردارانش میخواست فریاد «جاوید باد ایران» سر دهند
تاریخ ایرانروی کار آمدن پادشاهی صفویه را میتوان تلاشی برای بازیابی تاریخ و فرهنگ کهن ایران بر پایه گزارههای دیانت و ملیت به شمار آورد که شاه اسماعیل بهدرستی آن را انجام داد.
-
بنوالسرج چه کسانی هستند؟
اخبار دینبرخی رسوم، تنها به دلیل ناآگاهی از منشأ تاریخیشان نسل به نسل منتقل شدهاند؛ در حالی که دانستن حقیقت، میتواند پایانبخش این باورها باشد.
-
معجزههای پیامبران اولوالعزم و غیر اولوالعزم چگونه بوده است؟
اخبار دینمفهوم معجزه به هر «آیتِ خارقالعاده برای اثبات نبوت» تعمیم مییابد که ، همه گزارشهای خارقالعاده تاریخی در تأیید دعوت پیامبران قابل جمعاند.
-
جایگاه حضرت مریم سلاماللهعلیها در آیات قرآن و نسبت عفاف با ایمان، عبادت و استقامت
مریم عذرا(س)؛ بانویی که قرآن او را نماد عفت، ایمان و استقامت معرفی میکند
اخبار دیننام حضرت مریم سلاماللهعلیها در قرآن فقط با یک روایت تاریخی گره نخورده است؛ او در متن وحی، الگویی زنده از پاکدامنی، بندگی و ایستادگی در میدان تهمتها و آزمونهای سخت معرفی میشود؛ الگویی که برای انسان امروز نیز حرفهای تازه دارد.
-
در تلاطمِ کلانشهرهایِ خاکستری و سیمانی، معماریِ ایرانی-اسلامی چگونه میتواند پناهگاهی برایِ روحِ خسته باشد؟
شهرِ بتنی یا شهرِ روحنواز؟ چرا معماریِ ایرانی-اسلامی میتواند پادزهرِ استرسهایِ مدرن باشد؟
اخبار دینورود به فضاهایِ عمومیِ سنتی، شبیه به وارد شدن به یک عبادتگاهِ کوچک بود که انسان را از هیاهویِ دنیا جدا میکرد، اما در معماریِ امروز این لطافت و ارتباطِ روحی بهشدت کمرنگ شده است.
-
یکی از درخشانترین و ناشنیدهترین صفحات تاریخ شیعه در جنوب شرق ایران؛ الگوی غیرت و کنشگری پیشدستانه
سیستان در آتش غیرت دینی؛ روایت قیام خونخواهی شهدای کربلا
اخبار دیندر سال ۶۲ هجری قمری، مردم سیستان در واکنش به فاجعه کربلا، حرکتی اعتراضی علیه حاکم اموی انجام دادند؛ حرکتی که در برخی منابع از آن به عنوان یکی از نخستین قیامهای خونخواهانه پس از عاشورا یاد شده است.
-
از خاکستر ساسانیان تا برآمدن خرمدینان
بابک خُرمدین از پشتوانه اجتماعی برخوردار بود
تاریخ ایرانهر بار که بغداد گمان میکرد کار بابک پایان یافته است او بار دیگر از دل کوهستان سر برمیآورد و ضربهای تازه بر پیکر خلافت وارد میکرد.
-
چرایی و چگونگی حرکت امام رضا (ع) از مدینه؛ وقتی تهدید تبعید به فرصتی برای تمدنسازی تبدیل شد
ببینید | هجرت به مرو؛ معمای بزرگ سیاست در تاریخ تشیع
اخبار دینچهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
-
از بازار کوفه تا بازار امروز
بازخوانی سیره اقتصادی امیرالمؤمنین؛ عدالت در خدمت تنظیم بازار و حمایت از مردم
اخبار دینوقتی قیمتها بالا میرود و سفرهها کوچکتر میشود، نگاهها به حاکمیت و بازار دوخته میشود. اما در قرن نخست هجری، امام علی در کوفه الگویی از نظارت بر بازار و مقابله با گرانفروشی ارائه داد که هنوز هم قابل تأمل است.