مشروطه
-
نامههایی که از جنایات روسها در تبریزِ یک قرن پیش پرده برمیدارند
تاریخ ایران«نامههایی از تبریز» مدت زیادی از تاریخ مشروطیت را دربرنمیگیرد، ولی بادقت زیاد به ذکر جزئیات وقایع یکی از بحرانیترین ادوار مشروطیت در تبریز میپردازد. این نامهها در بحبوحه یاس و ناامیدی و در روزهای تاریک اشغال روسها نوشته شده است.
-
نظام کسب و کار، مقوم تقویت مدیریت قاجاری
استبداد خیرخواه خطرناک تر از استبداد شرور/ دلیل اصلی شکست ایران در توسعه؛ کسبوکارهای ما «مشروطه» نمیشوند/ دربار قاجار در شرکت های خصوصی ایران
اخبار اندیشهگروه اندیشه: مرتضی امیرعباسی روانکاو برند، در مقاله ای که در اختیار خبرگزاری خبرآنلاین قرار داده، نشان می دهد که چگونه موسسات مدرن ایرانی، هنوز در دوره استبداد صغیر قاجار طی طریق می کنند و قبل از یک شرکت مدرن دربار قاجار را به ذهن متبادر می سازند. از این جا معلوم می شود که چرا در ایران توسعه و قانون حاکم نمی شود. از نظر امیرعباسی در بسیاری از سازمانهای ما، مرز میان ساختار و شخص کاملاً از بین رفته است. اغلب شرکتها یک «حضرت مؤسس» دارند که خود را همزمان قانونگذار، مجری، دادرس و حتی مفسر سلیقه میداند. از رنگ پیک موتوری و لوگو گرفته تا استراتژیهای کلان، همهچیز باید از فیلتر ارادهی مبارک ایشان بگذرد. در چنین فضایی، بدنه کارشناسی دیگر سرمایه انسانی متخصصی که توسعه ایجاد کند نیست؛ آنها به فراشباشیان مدرن و عملهاکرهای تنزل پیدا میکنند که فقط منتظرند تا فرمان ملوکانه صادر شود و چشم بگویند.
-
پزشکیان: مشروطه نقطه عطف بیداری و آزادیخواهی ملت ایران بود/ مشروطه نخستین تجربه نظام پارلمانی و قانونگرایی را در خاورمیانه بود
دولترئیس جمهور انقلاب مشروطه را نقطهعطفی در تاریخ معاصر ایران و نماد بیداری، آزادیخواهی و قانونمداری ملت ایران توصیف کرد و با تأکید بر ضرورت بازخوانی میراث مشروطه، پیشنهاد داد ۱۴ مرداد به عنوان «روز و هفته تبریز» نامگذاری شود.
-
درسهای مشروطه برای امروز؛ وقتی دوقطبیسازی دستاورد ملی را نابود میکند
تاریخ ایراننزاع در جامعه ایران به نزاع مشروطه و مشروعه محدود نماند. در میان مشروطهخواهان جدی و وفادار نیز شکاف میانهرو و تندرو به انشقاق دیگری دامن زد. زمانی این شکاف موجب شد بعضی از مشروطهخواهان به رهبری سیدعبدالله بهبهانی با میرزاعلیاصغرخان امینالسلطان همراه شوند. این همراهی با ترور امینالسلطان ناتمام ماند. اختلاف و انشقاق میان انقلابیون تندرو و میانهروها اما همچنان باقی ماند.
-
۱۲۰ سال تلاش برای رسیدن به رویای ایرانی
اخبار اندیشهدر تاریخ ما، نامهایی مثل مستشارالدولهها، محلاتیها، واعظها و فروغیها همین آدمها بودند؛ کسانی که در زمان خودشان سختی کشیدند و قدر ندیدند، اما راه را نشان دادند. رویای ایرانی یعنی همین؛ اینکه به جای چشمدوختن به قهرمانانِ زودگذر، به دنبال ساختنِ نهادهایی باشیم که بمانند، ریشه بدوانند و آینده را بسازند.
-
میراث مشروطه و قانوناساسی؛ پیوند تاریخی ارادهی ملی
دولتاز متن قانون اساسی جمهوری اسلامی چنین برمیآید که شکوفایی جامعه بدون مشارکتِ فراگیرِ همهی عناصر اجتماعی ممکن نیست. این مشارکت، نباید به یک جناح، طبقه یا تفسیر خاص محدود گردد. بیطرفی قانون اساسی، نه به معنای حذف جریانها، که الزامآورندهی حضورِ همهی مؤلفههای هویت ملی در تعیین سرنوشت است.
-
خوانش تحلیلی از تاریخ موازنه قدرت و دولتسازی در جامعه ایران در گفتاری از مهدی روزخوش
گره کور «تأسیس دولت، قانون و آزادی» پس از یک قرن/ تفاوت بنیادین مشروطه ایرانی و اروپایی/ پاسخ ایرانی به مسئله ایران یا تقلید از غرب؟
اخبار اندیشهمشروطه ایران صرفاً تقلیدی صوری از غرب نبود. هیچ تجربه تاریخی رونوشتی از تجربهای دیگر نیست. همانگونه که مشروطه انگلستان بر بستر تاریخ انگلستان شکل گرفت، مشروطه ایرانی نیز برآمده از امکانات و نیروهای اجتماعی موجود در جامعه ایران بود.
-
نامهای از روزهای نخست مشروطه؛ از «مجلس اسلامی» تا «مجلس ملی»
تاریخ ایراندستخط مبارک دایر به ایجاد مجلس که شرف صدور یافته بود در آنجا به اسم مجلس اسلامی قید شده بود مردم قبول نکردند، و استدعا کردند که باید مجلس ملی باشد، ما کاری با مذاهب نداریم...
-
نشست خانه ملی قانون اساسی
مشروطیت بهمثابه میراث ایرانیان و جنبشی ناتمام
اخبار اندیشهیازدهمین نشست خانه ملی قانون اساسی با عنوان «مشروطیت بهمثابه میراث ایرانیان و جنبشی ناتمام» برگزار میشود.
-
به مناسبت صدوبیستمین سالروز بنیاد مشروطه
ملیگرایی ایرانی؛ راهبرد جنبش مشروطیت
تاریخ ایرانمیان باورمندان به ساخت شناسه (هویت) برآمده از شکوه ایران باستان و بهره جستن از ملیگرایی ایرانی برای دگرگونیهای بنیادین و پیشرفت این آب و خاک، همگرایی در روزگار قاجاریه پدید آمد.
-
خانه اندیشمندان علوم انسانی، انجمن ایرانی تاریخ و اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی برگزار می کنند
نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز»
اخبار اندیشهگروه تاریخ خانه اندیشمندان علوم انسانی با همکاری انجمن ایرانی تاریخ و اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» را برگزار می کنند.
-
ببینید| پرچمدار دفاع از دین
اخبار دینشیخ فضلالله نوری پرچمدار دفاع از دین در انقلاب مشروطه بود که تمام تلاش خود را در راه گسترش مشروطه مشروعه هم راستا با مبانی اسلام بهکار بست و در نهایت جان خود را در این راه از دست داد.
-
به مناسبت صدوهفدهمین سالگرد اعدام
دو خوانش متضاد از شیخ فضلالله نوری / «شهید مشروعه» یا «همدست استبداد»؟
تاریخ ایرانکارنامه سیاسی شیخ فضلالله نوری از معدود موضوعات تاریخ معاصر ایران است که پیرامون آن قطبیسازیای چنین عمیق و ماندگار شکل گرفته است؛ چهرهای که حامیان سینهچاکش او را مدافع شریعت و استقلال میدانند و منتقدان دوآتشهاش، مخالف آزادی و مشروطه. اما خروجی کارنامه او سوای نگاههای افراطی و تفریطی چیست؟
-
عکس/ شیرازیها در کنار «آرامگاه سعدی» در سال مشروطه
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از آرامگاه سعدی را در سال ۱۲۸۵ شمسی میبینید. (عکس درون متن)
-
عکس/ جشن نخستین سالگرد مشروطه در تبریز
تاریخ ایرانطاق نصرت دستهجات محله شتربانان و ششکلان تبریز را در نخستین سالگرد جشن مشروطه، ۱۳۲۵ قمری [۱۲۸۶ خورشیدی]، تماشا میکنید. (عکس درون متن)
-
سی تیر انتقام شاه از قوام بود
تاریخ ایراناو از چنان جسارت و شهامتی در سیاستورزی برخوردار بود که سیدحسن مدرس، فقیه مشروطهخواه، او را «شمشیر رزم» میخواند که برای مقابله با رضاخان سردارسپه، وزیر جنگ تمام دولتهای پس از کودتای سوم اسفند، چارهساز بود.
-
به مناسبت صدوهفدهمین سالروز
روایت فتح تهران؛ سه روز نبردی که پایتخت را از چنگ استبداد به در آورد
تاریخ ایراناحمد کسروی در کتاب «تاریخ مشروطه ایران» این پیروزی را چنین توصیف میکند: «سردار اسعد و سپهدار بهارستان را نشیمنگاه گرفته و مردم دستهدسته به آنجا میشتافتند. در این میان یک تماشای بسیار پربهایی بهره تهرانیان گردید و آن زبونی و خواری لیاخوف بود که در میان آن شور و خوش از بانک شاهی بیرون آمده با امیر مجاهد در درشکه نشستند... کجا میرود این بدترین دشمن آزادی؟ به بهارستان آری به بهارستان همانجایی که با توپ ویران ساخته بود میرود تا از سران آزادی زینهار خواهد و بر جان خود ایمن گردد.»
-
چگونه ناتوانی دولت قاجار و ظلم دشمن،«قحطی بزرگ»را در جنگ جهانی رقم زد؟
اخبار دینعلیرغم اعلام بیطرفی دولت ضعیف قاجار، موقعیت استراتژیک ایران باعث شد تا ارتشهای بریتانیا، و روسیه تزاری خاک این کشور را به میدان نبرد خود تبدیل کنند.
-
درسهای ناآموخته از واقعه به توپ بستن مجلس
تاریخ ایرانزمانی که محمدعلیشاه مجلس را به توپ بست تصور نمیکرد پایتخت دوم ایران و شهر نایبالسلطنه یعنی تبریز برای ۱۳ ماه به رهبری سردار ملی و سالار ملی به مقابله با آن برآید.
-
عکس/ مجلس شورای ملی پس از به توپ بسته شدن؛ ۲ تیر ۱۲۸۷ خورشیدی
تاریخ ایرانتصویری تاریخی از مجلس شورای ملی را پس از به توپ بسته شدن در ۲ تیر ۱۲۸۷ شمسی خواهید دید.
-
گزارش مؤسسه بینالمللی «وی-دم» از سقوط آزاد آزادی در جهان دمکرات و غیر دمکرات تا ۲۰۲۵
بازگشت تکان دهنده از موج سوم دموکراسی سازی هانتینگتون؛ رکود جهانی انتخابات / سقوط بزرگ دژ دموکراسی؛ چرا آمریکا دیگر یک «دموکراسی لیبرال» نیست؟
اخبار اندیشهگزارش سال ۲۰۲۵ «وی دم» نشان میدهد که فرسایش دموکراسی نه تنها در کشورهای مستبد، بلکه در قلب دموکراسیهای غربی نیز به مراحل پیشرفتهای رسیده است...پدیده «خودسانسوری» در ۳۹ کشور در حال رشد است (از جمله بلاروس، هنگکنگ، اسلوونی، ویتنام و باز هم بریتانیا و آمریکا).....آزادی بیان در محیطهای دانشگاهی و فرهنگی، دومین شاخص در حال سقوط است (در ۴۱ کشور). نکته تکاندهنده این است که در کنار کشورهایی مثل مجارستان، اندونزی، نیکاراگوئه و روسیه، دموکراسیهای در حال پسرفت مانند آرژانتین، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا نیز در این لیست قرار دارند. این یعنی حتی در پیشرفتهترین دموکراسیها، آزادیهای دانشگاهی و فرهنگی در حال فرسایش است.
-
پای «سگِ حسن دله» اینگونه به ادبیات ما باز شد
تاریخ ایرانمحل اداره روزنامه خیابان ناصری (ناصرخسرو) کتابخانه تربیت و قیمت روزنامه ۴ شاهی بوده است. شمارگان عادی روزنامه حدود پنج هزار نسخه بود و پارهای از شمارهها تجدید چاپ نیز میشدند.
-
مشروطهخواه تندرو
تاریخ ایرانشبی در قزوین، جمعی اندک اما مصمم در اتاقی بسته گرد آمدند: سیدضیاءالدین طباطبایی، رضاخان میرپنج و چند افسر دیگر. آنان به این جمعبندی رسیدند که اگر اصلاح از راه قانون و قرارداد ممکن نیست، نظم تازه باید با نیروی قزاق بر تهران تحمیل شود. و نام های خود را پشت قرآنی امضا کردند.
-
وقتی در ایران مشروطه شد، در جهان جز دو سه کشور اروپایی از دموکراسی خبری نبود*
تاریخ ایرانبه لحاظی جامعهای که در آن مشروطه ایجاد شد از جامعه زمان سلجوقی عقبتر بود یعنی ثروت در آن کمتر است، سواد در آن کمتر است و ارتباطات اجتماعی هم کمتر است.
-
کالبدشکافی ۱۳۰ سال بحران ساختاری قدرت و تصادم خونین دولت-ملت در ایران معاصر
محمد فاضلی و تبیین چگونگی رهایی ایران از دکترین «صلح مسلح» / چرخدندههای خشونت متقابل، ایران مدرن را به مسلخ کشاند
اخبار اندیشهاز نظر فاضلی مسئله حیاتی و مبرم ایرانِ امروز، یافتن راهکاری عقلانی و ساختاری برای بیرون آمدن از این منازعه فرساینده و پایان دادن به دکترین «صلح مسلح» است؛ صلح مسلحی که اکنون از یک پیشینه و تاریخ ۱۳۰ ساله برخوردار است و تداوم آن مخاطرات استراتژیک به همراه خواهد داشت.
-
روایت جنجالی یک روحانی از تولد مشروطه
تاریخ ایران او سید را در روزگار طفولیت دیده بود و این خاطره را در ذهن داشت که کودکان به هنگام دیدنش از او میگریختند. چه والدینشان آنان را از مصاحبت و نزدیکی با سیدجمالالدین اسدآبادی نهی کرده بودند.
-
مقدمهای درباره نظریههای علوم سیاسی
بحران علوم سیاسی: عجز نظریههای عاریتی از حلّ معمای ایران / مدرنیته و جنگ روایت ها؛ از افسون مارکسیسم تا بیداری مشروطه
اخبار اندیشه«بازگشت به نویسندگان و نظریهپردازان پر اهمیتی مانند خواجه نظامالملک طوسی و کوشش برای تحلیل نظر و عمل آنان این سود بزرگ را دارد که منطق انحطاط تاریخی و زوال اندیشه را روشن میکند». تردیدی نیست که با پیگیری منطق مشروطهخواهی، بازگشت به اهمیت دانش حقوق و تحلیل میراث و تداوم اندیشه سیاسی در سنت و اندیشه ایرانی نسل آینده دانشمندان علوم سیاسی تغییر خواهد کرد.
-
طبقات فرودست در جنبش مشروطه چه نقشی داشتند؟/ تاریخ «فراموششدگان»
اخبار دینفرودستان با تبدیل «درد نان» به «مطالبه نظم»، بستری را فراهم کردند که نخبگان سیاسی توانستند بر روی آن، بنای مشروطیت را پایهگذاری کنند.
-
توسعه - قانون؛ رویای ناتمام میرزا یوسفخان مستشارالدوله این فرزانهی تبریزی
طرح ۱۹ بندی دیپلمات و متفکر برجسته تبریزی برای نجات ایران / چند کلمه درباره «یک کلمه»/ از پاریس تا تبریز؛ تولد حقوق بشر در جامه آیات و روایات
اخبار اندیشهیک کلمه، چیزی نبود جز تفسیری بر «اعلامیه حقوق بشر و اتباع کشور» که در ۲۶ اوت ۱۷۸۹ میلادی در گرماگرم انقلاب فرانسه به تصویب مجلس مؤسسان رسید. نویسنده کتاب به تعبیر آخوندزاده «جمیع آیات و احادیث را نیز به تقویت مدعای خود» بر آن بیفزود. این کتاب هرچند نزدیک به چهل سال پیش از انقلاب مشروطه نوشته شد، اما «اثر خویش را بر اذهان مشروطه خواهان به جا نهاد و اصولی که اعلام کرد در قانون اساسی بهخصوص متمم قانون اساسی ایران انعکاس یافت»
-
انعکاس نوستالژی تبریز در خانههای تاریخی
آذربایجان شرقیصحبت از شهری است با تاریخی بیش از ۴۰۰۰ سال و ۶۰۰۰ خانه تاریخی که هر چند در مقایسه با شهرهای دیگر مهجور واقع شده و دست نامهربان روزگار با زمینلرزهها و جنگهای متعدد، چندین بار چهره تاریخ آن را دستخوش تغییر قرار داده، اما هنوز هم با افتخار تمام، تاریخ غنی خود را به رخ میکشد.