لیبرالیسم

روشنفکران وطنی چرا بدون زمینه دنبال دموکراسی اند؟ / فقط لاک و روسو اما هابز نه، چرا؟ / جهانِ ناامن، اقتدارِ هابزی می طلبد

اخبار اندیشهامروز، جهان دوباره هابزی شده است؛ اما شاید تنها آنان که از مسیر اقتدار مشروع عبور کنند، روزی به دموکراسی پایدار برسند.

بازخوانی «اصول علم اقتصاد»

اقتصاد علم انتخاب انسان‌هاست

اخبار اندیشهمولف کتاب ضمن انتقاد از سنت‌ کینزی-ساموئلسونی که به‌باور وی، «بیش از آگاه کردن خواننده، او را به اشتباه می‌اندازد»، به پیشینه تدریس برخی دیدگاه‌های مکتب اقتصاد اتریشی را ذکر کرده، معتقد است: «جالب بود که همه گمان می‌کردند این آموزه‌های اتریشی بسیار آموزنده‌تر و کاربردی‌تر از دیگر بخش‌ها است».

جراحی بیمار، بدون بیهوشی و آمادگی!

اخبار اندیشهاصلاحات اقتصادی بدون اصلاحات سیاسی، تنها توزیع عادلانه‌ی فلاکت و تبدیل کننده کل جامعه ایران به یارانه‌بگیر است. ما به دنبال بازاری هستیم که در خدمت جامعه باشد، نه جامعه‌ای که قربانیِ توهمات بازار آزاد یا انزواطلبی ایدئولوژیک شود.

مناظره محمد قوچانی و میثم مهدیار در باره ایرانشهری و امر ملی

دوئل بر سر میراث طباطبایی؛ نبرد «ایران‌گرایان» و «امت‌گرایان» در قاب رسانه ملی / رمزگشایی قوچانی و مهدیار از چرخش بزرگ جامعه به سمت امر ملی

اخبار اندیشهقوچانی: ایرانشهری به‌هیچ‌وجه یک مفهوم ایدئولوژیک نیست. یعنی ما اگر راجع به ایرانشهر صحبت می‌کنیم، دکتر طباطبایی حتی از به کار بردن کلمه «پروژه» برای نظریه‌اش ابا داشت و می‌گفت این پروژه نیست، یک «کار تحقیقاتی» است میثم مهدیار: روایت [طباطبایی]بیشتر از یک موضع مدرن اندیشه ایرانشهری را طرح می‌کند ... این روایت از ایرانشهری از قضا خیلی ضد ایران است و بیشتر از یک موضع مدرن اتفاق می‌افتد و خودش می‌تواند بحران‌آفرین باشد. .

نقدی پیرامون برخی ایده‌های مهم نئولیبرالیسم

شبحِ ترسناک هایک در بازارِ بی‌رحم / "نظم خودجوش" نقابی برای پنهان کردنِ دستِ قدرتمندان / غرب از کینز بهره می برد و هایک را به همسایگان تحمیل می کند

اخبار اندیشهیکی از وظایف دولت به‌عنوان سیاست‌گذار باید هدایت تولید و حتی مصرف در جامعه باشد. امروزه در تمام اقتصادهای توسعه‌یافتۀ دنیا نیز این موضوع دقیقاً وجود دارد و یارانۀ دولت‌ها به محصولاتی چون محصولات لبنی، آموزشی، درمانی و... که دارای اکسترنالیتی مثبت بوده تعلق می‌گیرد و تعرفه‌ها و مالیات‌های سنگین بر محصولاتی چون مواد دخانی، نوشابه‌های گازدار یا فعالیت‌های اقتصادی مخرب محیط زیست و... تعلق می‌گیرد؛ موضوعی که در تضاد کامل با تفکرات هایک است.

نشست کالبدشکافی میراث جنبش مسلمانان مبارز با بررسی کتاب «امت در فراسوی نیک و بد»

پیمان و جنبش مسلمانان مبارز علیه بازرگان و نهضت آزادی / "امت" مفاهیم سرنوشت‌ساز انقلاب را صورت‌بندی کرد؟ / از آرمان‌شهر توحیدی تا واقعیت‌های خیابان 

اخبار اندیشهبا وجود همۀ اختلاف‌نظرها، هر دو طرف بر دستاوردهای فکری و فرهنگی دکتر پیمان و هفته‌نامۀ «امت» تأکید دارند. آموزش متد اندیشیدن، پرورش کادر، فاصله‌گرفتن از دوگانه‌های صفر و صدی و تأثیرگذاری بر بخشی از روشن‌فکران و مدیران آینده، ازجمله این دستاوردهاست. بسیاری از نیروهایی که بعدها در جریان‌های ملی-مذهبی، اصلاح‌طلب یا نشریاتی چون «ایران فردا» فعال شدند، از این تجربه تأثیر پذیرفتند. ...در نهایت، گفت‌وگوی حق‌پناه و خدیوی نشان می‌دهد مسئلۀ جنبش مسلمانان مبارز و «امت» نه صرفاً یک موضوع تاریخی، بلکه پرسشی زنده دربارۀ سیاست، تجربه، خطا و امکان یادگیری جمعی است. بازخوانی این تجربه، بیش از آنکه برای داوری دربارۀ گذشته باشد، برای فهم اکنون و آینده سیاست در ایران اهمیت دارد.

«لیبرالیسم در روزگار ظلمت» در نگاه احسان سنایی اردکانی

ضرورت بازگشت به پدران لیبرال / سرسخت بودن چندان هم خوب نیست

اخبار اندیشهاحسان سنای اردکانی گفت:‌ سرسختی، همان وضعیتی است که در اثر تعصب گفتمانی، خواه نسبت به اندیشه‌های لیبرال و خواه اندیشه‌های ضدلیبرال بروز پیدا می‌‎کند.

کتاب خزان خودکامگان در کشورهای پساکمونیستی تحول از طریق انتخابات را بررسی می‌کند

خزان رهبران اقتدارگرا در کشورهای پساکمونیستی با «یادگیری» تاکتیک‌ها/ پیروزی در انتخابات گام اول، تازه دشواری ها آوار می شوند

اخبار اندیشهنویسندگان در این کتاب کوشیده‌اند نه درباره مشروعیت نظام‌های سیاسی سخن بگویند، نه توصیه‌ای برای تغییر ساختارها ارائه کنند، بلکه صرفاً به این پرسش پژوهشی پاسخ می‌دهند که چرا انتخابات در برخی کشورهای پساکمونیستی منجر به تغییر دولت شده و در برخی دیگر به تثبیت وضع موجود انجامیده است؟ نقطه قوت کتاب همین رویکرد تحلیلی و میان‌سطحی آن است؛ رویکردی که به جای تکیه بر نظریه‌های کلان یا تفسیرهای اخلاقی، به داده‌ها، مصاحبه‌ها و مطالعه‌های میدانی تکیه دارد و تلاش می‌کند فرآیندهای سیاسی را در ظرف زمان و مکان خاص همان کشورها بفهمد.

لیبرالیسم چگونه فاشیسم را توجیه می کند؟

اخبار اندیشهفون میزس در این کتاب درباره مقطع زمانیِ بعد از قدرت گرفتن بولشویک‌ها برای توجیه و دفاع از فاشیسم می‌نویسد: «نمی‌توان انکار کرد که فاشیسم و تمام تکاپوهای دیکتاتوری‌جویانه‌ی مشابه، پر از نیت‌های خوبند و مداخله آن‌ها در این مقطع زمانی تمدن اروپا را نجات داده است. خدمتی که فاشیسم با این کار خود انجام داده است در تاریخ جاودان خواهد ماند.» ... فون میزس در این کتاب می‌نویسد: «نمی‌توان انکار کرد که فاشیسم و تمام تکاپوهای دیکتاتوری‌جویانه‌ی مشابه، پر از نیت‌های خوبند و مداخله آن‌ها در این مقطع زمانی تمدن اروپا را نجات داده است. خدمتی که فاشیسم با این کار خود انجام داده است در تاریخ جاودان خواهد ماند.» احتمالاً اگر مارکوزه آن «نیت‌های خوب» فاشیسم را که فون میزس به کار برده، در نوشته‌اش می‌آورد بیشتر می‌توانست توجیه فاشیسم توسطه لیبرالیسم را به تصویر بکشد.

اجماع لندن رقیب جدید برای اجماع واشنگتن / شکست بنیادگرایی نئولیبرالیسم؛ اجماع لندن راهنمای اقتصاد قرن ۲۱ / از نئولیبرالیسم تا عدالت اجتماعی

اخبار اندیشهبه بیان کلی هرچقدر که «اجماع واشنگتن» بر مقررات ‏زدایی و حقوق مالکیت فردی تاکید دارد، اجماع این سوی اقیانوس اطلس، تاکید بیشتری بر گسترش ظرفیت‏ های دولتی و ایجاد رفاه دارد. هر چقدر «اجماع واشنگتن» مسیر را واضح و مشخص ترسیم می‏کند، بر اساس گزارش وب‏سایت مدرسه اقتصاد لندن، «اجماع لندن» شرایط را می‏سنجد اما ابزار سیاستی به همراه ندارد.

ترامپ میخ آخر را بر تابوت نظم لیبرال زد / هانتینگتون بهتر تشخیص داد یا فوکویاما؟ / ایده «برخورد تمدن‌ها» زودرس اما نه اشتباه

اخبار اندیشهچشم‌انداز هانتینگتون از نظم جدید به مراتب تیره‌تر از فوکویاما بود، اگرچه هر دو دیدگاهی دوپهلو و دوگانه بودند. فوکویاما مقاله خود را با این استدلال مشهور به پایان رساند که بهای صلح دائمی، کسالت بوروکراتیک خواهد بود، که در آن «جسارت، شجاعت، تخیل و آرمان‌گرایی» مبارزه ایدئولوژیک، جای خود را به صرف «محاسبات اقتصادی، حل بی‌پایان مسائل فنی، نگرانی‌های زیست‌محیطی و ارضای خواسته‌های پیچیده مصرف‌کننده» خواهد داد. از نظر فوکویاما، «قرن‌های ملال» آتی، یک بحران وجودی برای افرادی ایجاد خواهد کرد که در جهانی عاری از فرصت برای شکوه سیاسی، به دنبال به رسمیت شناخته شدن اجتماعی هستند.

معجزه مدنی

اخبار اندیشهمتفکران لیبرال آمریکایی دوباره بحث دیرین تنازع  میان لیبرالیسم و دمکراسی را مرور خواهند کرد. سوسیال دمکراسی اعتبار خواهد یافت. ناسیونالیسم آمریکایی بیشتر به ضرورت یک ناسیونالیسم گشوده به دیگری خواهند اندیشید. و البته لیبرال‌ها و سوسیالیست‌ها و ناسیونالیست‌های آمریکایی به ارزش‌های بنیادین مدرنیته که پشتیبانی از نسل کشی در غزه را بر نمی‌تابد. سیاست داخلی و خارجی آمریکا هم لاجرم با تجدیدنظرهایی مواجه خواهد شد. این همه معجزه دمکراسی است. دمکراسی معجزه مدنی است.

بررسی نسبت جامعه‌شناسی با اکنون ما در دانشگاه تهران

یوسف اباذری: دانشگاه بعد از دوم خرداد غلغله بود آن دوره چه شد؟ / زندگی موقتی مردم زیر فشارها / کار جامعه‌شناس نقد جامعه برای بهبود جامعه

اخبار اندیشهیوسف اباذری گفت:‌الان کسانی که فارغ‌التحصیل جامعه‌شناسی می‌شوند، به تولید محتوا می‌پردازند! تولید محتوا یعنی چه؟ یعنی تبلیغ برای شرکت‌های بازرگانی. کار جامعه‌شناسی این نیست. کار جامعه‌شناس نقد جامعه برای بهبود جامعه است. بنابراین آنچه بر آن تاکید می‌کنم، این است که مهم‌ترین اکتی که در جامعه‌شناسی باید انجام داد این است که اجازه ندهید، به شما بگویند این جامعه یک امر طبیعی است و همین است که هست و باید در داخل همین جامعه زندگی کرد. چنین چیزی افتادن در قعر ایدئولوژی و پذیرش وضع موجود است.

عباس آخوندی: کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدند ایران فاقد دولت-ملت است/نظم جهان لیبرال کلا در حال فروپاشی است

احزاب و شخصیت‌هاعباس آخوندی گفت: اینکه زمانی گفته می‌شد آمریکا درصدد خروج از منطقه و سپردن هژمونی آن به اسرائیل است، با توجه به شرایط کنونی منتفی است و گرچه از اسرائیل حمایت می‌کند، اما قدرت‌های جهانی به هیچ عنوان منطقه ما را رها نمی کنند و درصدد تسلط امنیتی بر منطقه هستند که در آینده ایران اثر تعیین‌کننده خواهد داشت.

آیا نظریه چند فرهنگی برای ایران مناسب است؟ احمد بستانی بررسی کرد

خطرات نظریه چندفرهنگی کیملیکا در تشدید قوم‌گرایی و تجزیه‌طلبی در ایران / چرا مدل «حق جمعی» در ایران نتیجه معکوس دارد

اخبار اندیشهآیا در ایران دولت ملی قدرتمندی داریم که برابری، شهروندی، حقوق برابر زن و مرد، حقوق برابر اقلیت‌های دینی و امثالهم را به رسمیت شناخته باشد؟ و آیا نظام لیبرال دموکراسی داریم تا بخواهیم در این چارچوب حرکت کنیم؟ برای مثال دختری در خوزستان آیا اولویتش این است که به زور شوهرش ندهند، حق تحصیل داشته باشد، از حقوق برابر با مردم برخوردار باشد یا این که به عنوان یک عرب، حقوق قومی عربی اش به رسمیت شناخته شود؟

نقد و بررسی کتاب «عقل و سکون در حکمرانی»

آزادی خواهی علی لاریجانی و نگارش کتابی در رد انحصار دولت / نقشه راه رجل سیاسی در میدان اندیشه و تفکر

اخبار اندیشهعلامه طباطبایی متفکری غیرسیاسی و غیرمدنی است، اما لاریجانی با پیگیری مباحث معطوف به تکامل جامعه در نظریه اسلام، این مفسر قرآن را سنجه‌ای برای ارزیابی اندیشه سیاسی در اسلام قرار می‌دهد و چنان پرده مدعا را بالا می‌گیرد که در انتهای فصل به رئوس فلسفه توسعه از منظر علامه طباطبایی اشاره می‌کند. همین رویکرد را در فصل چهارم و در بررسی حکمرانی مطلوب از دیدگاه مرتضی مطهری توسط نویسنده پیگیری می‌شود.

بررسی کتاب«آخرین فرصت برای تغییر»

سرمایه‌داری علیه محیط‌زیست / باید همه چیز را تغییر داد

اخبار اندیشهاسلام زاده می‌گوید: پایان دادن به سلطه سوخت‌های فسیلی نیازمند پذیرش بسیار گسترده‌ای است، نه به این دلیل که نمی‌توان آن را انجام داد، بلکه به این دلیل که بسیاری از فرآیندهای سیاسی - اقتصادی-تجاری را متحول خواهد کرد. اگر چپ واقعاً می‌توانست نئولیبرالیسم را از بین ببرد، شاید کلاین درست می‌گفت، اما شواهد انتخابات اخیر نشان می‌دهد که چپ چنین ظرفیتی ندارد. بخش قابل توجهی از علاقه‌مندان به نئولیبرالیسم باید متقاعد شوند که اقدامات ضروری هستند و کتاب کلاین جایی برای این افراد باقی نمی‌گذارد.

نگاهی به «لیبرالیسم و ناراضیانش» نوشته فرانسیس فوکویاما

فوکویاما در اندیشه بازسازی لیبرالیسم؛ محدودیت قدرت شرکت ها و احیای سرمایه اجتماعی با توزیع مجدد منابع / دموکراسی در آزمون زمان

اخبار اندیشهفوکویاما پیشنهاد می‌کند که لیبرالیسم جدید باید نه تنها به تنظیم و محدود کردن قدرت شرکت‌ها بپردازد، بلکه سرمایه اجتماعی حاصل از توزیع مجدد منابع و کاهش نابرابری‌ها را نیز ارج نهد. چنین رویکردی می‌تواند جامعه مدنی را احیا کرده و دموکراسی را در برابر تهدیدات داخلی و خارجی مقاوم سازد.

شهر فلسفهٔ ایران برگزار می‌کند:

‌ویروس لیبرال؛ جنگ دائمی و آمریکایی کردنِ جهان

اخبار اندیشهنشست «ویروس لیبرال؛ جنگ دائمی و آمریکایی کردن جهان» توسط موسسه شهر فلسفه ایران برگزار می‌شود.

آیا تاریخ‌نگاری از دید چپگرایی هنوز ممکن است؟ / روشنفکران دنبال تئوری ها در کتاب بدون توجه به مشکل معیشت مردم

اخبار اندیشهدر چنین شرایطی که ملت‌ها تنها به دنبال اهداف اقتصادی خود می‌گردند و میهن‌پرستی تبدیل به روحیه‌ای شده که مردم از بیان آن امتناع می کنند، چرا که می‌دانند به خصوص نزد دوستان جوان پیامد دارد و آن هایی هم که مثل من زاده‌ی اواخر قرن بیستم اند، حداقل پاسخی که خواهند شنید این است که "غم معیشت نداری" یا "ما به دنبال گذران زندگی هستیم و تو به دنبال مطالب کتاب‌ها" و...، تاریخنگاری چپگرایی هم ذره‌ای قابلیت انطباق با جوامع کنونی نخواهد داشت.

مروری بر «شهروندی؛ گفتمان، نظریه‌ها و دیدگاه‌های فراملی»

از شهروندی ملی تا شهروندی سایبری؛ بازخوانی یک مفهوم پیچیده / همشهری بودن در عصر جهانی شدن

اخبار اندیشهکتاب «شهروندی؛ گفتمان، نظریه‌ها و دیدگاه‌های فراملی» با نگاهی بین‌رشته‌ای و تلفیقی، شهروندی را در بستر تحولات جهانی، تغییرات دولت‌ملت و چالش‌های نئولیبرالیسم بررسی می‌کند.

مختار نوری، استاد اندیشه‌سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه بحران لیبرال دموکراسی در غزه را بررسی می کند

غزه، زلزله‌ای اخلاقی در پایه‌های لیبرال دموکراسی غرب / «سرمایه‌داری شبکه‌ای» در حال ظهور است /از خاموشی سازمان‌ها تا بیداری انسان‌ها درباره روایت غزه

اخبار اندیشهبرخی محققان در ایام اخیر مدعی شدند داستان غزه نشان داد که فلسفه اروپا دچار فروپاشی اخلاقی است! شخصاً بر این باورم که باید میان «غرب» برآمده از نگاه‌های فلسفی فیلسوفان و «غرب» برآمده از نگاه‌های سیاستمداران تفاوت قائل شد و هر یک را به سهم خود ارزیابی کرد.

احمدی‌نژاد دیگر در آغاز سخنرانی اش، دعای فرج نمی خواند؛ بسم الله هم نمی گوید! / مبارک اصول‌گرایان باشد

احزاب و شخصیت‌هامحمود احمدی‌نژاد، رییس جمهوری پیشین ایران چهارشنبه 14 خرداد 1404 نه در تهران و در حرم امام خمینی که در بوداپستِ مجارستان بود تا به عنوان میهمان ویژه در کنفرانس "پایداری در جهان در حال تغییر" سخنرانی کند.

تولیت آستان شاهچراغ علیه السلام:

 نزاع اصلی جهان، جدال جبهه الهی و جبهه شیطانی است

فارسنزاع اصلی جهان امروز، جدالی است میان جبهه اسلام ناب و جبهه لیبرالیسم غربی، جبهه الله و جبهه شیطان. تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی با تاکید بر این دو جبهه، جایگاه انسان در اسلام از نگاه امام خمینی را در جلسه‌ای ویژه بررسی کرد و بر اهمیت انتخاب مسیر درست در این نبرد روحانی و فکری تاکید نمود.

لیبرالیسم بیماری مهلک یا پیروزی شکوهمند مدرنیته؟ / بحران اخلاق مدرن؛ نگاهی به نقد لیبرالیسم/ یک عمر نزاع بر سر لیبرالیسم میان مکینتایر و رورتی

اخبار اندیشهلیبرالیسم چیست؟ آن‌قدر جواب‌های مختلف به این سؤال داده شده است که بعید است بتوان به هیچ نقطۀ مشترکی دست یافت. به تعبیر یک فیلسوف فرانسوی، هیچ دیدگاهی به اندازۀ لیبرالیسم آماج نقدهای گوناگون نبوده است و هیچ دیدگاهی نیز این‌همه رواج و استیلا نداشته است. یکی از شاخص‌ترین مجادله‌ها دربارۀ چیستی لیبرالیسم در دهه‌های اخیر بین السدیر مکینتایر و ریچارد رورتی بر پا بوده است. یکی تمام عمرش را به پای نقد آن گذاشت و دیگری مدافع خستگی‌ناپذیر آن بود. دعوای این دو بر سر چه بود؟

کوچک‌زاده به پزشکیان: چه کسی باید با استانداری که ناموس مردم غیور کُرد را برای سان‌دیدن فلان مهمان خارجی بر اسب سوار می‌کند، برخورد کند؟

مجلسمهدی کوچک‌زاده طی تذکری در جلسه علنی مجلس گفت: دیوان محاسبات نیز پس از سفر لاکچری یکی از وزرا به کیش، از انحراف دو هزار میلیاردی سخن گفته است. در این کشور، هر وفاقی که حول امام نباشد، ره به ناکجاآباد می‌برد.

انتقاد فوکویاما به نئولیبرالیسم / نئولیبرالیسم قرائتی افراطی از لیبرالیسم / نئولیبرالیسم ؛ ایدئولوژی یا علم

اخبار اندیشهرویکرد مارکسیستی، نئولیبرالیسم را پروژه ای سیاسی و اقتصادی از سوی طبقات حاکم می داند که برای بازسازی و تقویت قدرت خود در برابر بحران های اقتصادی و اجتماعی دهه ۱۹۷۰ طراحی شده است. این رویکرد معتقد است نئولیبرالیسم با ترویج فردگرایی و آزادی اقتصادی، نابرابری های اجتماعی و اقتصادی را طبیعی جلوه می دهد.