فلسفه جدید

چگونه میان انسان‌ها انسان باشیم؟

اخبار اندیشهکتاب «لویناس، مکتب فرانکفورت و روانکاوی» عبارت است از بحثی راجع به اینکه «انسان بودن در میان انسان‌ها» چیست.

فارابی و حلِ مسئلۀ علوم اجتماعی اسلامی / معنا و مصداق «صناعت»

اخبار اندیشهشاید طرح پرسش مجدد از ماهیت علوم اسلامی، فرایند تکوینِ آن ها و نحوۀ کاربردی‌بودن و حلِ مسئلۀ آن ها در زمینۀ تاریخی - اجتماعی که در آن تکوین یافته‌اند ، بتواند پرسش از راهکارهای کاربردی‌سازی و حل مسئله این علوم در دورۀ معاصر را رنگ و رویی دیگر ببخشد.

امکان یا امتناع فلسفه مضاف در سنت فلسفه اسلامی

اخبار اندیشهسعید کریم داداشی نوشت:‌ پیشنهاد این نوشته تأکید بر فعال‌سازی ظرفیت‌های فلسفه اسلامی به عنوان راهکار اصلی، رویکردی اساسی‌تر، امن‌تر و اصیل‌تر است در مقابل تقلید از رویکرد آنگلوساکسون.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»

سوال هانری کربن: جایگاه فرزانگی، خرد و خردمندی ایرانیان و"اسلام ایرانی" کجاست؟ / آیا می دانیم در کجای تاریخ ایستاده ایم؟

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت: اگر می‌دانستیم و می‌فهمیدیم در کجای تاریخ، فرهنگ، جامعه و جهانی که درآن به سرمی‌بریم ایستاده‌ایم، همدلانه‌تر و صمیمانه‌تر زندگی می‌کردیم به گوش هوش سخن هم را می‌شنیدیم و اندیشه و ایمانی فروزان‌تر و دستی تواناتر در گشودن گره کارها داشتیم و با دلی دلیرتر و سینه‌ای ستبرتر در آوردگاه رویارویی با مخاطرات گام می‌نهادیم.

تحول رابطه تاریخی بازار و روحانیت

اخبار اندیشهتحلیل حاضر نشان می‌دهد که رابطه بازار و روحانیت در ایران، در گذار از یک پیوند سنتی به تعاملی جدید است. عواملی همچون دگرگونی‌های نسلی، تحول در ساختار اقتصادی، تغییر جایگاه اجتماعی نهادها و ظهور بازیگران جدید، این رابطه تاریخی را بازتعریف کرده‌اند. این روند ممکن است محدود به فاصله‌گیری صرفاً سیاسی یا اقتصادی نماند، بلکه تأثیری فرهنگی و اعتقادی نیز بر جای گذارد. هنگامی که نهاد دین در ذهنیت گروهی مانند بازاریان بیش از حد با کارکرد حکومتی و چالش‌های آن گره بخورد، ممکن است گرایش‌های دینی شخصی و اجتماعی این قشر نیز دست‌خوش سردی یا بازنگری شود.

«لویی آلتوسر؛ خوانش نشانه‌ای فلسفه‌ برای درک هنر»

اخبار اندیشهکتاب «لویی آلتوسر» با نگاهی انتقادی، خوانش این فیلسوف از ایدئولوژی و سیاست را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه فلسفه برای او ابزاری در میدان مبارزه اجتماعی و درک ادبی و هنری بود.

به سوی رهایی تفکر با «استادان نادان»؟ / هوش چگونه آزادانه عمل می کند؟/ از نظر رانسیر برابری یک عمل دائمی است، نه یک آرمان دور

اخبار اندیشه ژاک رانسیر در استاد نادان نشان می‌دهد که آموزش مبتنی بر «توضیح دادن» نه‌تنها یادگیری را تقویت نمی‌کند، بلکه ناتوانی و وابستگی ذهنی تولید می‌کند. او با نقد «نظام تبیین‌گر»، نظم مسلط آموزشی را بازخوانی می‌کند و آن را مسئول بازتولید نابرابری فکری می‌داند.

فلسفه راهی برای ارضای نارسیسیسم فرهنگی نیست/ حافظ و مولوی را به روز بخوانیم

اخبار اندیشهمحمد اصغری:‌ امروز برخی برای کسب پرستیژ و به‌ظاهر روشنفکری سراغ فلسفه می‌روند، بی‌آنکه با جدیت به عمق آن وارد شوند.

بازار داغ کتاب‌های فلسفی در خوانش البرز حیدرپور

میانگین فهم مردم از فهم حاکمان و روشنفکران بیشتر است / از مارکس‌زدگی تا مولوی‌زدگی

اخبار اندیشهطیف غالب روشنفکران ما، با مداحی درباره آرمان‌های خودساخته و دگرساخته، کسب و کاری راه انداخته‌اند و بسیاری از این سلبریتی‌هایی که آن‌ها ساخته‌اند، از نیچه گرفته تا فوکو و دریدا و آدورنو و هایدگر و مابقی، حکم امامزاده‌هایی را دارند که اگر دردی را شفا نکنند، نان و عنوانی را عطا می‌کنند.

«زمین و خدایان»؛ درآمدی تازه به جهان فلسفی هایدگر

اخبار اندیشه«زمین و خدایان؛ درآمدی بر فلسفه مارتین هایدگر» نوشته وینسنت وایسیناس، مدخلی روان به اندیشه این فیلسوف اگزیستانسیال است.

سعید ناجی و بررسی بازار داغ کتاب‌های فلسفی

فلسفه ورزی استفاده از کلمات قلمبه سلمبه نیست / جایگاه مغفول فلسفه آماتور در ایران

اخبار اندیشهسعید ناجی با اشاره به تفکیک فلسفه به دو شاخه آکادمیک و آماتور، معتقد است فلسفه به معنای دوم، یعنی روی آوردن فردِ سوالمند به فلسفه برای پاسخ به پرسش‌های بنیادین خود، در ایران جایگاه درخوری ندارد. به گفته او، این شاخه اصیل و دانش‌محور که سقراط با محوریت گفتگو آن را ترویج می‌کرد، برخلاف رویکرد آکادمیکِ حافظه‌محور، عمدتاً به فراموشی سپرده شده است.

علی معظمی از بازار داغ کتاب‌های فلسفی گفت

نسل جدید در فلسفه ورزی بسیار جدی تر و قوی تر از نسل های گذشته / جامعه ما زاینده پرسش‌های فلسفی است

اخبار اندیشهتوجه به فیلسوفان در محافل روشنفکری ایران، بیشتر به دلیل تأثیرات سیاسی و اجتماعی آن‌هاست و نه به خاطر آراء فلسفی متمایزشان.

خوانش احمد کاظمی موسوی از فلسفه و کلام اسلامی

نقدی جدی بر آیت الله مطهری و علامه طباطبایی / به بی‌فلسفه‌گی رسیدیم و اسمش را گذاشتیم حکمت / از فلسفه تا حکمت

اخبار اندیشهکار برجسته‌ای که فارابی انجام می‌دهد این است که «سیاست مدنی» ارسطو را ترجمه کرد. در واقع، فارابی در سیاست موسس است و آنجاست که عنوان مدینه فاضله را به کار می‌برد. سیدجواد طباطبایی می‌گوید که بعد از فارابی دیگر فلسفه سیاسی وجود ندارد.

کتاب «سایه خدا» در گفت‌وگو با حسین نیکبخت

انسان در پیشگاه تاریخ حساب پس می‌دهد

اخبار اندیشهحسین نیکبخت گفت: تحقق عدالت طبق تعریفی که کانت از آن دارد ورای توانایی‌های انسانی نیست و انسان‌ها مجاز نیستند این وظیفه را یکسره به خدا واگذارند، بلکه باید با راهنمایی مشیت الهی با یکدیگر همکاری کنند تا عدالت، بدون نیاز به مداخلۀ معجزه‌آسای الهی، در همین جهان و در جریان تاریخ محقق شود.

دعوت به پرسش از وضعیت خودمان / کامو: هیچ انتخابی بدون هزینه نیست / برهوت و ملکوت روایت انسان معاصر 

اخبار اندیشهکامو در این شش داستان، نشان می‌دهد که انسان هر چقدر که در دل پوچی و برهوت گرفتار باشد، باز هم از جست‌وجوی ملکوت دست نمی‌کشد؛ با اینکه می‌داند بازگشت به برهوت اجباری انکارناپذیر است. شاید ارزش این کتاب در همین صداقت تلخ نهفته باشد؛ صداقتی که خواننده را نه آرام، بلکه بیدار می‌کند.

درباره کتاب «از فیلسوف بپرس» نوشته یان اولاسف؛

فلسفه در میدان زندگی روزمره

اخبار اندیشهکتاب «از فیلسوف بپرس؛ پاسخ‌هایی برای مهم‌ترین و غیرمنتظره‌ترین سوال‌های شما» بر این نکته پای می‌فشارد که فلسفه دشوار است، پر از بن‌بست و تردید، اما ناممکن نیست. اگر فلسفه گاه بر لبه پوچی حرکت می‌کند، دلیلش این است که با بنیادی‌ترین پرسش‌های انسانی سروکار دارد. و درست به همین دلیل، هنوز هم می‌تواند برای هر یک از ما معنادار و ضروری باشد.

نگاهی به «فلسفه دکارت» از مجموعه«کتاب‌های فلسفه برای همه»

«فکر می‌کنم، پس هستم»؛ چگونه یک شکِ ساده، جهانِ قرون‌وسطی را درهم شکست؟ / پدر فلسفه مدرن

اخبار اندیشهعلت اینکه دکارت را پدر فلسفه جدید نامیده‌اند، این است که او با کنار گذاردن فلسفه قدیم و با شروع از شک و تکیه صرف بر عقل شخصی و روش ریاضی، بابی نو در فلسفه گشود و ستون های بنای فلسفی قرون وسطی را درهم ریخت.

برگزاری همایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه

اخبار اندیشههمایش ملی «فلسفه پزشکی و علوم انسانی سلامت» ۸ و ۹ بهمن‌ماه ا هدف ایجاد بستری برای گفت‌وگو میان حوزه‌های مختلف علوم انسانی و علوم سلامت برگزار می‌شود.

مقدمه ای بر شناخت «دیالکتیک خود» برای رهایی از فرعونیت نوین

کیمیایِ رهایی؛ نقشه راهِ اقبال لاهوری برای شکستِ جنون استعمار / مانیفستِ «بی‌خودی» رمزِ عبورِ شرق از ویرانه‌ی قدرت و ثروت شمال

اخبار اندیشهاو در «جاویدنامه» می نویسد: فنا در او، عین دوام است بدین سان، رابطه ی خود و دیگری در اندیشه اقبال، از سطح روان‌شناختی یا اجتماعی، فراتر رفته و به سطح متافیزیکی ارتقا می یابد: انسان در مواجهه با خدا و جهان «خود» را نه در نفی دیگری، بلکه در تعامل و عشق با او تحقق می بخشد و می توان دید که نسبت خود و دیگری در اندیشه اقبال لاهوری نسبتی دیالکتیکی و تکاملی است. خودی در مواجهه و تعامل با دیگری اعم از خدا، انسان یا جامعه به فعلیت می رسد. عشق، نیروی پیوند دهنده و واسطه این نسبت است. از این رو فلسفه اقبال را می توان نوعی «اگزیستانسیالیسم الهی» دانست که در آن خود و دیگری، در پیوندی عاشقانه و خلاق به سوی کمال الهی حرکت می کنند.

تأملی درباره مفهوم «خود» در تاریخ فلسفه؛

صعود و سقوط «خود» در فلسفه غربی / روایتِ سقوطِ انسانی که می‌خواست خدای جهان باشد

اخبار اندیشه علی اصغر اسلامی تنها نوشت: مفهوم «خود»، اگرچه در بستر غربی دستاورد بزرگی برای فلسفه این تمدن محسوب می‌شود، اما هنگامی که به عنوان چهارچوبی جهان‌شمول برای تحلیل همه فرهنگ‌ها به کار می‌رود، به ابزاری برای قوم‌مداری علمی تبدیل می‌شود. انسان‌شناسی معاصر باید این پرسش اساسی را طرح کند: آیا می‌توان مفاهیمی که ریشه در تاریخ فکری غرب دارند را بدون بازبینی انتقادی و ترجمه تاثیلی، به عنوان ابزار تحلیل فرهنگ‌های دیگر به کار برد؟

بازخوانی میراثِ احیاگرِ تفکرِ انتقادی در حکمتِ شرق؛ به مناسبت سالروز درگذشت عبدالجواد فلاطوری

انقلابِ فلاطوری در قلبِ حکمت؛ چگونه اندیشۀ قرآنی، استخوان‌بندی فلسفۀ یونان را درهم شکست؟ / روایتِ فلاطوری از احیای تفکر انتقادی شرق

اخبار اندیشهمیلاد نوری گفت: این کتاب با دقت و ظرافت نشان می‌دهد که متفکران مسلمان نه فلسفه یونانی را به‌طور مطلق پذیرفتند و نه به‌طور کامل رد کردند، بلکه آن را در افق اندیشۀ قرآنی بازخوانی کردند. نکته‌ای که برای من جالب بوده است، تحلیل فلاطوری از مفاهیمی مانند فیض و علت فاعلی است؛ او نشان می‌دهد که فیض در فلسفه اسلامی دیگر جریان درون‌بود مبدأ در معلول نیست، بلکه به شکل جود و اراده الهی فهم می‌شود...از منظر فلاطوری... در قرآن، موجودات و جهانِ مشهود نه در ارتباط با زمان سامان‌بخش و فرآیند تدریجی، بلکه به صورت مکان‌گونه و مستقیم از فعل خداوند پدید می‌آیند؛ «کون» نشان‌دهنده موجودیت مکانی هر شیء است و «هلک» نقطه پایان آن. علم نیز محصول تعلیم و فعل الهی است و انسان یا فرشته به طور مستقل قادر به تولید آن نیستند.

مقدمه ای بر کتاب "دیالکتیک و امید"، نوشته ارنست بلوخ

شکست رویای لیبرال دموکراسی / آیا از بیداری مطلقِ بشر خبری هست؟ / کابوسِ پوزیتیویسم و شبحِ ارنست بلوخ؛ چرا مارکسیسم به «امید» مجبور است؟

اخبار اندیشههستی شناسی مارکسی نمی تواند عنق و بدبین باشد. چرا؟ زیرا بنا به منطق درون ماندگار خود، هیچ لحظه ای خارج از تاریخ وجود ندارد و مسیر تاریخ نیز به تداوم امکان های تحقق نیافته در درون خود وابسته است ،بنابراین هستی پویا همیشه به آینده ای نه هنوز محقق شده وابسته است. نیرویی که میراث خود را در نوعی نه هنوز آگاهی منقوش می کند.

برگزاری نشست «سیری در جهان یون فوسه؛ گفت‌وگوهایی درباب ادبیات، فلسفه، و الهیات»

اخبار اندیشه«جمهوری فلسفه و ادبیات» با همکاری نشر برج نشست «سیری در جهان یون فوسه؛ گفت‌وگوهایی درباب ادبیات، فلسفه، و الهیات» را با تاکید بر هفت‌کتاب و نقد و بررسی رمان آن نام دیگر برگزار می کند.

نگاهی به «هوسرل در جست‌وجوی قطعیت» اثر فیلسوف لهستانی

هوسرل به روایت کولاکوفسکی

اخبار اندیشهکتاب «هوسرل در جست‌وجوی قطعیت» نوشته فیلسوف لهستانی، لشک کولاکوفسکی به عنوان اولین کتاب از مجموعه سخنرانی‌های کاسیرر به زبان فارسی ترجمه می‌شود.