فلسفه جدید

نگاهی به کتاب «ایدئالیسم تحلیلی»

آیا مولوی ایده آلیست بود؟ / رؤیای بزرگ فلسفه

اخبار اندیشه«ایدئالیسم تحلیلی» را باید بیش از آنکه صرفاً کتابی درباره یک نظریه فلسفی بدانیم، روایتی از یک جست‌وجوی فکری دانست؛ جست‌وجویی که از حکمت و عرفان ایرانی آغاز می‌شود، از کانت و هوسرل و هایدگر عبور می‌کند، با مولوی هم‌سخن می‌شود و در نهایت به این پرسش بازمی‌گردد که آیا آگاهی واقعیت بنیادین جهان است؟

سی‌وششمین شماره فصل‌نامه اندیشه سیاسی ایران منتشر شد

سیاست‌نامه با داروغه و دلقک آمد

اخبار اندیشهیادنامه سیاست‌نامه به یدالله موقن پژوهشگر و مترجم آثار ارنست کاسیرر در ایران، و پرونده به تبیین آرا و اندیشه‌های فارابی اختصاص دارد.

نگاهی به زندگی و اندیشه‌های فیلسوف فمینیست از نگاه کارین مولر

از تاثیرگذارترین چهره ها در زمینه فلسفه، ادبیات و نظریه های جنسیتی/ سیمون دوبووار و جست‌وجوی خوشبختی

اخبار اندیشهخواننده این کتاب همچنین با تصویری انسانی و نزدیک از دوبووار مواجه می‌شود: فیلسوفی که لحظات شک، تردید و درد نیز داشته، اما توانسته است با تعمق، تلاش و آزادی‌خواهی، زندگی و کار خود را معنا دهد...«سیمون دوبووار: سزاوار خوشبختی» نه فقط بیوگرافی یک فیلسوف برجسته است، بلکه دریچه‌ای تازه به دنیای سیمون دوبووار می‌گشاید. از این رو است که بسیاری آن را «ترکیبی موفق از بیوگرافی، تحلیل فلسفی و روایت جذاب» توصیف کرده‌اند و تأکید دارند که کتاب می‌تواند پلی باشد میان خوانندگان عمومی و متخصصان فلسفه و مطالعات جنسیت.

پلی میان فلسفه و زیست‌شناسی تجربی

اخبار اندیشهکتاب «درآمدی بر ژنتیک و فلسفه» (Genetics and Philosophy: An Introduction) نوشته پل گریفیتس و کارولا اشتوتس، اثری برجسته در حوزه فلسفه زیست‌شناسی است که در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شده است.

موسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه یارا برگزار می‌کنند

نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او

اخبار اندیشهموسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او برگزار می‌کنند.

نمایشگاه اندیشه: انتشار ترجمه فارسی «صد سال فلسفه» اثر جان پاسمور

یک قرن منازعه فلسفی در جهان انگلیسی‌زبان

اخبار اندیشه«صد سال فلسفه» را می‌توان بیش از تاریخ یک سنت فلسفی، روایتی از دگرگونی اولویت‌های اندیشه در جهان مدرن دانست؛ روایتی که نشان می‌دهد فلسفه، بیش از آنکه انبوهی از پاسخ‌های قطعی باشد، تاریخ پرسش‌هایی است که هر نسل دوباره آن‌ها را صورت‌بندی می‌کند.

در نشست «انسان دانشگاهی و مسأله جنگ» وزارت علوم مطرح شد

فراستخواه: دانشگاه نه مانع جنگ که توجیه‌گر جنگ هم شده است/ عقل مدرن از صلح می‌گوید اما در عمل بر مدار جنگ می‌چرخد/ پناهگاه اخلاق پس از شکست عقل

اخبار اندیشهعضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، در ادامه به جایگاه دانشگاه پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نیز برخلاف انتظار، نتوانسته به نیرویی تعیین‌کننده برای صلح تبدیل شود. به اعتقاد او، دانشگاه‌ها در عالم مدرن همانند دیگر نهادهای اجتماعی از تأثیر قدرت و سرمایه برکنار نمانده‌اند و گاه خود بخشی از سازوکارهای توجیه سلطه و جنگ شده‌اند. او همچنین محدودیت نظریه‌های مبتنی بر گفت‌وگو و تفاهم را یادآور شد و این پرسش را مطرح کرد که اگر دیگری برای ما قابل فهم نباشد، آیا حق زیستن و کرامت او نیز باید زیر سؤال برود؟

استاد قانعی‌راد و یادگارش برای علوم اجتماعی ایران

اخبار اندیشهعلوم اجتماعی در ایران که به تعبیر استاد قانعی‌راد، در مرحله «پیشاالگویی» [تثبیت نشده] است، تنها با بازاندیشی تاریخی و گفت وگوی نقادانه با سنت عقلانی این کشور است که می‌تواند امیدوار باشد به مرحله «الگویی» یا شکل‌گیری یک «سنت مستقل علوم اجتماعی» دست یابد. و این ممکن نمی‌شود مگر اینکه علم تاریخ و فلسفه نه «فامیل دور» بلکه «عضوی از خانوادهٔ» علوم اجتماعی محسوب شوند.

نگاهی به «اسپینوزا، اخلاق، سیاست» الکساندر مترون

مسئله اسپینوزا نه خلاص شدن از حاکمیت که دموکرات شدن آن است

اخبار اندیشهتله لیبرال‌های پیشرو برای سیاست‌گذاران ایرانی؛ چرا تعریف و تمجیدهای واشنگتن «دانه نمک» می‌خواهد؟ تحقیر ترامپ به قیمت اشتباه محاسباتی تهران؛ بازی خطرناکی که منافع ملی ایران را قربانی کارت‌های داخلی آمریکا می‌کند

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- بازخوانی کتاب جدید توماس آگدن؛ کالبدشکافی ساختار ذهن در روانکاوی معاصر

سفر به تاریک‌ترین لایهٔ روان انسان/ وقتی پوست، بدن و حواس مادی جایگزین کلمات می‌شوند / توهم «من واحد و یکپارچه» فرو ریخته است

اخبار اندیشهکتاب «موضع اوتیستیک ـ مجاور» بیش از آنکه مقاله‌ای فنی درباره یک مفهوم روانکاوانه باشد، کوششی برای فهم ساختار تجربه انسانی است؛ اینکه انسان چگونه جهان را تجربه می‌کند، چگونه احساس «خود بودن» در او شکل می‌گیرد و چگونه میان خود و دیگری، میان درون و بیرون، میان واقعیت و خیال، تعادل برقرار می‌شود.

نشست «تفکر در بحران» با حضور محمدمهدی اردبیلی؛ کالبدشکافی فلسفی زیستن در جهانِ آشوب‌زده

پایان رؤیای «حل مسئله» در فلسفه/ بحران‌ها هرگز تمام نمی‌شوند، فقط فرم خود را عوض می‌کنند/ فریب بزرگ حافظه؛ فکر می‌کنیم پیش ازبحران، وضعیت بهتری داشتیم

اخبار اندیشهبه‌گفته اردبیلی: «برخی می‌گویند بیایید بحران ایجاد می‌کنیم، ولی من می‌گویم بحران هست، فقط کافیست چشم‌مان را باز کنیم، و این غفلت است که باعث می‌شود بحران را نبینیم. نکته این‌جاست که غفلت اساس جهان است و اگر انسان غافل نباشد نمی‌تواند با وجود بحران‌ها زندگی کند».

واکاوی شناخت خشونت در آیینه اندیشه ادگار مورن؛ تقلیل‌گرایی به مثابه سلاح کشتار جمعی

اندیشه‌ی مثله‌گر ساده‌ساز به جنگ منتهی می شود / تقلیل نبرد به هیاهوی رسانه‌ و محاسبات نظامی، نابودی آینده است

اخبار اندیشهجنگ را مثله نکنیم و به میدان های نظامی و محل های زد و خورد سلاح ها هم تقلیل ندهیم. زندگی، زندگی روزمره، میدان تمام عیار واقعی جنگ است.جنگ را به نبرد نظامیان هم فرو نکاهیم. نه تنها حاضران شبانه در میادین شهرها، بلکه غایبان هم حاضران میدان جنگ اند. تنها روایت هایی صادقانه اند که حاضران و غایبان را ببینند و قصه جنگ را کامل بگویند نه نصف نیمه.

به شوق سالروز تولد روشنفکر اخلاق‌مدار روزگار ما

انسانِ معنوی چگونه انسانی است؟

اخبار اندیشهبه نظر ملکیان، انسانِ معنوی انسانی است که در کمالِ آزادی و بدونِ کمترین اجبار و اکراه و اضطراری، یک سلسله کارهایی را پذیرفته و فضیلت‌هایی را برگزیده است، نه اینکه از ترسِ مجازات‌های حقوقی و قانونی یا همرنگی با جماعت یا زیرِ فشارِ افکارِ عمومی ظاهرِ نیکویی از خودش جلوه بدهد. بنابراین از نظر او اینکه برای رشدِ اخلاقی و معنوی مردم، آزادی‌های آنها را محدود کنیم، تناقض‌آمیز است، زیرا اعمال فقط در صورتی موجبِ رشد (و یا انحطاط) اخلاقی و معنوی می‌شوند که در کمال آزادی شکل بگیرند. 

گزارشی از برنامه پانوراما با جهانگیر معینی علمداری

وای به روزی که پیروزی نظامی تعیین کننده پایان جنگ باشد / به کاربردن منطق صلح برای دوره جنگ کاربرد ندارد / وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است

اخبار اندیشهاستاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت:‌ وضعیت جنگی ما با آمریکا به هر ترتیبی که خاتمه یابد حداقل این نتیجه حاصل شده که وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است. اما نکته شاید نگران‌کننده این است که لحظه تغییر، نظامی خواهد بود. اگر لحظه جنگ فرابرسد، آن وقت وای به حال آمریکا، وای به حال چین و وای به حال روسیه. من تصور خوبی از آن ندارم!

تفسیر و تحلیل عباس نعیمی جورشری درباره دیوارنویسی های شهری در عصر بحران

وطن خط قرمز ماست؛ معنای دیوارنویسی های جدید چیست؟ / گفت وگوهای متضاد صلح و مقاومت، سازوکار بقای یک ملت/ جامعه چگونه بر گسست ها چسب می زند؟

اخبار اندیشهاز دیدگاه میشل دو سرتو، مردم در فضاهای عمومی از «تاکتیک‌های خرد» برای بقا و معنابخشی استفاده می‌کنند. وقتی فضاهای رسمی و رسانه‌های جمعی محدود یا یک‌صدا می‌شوند، دیوار به بستری برای بیان این تاکتیک‌های متنوع تبدیل می‌شود. یک نوشته مقاومت، در کنار نوشته‌ای که آرزوی صلح دارد، هر دو بخشی از استراتژی‌های مختلف بقا در شرایط دشوار هستند؛ یکی با تأکید بر اراده و نبرد و دیگری با تأکید بر امید به آرامش.

واکاوی ابعاد و مرزهای فکری فیلسوف توسعه‌نیافتگی

خوانش عبدالکریمی از اندیشه های رضا داوری‌اردکانی/ ترجیح جامعه به رجزخوانی های ایدئولوژیک تا حرف های عمیق فلسفی / فیلسوف به خدمت جریانات سیاسی نمی رود

اخبار اندیشهبه‌گفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیک‌زدگی، سیاست‌زدگی و نظام‌های اندیشه‌گی تئولوژیک بوده‌اند و درهمان‌حال از جای‌گاه تفکر به نقد فلسفه می‌پردازند».

نسبت تفکر با زندگی در ایران زمین

شلاق نقد داوری اردکانی بر تن عقل و اخلاق منزوی در ایران/ مقام فلسفه در ایران/ فلسفه‌ای که عقل عملی ندارد، بود و نبودش یکی است

اخبار اندیشهفلسفه، دانشی صرفاً آموزشی یا مجموعه‌ای از محفوظات نظری نیست، بلکه نحوه‌ای از آگاهی تاریخی است که باید بتواند نسبت انسان را با جهانش آشکار کند. داوری اردکانی در فراز پایانی پیام خود گفت: «فلسفه اگر در این اواخر به درس بی‌رونقی مبدل شده است تا دو قرن گذشته چندان غریب نبوده و جایگاهی در تاریخ و زندگی مردم داشته است. فلسفه گزارش و بیان نسبت وجود آدمی با عالم خویش است و اگر از عهده آگاه‌سازی مردمان از وضع عالم تاریخی‌شان برنیاید دیگر نمی‌توان آن را تفکر دانست، هر چند که شباهتی با تفکر دارد.»

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - تبیین امیر میرحاج درباره کتاب «آزادی: یک تاریخ سرکش»

آزادی به مثابه سلاح ایدئولوژیک / آزادی در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شد

اخبار اندیشهامیر میرحاج گفت: آزادی مفهومی ذاتاً «مبهم» و مورد مناقشه است، زیرا معنای آن در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شده است. این ابهام از آنجا ناشی می‌شود که آزادی صرفاً یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک «سلاح ایدئولوژیک» قدرتمند است که گروه‌های مختلف برای مشروعیت‌بخشی به اهداف سیاسی خود آن را بازتعریف کرده‌اند.

نگاه منفی هانا آرنت به تنهایی و انزوا / باهم‌بودن، کنشی شجاعانه

اخبار اندیشهدر انزوا، فرد همچنان بنا به سرشت انسانی‌اش باز با دنیای اطراف در ارتباط می‌ماند ولی زمانی که ابتدایی‌ترین شکل خلاقیت انسان، که آن افزودن چیزی از خود به دنیای مشترک با دیگران است از بین می‌رود، انزوا دیگر قابل‌تحمل نیست و جایش را به تنهایی می‌دهد. درحالی‌که انزوا حیات سیاسی را در زندگی در برمی‌گیرد، تنهایی کل زندگی انسان را فرامی‌گیرد.