پاپ چگونه با استفاده از کتاب مقدس، جنگ صلیبی اول را توجیه کرد؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ چه چیزی مردم قرون وسطی را به شرکت در جنگ صلیبی اول ترغیب کرد؟ پاپ اوربان دوم با وعده‌ رستگاری ابدی در بهشت، از تصاویر و استعاره‌های کتاب مقدس برای برانگیختن آن‌ها استفاده کرد.

سخنرانی پاپ اوربان دوم در شورای کلرمون، تصاویر کتاب مقدس را با فراخوانی برای اقدام درآمیخت. او از داستان‌های آشنای کتاب مقدس برای وعده‌ رستگاری بهره برد. با وجود تمام سختی‌هایی که دهقانان بر روی زمین متحمل می‌شدند، آن‌ها جنگ صلیبی را بهترین راه برای تضمین بهشت جاودان در جهان پس از مرگ می‌دیدند. این وعده‌ی رهایی چنان فریبنده بود که خشونت را توجیه و برمی‌انگیخت.

در جهانی که براساس طبقات اجتماعی تقسیم شده بود، دین نقطه‌ اشتراک همگان به شمار می‌رفت. وعده‌ رستگاری ابدی به اندازه‌ای قانع‌کننده بود که هزاران نفر را برانگیخت تا سرزمینی را که احساس می‌کردند متعلق به خدای‌شان است، بازپس گیرند.

فراخوان به جنگ صلیبی

جامعه‌ قرون وسطی به سه طبقه‌ مجزا تقسیم می‌شد: آنان که دعا می‌کردند، آنان که می‌جنگیدند و آنان که کار می‌کردند. جامعه طبقاتی بود و تحرک اجتماعی اندکی وجود داشت. یک دهقانِ قرون وسطایی به‌سختی می‌توانست با ارباب خود ارتباط برقرار کند، همان‌طور که یک اربابِ حاکم نیز نمی‌توانست زندگی روزمره‌ یک دهقان را تصور کند.

با وجود تمام تفاوت‌ها، یک عامل مردم اروپای غربی را در قرون وسطی متحد می‌کرد: مسیحیت.

در سراسر دوران قرون وسطی، مسیحیت به عنوان زمینه‌ مشترک بسیاری از اروپاییان عمل می‌کرد. دین‌داری بخشی جدایی‌ناپذیر از بافت جامعه بود. پیروی از آموزه‌های مسیحی راهی برای حفظ جایگاه فرد در این جهان و حتی ارتقای آن در جهان آخرت به شمار می‌رفت. بنابراین، دین انگیزه‌ای نیرومند بود. حتی برای کسانی که هیچ چشم‌اندازی برای ارث بردن زمین از خانواده‌شان نداشتند، زندگی رهبانی نیز تحرک اجتماعی‌ای فراهم می‌کرد که در نظام فئودالی به هیچ وجه قابل دستیابی نبود. نردبان جامعه بر روی زمین پله‌های اندکی داشت، اما وعده‌ رستگاری ابدی به طور یکسان به همه عرضه می‌شد.

جنگ صلیبی مردم را به تسخیر خود درآورد. حتی اعضای جامعه که همیشه اجازه‌ جنگیدن نداشتند، مانند زنان، جنگ صلیبی را ترویج می‌کردند. پاپ اوربان دوم با کمک کتاب مقدس موفق شد هزاران نفر را به راهپیمایی ترغیب کند.

شورای کلرمون

در اواسط نوامبر سال ۱۰۹۵، کلیسای کاتولیک گردهم آمد. در رأس این اجتماع، پاپ اوربان دوم قرار داشت که از سال ۱۰۸۸ این مقام را برعهده گرفته بود. این شورا در کلرمون برگزار شد، در فاصله‌ حدود ۹۰ مایلی (۱۴۵ کیلومتری) صومعه‌ کلونی، که مرکزی بسیار تأثیرگذار برای اصلاحات رهبانی بود و اوربان دوم پیش‌تر به عنوان رئیس بزرگ در آن خدمت کرده بود.

سخنرانی‌ای که صلیبی‌ها را به حرکت درآورد، در پاسخ به درخواست امپراتور بیزانس، آلکسیوس یکم کومننوس، برای یافتن متحدانی در برابر ترکان سلجوقی نگاشته شد. سخنرانی به زبان فرانسوی ایراد شد، اما هرکسی که مایل به شرکت بود، خوش‌آمد می‌گفت. با این سخنرانی، مقدمات و شور و هیجان جنگ صلیبی اول آغاز شد.

نمک زمین

پاپ اوربان دوم سخنرانی خود را با تصاویری عینی که از داستان‌های کتاب مقدس و زندگی روزمره وام گرفته شده بود آغاز کرد تا شنوندگان را مطمئن سازد، و سپس به نیروهای انتزاعی و قادر مطلق روی آورد تا ترس را برانگیزد.

او به مخاطبان خود یادآوری کرد که آنان «شبانان راستین» هستند و نباید هنگام مواظبت از گله‌ خود چرت بزنند. او به‌ طور غیرمستقیم به تصویر عیسی، که به عنوان «شبان نیکو» شناخته می‌شود و راهنمای معنوی پیروانش بود، اشاره کرد. او انتظار دارد که جماعت نیز همین کار را انجام دهند.

اما این تصویر ملایم، سپس با مفاهیم انتزاعی خشونت همراه می‌شود. اگر در نگهداری از گله کوتاهی شود، فرد با عذاب وجدان به خاطر گناهانش شکنجه خواهد شد و سپس به‌ خاطر این جنایت‌ها به «خانه‌ هلاکت‌بار» پرتاب خواهد شد. او به شنوندگان یک دوگانه‌ روشن ارائه می‌کرد: یا از آموزه‌های عیسی پیروی کنید یا با رنج بیان‌ناپذیر و جاودان یک گناهکار مواجه شوید.

اوربان همچنین به متی ۵:۱۳ اشاره کرد و به مردم یادآوری کرد که آنان «نمک زمین» هستند. این تصویر نیز به عیسی مرتبط است، زیرا او شنوندگان را تشویق می‌کرد که سخت‌کوش، صادق و پایبند به اصول اخلاقی باشند.

از نظر فرهنگی، نمک ارزشمند بود. نمک با پاکیزگی مرتبط بود و برای نگهداری گوشت استفاده می‌شد. با توجه به رواج نمک در زندگی روزمره، اوربان به استفاده از استعاره‌های مبتنی بر نمک در سخنرانی خود ادامه داد. او نمک‌پاشی را ستایش می‌کرد و از دیگران می‌خواست که به نمک‌پاشی ادامه دهند. او این استعاره را گسترش داد و بر این نکته تأکید کرد که چقدر تحسین‌برانگیز است که کسی چیزی را نمک‌پاشی کند، یعنی تلاش کند آن را حفظ کند. اوربان این استعاره‌ نمک را به‌ صورت درونی به کار برد و به اسقف‌های حاضر هشدار داد که اگر آنان نتوانند گله‌ مسیحی خود را به‌درستی هدایت کنند، آن مؤمنان در گناهان خود پوسیده و بدبو خواهند شد. این رهبران کلیساییِ «نمک‌نخورده» در نظر خداوند «بوی تعفن خواهند بود» و در روزی که خداوند بخواهد آنان را خطاب قرار دهد. نمک با پاکی و تمیزی مرتبط است و از «ورطه‌ امور ناپاک» جدا است. این افراد، نمک زمین، باید به پیش حرکت کنند.

نابینایی که رهبری نابینایان را برعهده می‌گیرد

اوربان با اشاره به «توزیع‌کننده‌ این نمک» نقش صلیبی‌ها را عینی‌تر کرد. با این حال، او همچنین به صلیبی‌ها یادآوری می‌کند که آنان صرفاً به این دلیل که تصمیم می‌گیرند مسیحی باشند، قادر به جنگ صلیبی نخواهند بود. او از تصاویری استفاده می‌کند که به شنوندگان یادآوری می‌کند که باید خود را از کسانی که می‌خواهند «نجات» دهند متمایز کنند.

پس از پرداختن به مفاهیم انتزاعی و آرمان‌گرایانه‌ای مانند صلح، پاکی و فروتنی، او به تصویری عینی بازمی‌گردد: «...اگر دستان کسی ناپاک باشد، چگونه می‌تواند ناپاکی دیگری را پاک کند؟» سپس به متی ۱۵:۱۳ / لوقا ۶:۳۹ اشاره می‌کند: «اگر نابینا نابینا را هدایت کند، هر دو به گودال خواهند افتاد.» او از جماعت می‌خواهد که قبل از تلاش برای اصلاح کسانی که قصد دارند تحت سرپرستی خود بگیرند، نخست خود را بهبود بخشند. برای «نجات» دیگران، آنان ابتدا باید تقوای خود را نشان دهند.

منادیان مسیح و تمثیل مرد ثروتمند و ایلعازر

از آن‌جا که آنان سرزمین مقدس را اشغال می‌کنند، پاپ اوربان دوم به لوقا ۱۶:۱۹ اشاره می‌کند که به تمثیل مرد ثروتمند و ایلعازر می‌پردازد. او می‌گوید: «او نه به‌ خاطر این‌که اموال دیگری را [دزدیده] مجازات شد، بلکه به این دلیل مجازات شد که از امکانات خود به‌درستی استفاده نکرده بود.»

اوربان این تمثیل را مطرح کرد تا شوالیه‌های مسیحی را از غارت داخلی و سوءاستفاده از منابع‌شان برحذر دارد و از آنان بخواهد که پیش از تمرکز بر جنگ در خارج، صلح خدا را در داخل حفظ کنند.

پاپ اوربان سخنرانی خود را با فراخوان خود برای اقدام به پایان می‌رساند: «من، یا بهتر است بگویم خداوند، به شما التماس می‌کنم که به عنوان منادیان مسیح این را در همه‌جا اعلام کنید... که به آن مسیحیان کمک فوری برسانید و آن نژاد پلید را از سرزمین دوستان ما نابود کنید.» سخنان او وزن عظیمی دارد، زیرا او بر این اصرار دارد که انجام این جنگ صلیبی خواست خداست.

با یاری خدا: زندگی در جنگ صلیبی

اگر استدلال‌های فوق به اندازه‌ کافی قانع‌کننده نبود، پاپ اوربان یک وعده‌ نهایی برای کسانی که به جنگ صلیبی می‌رفتند تضمین کرد. تصمیم به راهپیمایی برای بازپس‌گیری سرزمین مقدس به «آمرزش فوری گناهان» منجر می‌شد. گفته می‌شد که پاپان دارای قدرت الهی هستند، بنابراین او توانایی چنین وعده‌هایی را داشت. حتی توبه‌ناشدگان نیز فرصتی برای جبران گناهان خود داشتند.

او از شنوندگانش می‌خواهد که زندگی خود را مقایسه کنند و می‌گوید: آنانی که «به عنوان مزدور برای مزد اندک خدمت کرده‌اند، اکنون پاداش جاودان به دست می‌آورند» و «آنانی که خود را هم از نظر جسمی و هم از نظر روحی فرسوده کرده‌اند، اکنون برای افتخاری دوچندان تلاش می‌کنند.» با جنگ‌های صلیبی، او نه‌تنها رستگاری جاودان، بلکه فرصتی برای ارتقای جایگاه در حالی که هنوز روی زمین هستند، وعده داده بود. او سخنرانی خود را با گفتن این‌که صلیبی‌ها باید به محض فرا رسیدن بهار حرکت کنند، به پایان می‌رساند.

جنگ‌های صلیبی آینده

زندگی در جنگ صلیبی دشوار بود. هرچند انگیزه‌ای صلیبی‌ها را برمی‌انگیخت، اما وحدت چندانی میان آنان وجود نداشت و معمولاً براساس کشور مبدأ خود به جناح‌هایی تقسیم می‌شدند. منابع محدود بود و اختلافات موجود در میان نیروها، تخصیص منابع جمعی را دشوار می‌کرد.

با وجود تمام سختی‌ها، صلیبی‌ها با داستان‌های مقدس بازگشتند. برخی ادعا می‌کردند که قدیسان را دیده‌اند که توصیه‌هایی ارائه می‌دادند، و رویدادهای جغرافیایی یا آسمانی به عنوان نشانه‌های الهی تفسیر می‌شد. در طول مسیر، صلیبی‌ها اغلب فرصت دیدن آثار مقدس را پیدا می‌کردند و حتی برخی شروع به تصور قدیسان جنگجو کردند. مهم‌تر از همه، شهادت به عنوان منبع افتخار دیده می‌شد.

گیبرت نوجانسی، که به عنوان یکی از نخستین زندگی‌نامه‌نویسان قرون وسطی شناخته می‌شود، جنگ صلیبی اول را ثبت کرد. او عنوانی محترمانه برای اثر خود انتخاب کرد: «سخنان خدا از طریق فرانک‌ها» (The Deeds of God Through the Franks). در طول دوره‌ قرون وسطی، نه جنگ صلیبی بزرگ رخ خواهد داد و جنگ‌های مقدس را به جنبه‌ای از جهانی تبدیل می‌کند که دین آن را هم متحد می‌کرد و هم از هم می‌درید.

منبع: thecollector.com

۲۵۹