-
تناقض اقلیمی بریتانیا؛ پیشگام در قانون، گرفتار در بحران
خاورمیانهکشوری که نخستین قانون الزامآور «کربن صفر تا ۲۰۵۰» را به تصویب رساند، اما اکنون خود را در محاصره عوارض عریان تغییر اقلیم میبیند.
-
از خطوط لوله شوروی تا کریدورهای انرژی اوراسیا: صادرات گاز روسیه به ایران از طریق جمهوری آذربایجان
آسیاروسیه و ایران به اجرای توافقی دیرینه و چندین ساله در زمینه صادرات گاز طبیعی نزدیکتر شدهاند. مقامهای دو کشور تأیید کردهاند که جمهوری آذربایجان بهعنوان مسیر ترانزیتی ترجیحی برای صادرات گاز روسیه به ایران انتخاب شده است؛ مسیری که یادآور صادرات گاز طبیعی ایران به اتحاد شوروی از طریق همین کریدور در دهه ۱۹۷۰ است. این پروژه بخشی از بازآرایی گستردهتر ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی اوراسیا پس از جنگ اوکراین خواهد بود؛ فرایندی که در آن روسیه در تلاش است مسیرهای صادرات انرژی خود را بازتعریف کند، در حالی که ایران نهتنها به دنبال کاهش ناترازی داخلی گاز طبیعی خود است، بلکه میکوشد جایگاه ژئواکونومیکی و نقش ترانزیتی خود را در شبکههای انرژی منطقهای تقویت کند. دکتر ولی کالجی، نویسنده و پژوهشگر مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز در مقاله ای تحلیلی که در ۵ آگوست ۲۰۲۶ در موسسه آسیای مرکزی و قفقاز در ایالات متحده آمریکا منتشر شده است،[۱] به تحلیل و ارزیابی این توافق گازی بین ایران و روسیه پرداخته است.
-
از سرگیجه «استقلال» تا بنبست «کنفدراسیون»
کارنامه جدایی بریتانیا از بروکسل
اروپاشش سال از آن روزی که بریتانیا با غوغای پرچمها و شعارهای «اعاده حاکمیت»، چمدانهایش را از بروکسل بست میگذرد.
-
درباره عاملان و آمران کشتار دیپلماتهای ایرانی در مزارشریف
دیپلماسیامانالله دهقانفرد در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: « با توجه به حجم انبوه اطلاعات، اخبار و گزارش های آشکار و پنهانی که از قبل، حین و پس از این واقعه ی تلخ بدست آمده، جای هیچ شک و شبههای را جهت معرفی مجریان و محاکمه مجرمان، عاملان و آمران مستقیم و با واسطه آن باقی نمی گذارد.»
-
بحران پدافندی آمریکا؛ شتابدهنده تحرکات چین
چینمانی محرابی، تحلیلگر مسائل بینالملل در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «از منظر استراتژیستهای چین، کاهش پوشش پدافندی آمریکا در شرق آسیا به دلیل درگیری در خاورمیانه، بازدارندگی میدانی واشنگتن را تضعیف کرده است؛ امری که با افزایش آستانه ریسکپذیری پکن، زمینه را برای افزایش سرعت تحرکاتی فراهم میسازد که در ادبیات راهبردی تحت عنوان "عملیاتهای منطقه خاکستری" شناخته میشوند؛ یعنی اقداماتی در حدفاصل صلح کامل و درگیری مستقیم نظامی علیه تایوان.»
-
نگاه روسی به تحولات ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی
آسیای میانه و قفقازدر سالهای اخیر به یکی از عرصههای مهم دگرگونی ژئوپلیتیکی در پیرامون روسیه تبدیل شده است. از نگاه روسی، این منطقه دیگر یک حوزه باثبات و کمتنش نیست؛ بلکه فضایی است که در آن موازنه قدرت به سرعت در حال تغییر است و بازیگران خارجی به صورت فزاینده در حال گسترش حضور و نفوذ خود هستند. این تحول، همزمان با کاهش نسبی نفوذ روسیه، باعث شده است که قفقاز جنوبی در ادراک محققان و تحلیلگران روسی به عنوان منطقهای حساس، شکننده و در معرض بازآرایی مستمر قدرت دیده شود.
-
نفت ۲۵۰ دلار نمیشود و غرب هم ورشکسته نمیشود
دیپلماسیکوروش احمدی، دیپلمات بازنشسته در یادداشتی نوشت: «مشکل اساسی برخی از مقامها و کارشناسان ما این است که قضایا را تک بعدی و تک فاکتوری می بینند.»
-
مسؤولیت کیفری بینالمللی دولت متجاوز در قبال از بین بردن زیرساختهای کشور موردتجاوز
دیپلماسیاقدام جنایتکارانهی اخیر ایالات متحده آمریکا علیه نوار ساحلی جنوبی جمهوری اسلامی ایران و انهدام آگاهانهی زیرساختهای حیاتی نظیر پلها، راههای مواصلاتی، دکلها، مراکز آبشیرینکن و منابع ذخیرهسازی آب و تهدید به از بین بردن تمامی نیروگاههای برق کشور که کاربرد کاملاٌ غیرنظامی دارد، اقدامی همانند کشتار کودکان معصوم مدرسه میناب است که لکهی ننگ دیگری را بر پیشانی یک ابرقدرت جهانی آشکار کرد و از موجبات مسؤولیت بینالمللی کیفری هم فرد دستوردهنده و هم شخص مجری و عملکننده به دستور ولو مادون، محسوب است.
-
-
خاورمیانه بین جنگ و مذاکره؛ آیا منطقه وارد دوره تازهای شده است؟
خاورمیانهخاورمیانه در سالهای اخیر بیشتر از هر چیز با خبرهای تلخ شناخته شده است؛ جنگ، کشتار،تجاوز، درگیری، حمله، بحران انسانی و رقابتهای فرسایشی. با این حال، در دل همین فضای پرتنش، یک تغییر مهم هم به چشم میخورد: کشورهای منطقه هر چند دیر ولی بیش از گذشته فهمیدهاند که ادامه بیثباتی برای هیچکس سود دائمی ندارد. به همین دلیل، امروز خاورمیانه همزمان دو تصویر متفاوت از خود نشان میدهد؛ از یک سو آتش بحرانها هنوز خاموش نشده و از سوی دیگر تلاش برای گفتوگو، میانجیگری و کنترل تنشها پررنگتر از گذشته شده است.
-
دستور زبان جنگ: تحلیلی روانکاوانه از تهدیدات رئیسجمهور آمریکا علیه ایران
آمریکامهدی ملکمحمد، روانشناس، در یادداشتی برای خبرآنلاین مینویسد: «وقتی فرد خودشیفته با مقاومت، مخالفت یا محدودیت مواجه میشود، ممکن است احساس شکنندگی عزتنفس در او فعال شود. در چنین وضعیتی، زبان به سرعت از گفتوگو به سمت تهدید، تحقیر و وعدهی نابودی حرکت میکند. در واقع، تهدید به بازسازی احساس تسلط کمک میکند؛ گویی با اعلام قدرت، فرد دوباره بر احساس آسیبپذیری خود غلبه میکند.»
-
سقوط در تله ادراکی؛ پشت صحنه شناختیِ رویارویی آمریکا و اسرائیل با ایران
خاورمیانهفاطمه صادقی شیخ، پژوهشگر مسائل بینالملل در یادداشتی برای خبرآنلاین مینویسد: «تجربه دو جنگ اخیر ثابت کرد که تداوم اصرار بر «تصویر دشمنِ رو به زوال» از ایران، هزینههای استراتژیک سنگینی بر سیاست خارجی آمریکا تحمیل میکند.»
-
از نهاد تولید تعهد تا نهاد تولید اهرم؛ دکترین «امضا برای خروج» و دگرگونی کارکرد قرارداد در سیاست خارجی ترامپ
دیپلماسیترامپ در سیاست خارجی، صرفاً توافقها را نقض نمیکند؛ او کارکرد قرارداد را دگرگون کرده است. در این الگو، توافق دیگر نقطه پایان مذاکره و آغاز اجرای تعهدات نیست، بلکه به ابزاری برای تولید اهرم، تهدید به خروج و بازتعریف مستمر مطالبات تبدیل میشود. این یادداشت میکوشد با تبیین «دکترین امضا برای خروج»، منطق این تحول را در سیاست خارجی ترامپ و پیامدهای آن برای آینده نظم بینالملل واکاوی کند.
-
مسئولیت حقوقی آمریکا در بمباران زیرساخت های غیرنظامی ایران
خاورمیانهدر عصر جنگهای شبکهای و حملات به زیرساخت، مرز میان «هدف نظامی» و «زندگی غیرنظامی» بهسرعت مخدوش میشود. اما در حقوق بین الملل چه مرزی میان انهدام زیرساخت های نظامی و غیرنظامی وجود دارد و چگونه مسئولیت دولت ها معنادار می شود؟
-
سپر اقتصادی پکن در برابر واشنگتن
چینلیلا صالحی کاهکش، تحلیلگر مسائل بینالملل در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «رقابت ژئواکونومیک واشنگتن و پکن از نرخ تعرفهها، به سمت تسلط بر زنجیرههای تأمین، فناوریهای راهبردی، مسیرهای ترانزیتی و زیرساختهای مالی تغییر یافته است؛ عرصهای که مهمترین میدان رقابت قدرتهای بزرگ در دهه پیش رو خواهد بود.»
-
آیا حمله امریکا به شهرهای جنوبی ایران، «دفاع پیش دستانه» است؟
خاورمیانهآیا حمله به زیرساخت های ایران ذیل دفاع مشروع پیشدستانه، آن هم در تفسیر بسیار محدود و استثنایی آن، قابل توجیه است یا خیر؟ آیا تاکید بر تغییر رژیم سیاسی اقدامات نظامی را از چارچوب دفاع مشروع فراتر می برد؟
-
بحران در تنگه هرمز؛ مسئله ای حقوقی یا امنیتی؟
خاورمیانهآیا منازعه بر سر تنگه هرمز، فقط اختلافی سیاسی یا نظامی است یا صحنهای فشرده از برخورد دو قرائت ایران و امریکا از نظم حقوقی دریاهاست؟
-
اوکراین، هرمز و اقتصاد جنگ روسیه
خاورمیانهدر قرن بیستویکم، بسیاری از بحرانهای منطقهای دیگر در محدوده جغرافیایی خود باقی نمیمانند.
-
چالشهای حقوقی «توافق آینده» ایران و آمریکا در شورای امنیت
خاورمیانهآیا توافق موقت میان ایران و امریکا میتواند بهعنوان «پل حقوقی» از وضعیت جنگ به وضعیت صلح عمل کند، یا آنکه به دلیل ابهام در سازوکارهای راستیآزمایی، اختلاف بر سر تحریمها، نقش بازیگران ثالث، و نبود ضمانت اجرایی روشن، صرفاً یک آتشبس شکننده باقی خواهد ماند؟
-
نگهبان تنگه هرمز؛ از آزادی کشتیرانی تا قیمومیت بر تنگه هرمز
دیپلماسیحمید ابوطالبی، مشاور رئیس جمهور در دولت دوازدهم نوشت: «ترامپ گمان میکند با تهدید نظامی، بستن آبراههای بینالمللی یا حتی طرح خرید سرزمین دیگر کشورها، میتوان واقعیتهای تاریخی، حقوقی و ژئوپلیتیکی را دگرگون ساخت. حال آنکه اصرار بر نادیده گرفتن محدودیتهای ذاتی قدرت سخت، نهتنها کارآمدی راهبردی آمریکا را فرسوده است، بلکه خود به یکی از مهمترین عوامل شتابدهنده افول هژمونی و گسترش انزوای آمریکا در نظام بینالملل تبدیل شده است.»
-
مرگ پدرخوانده؛ لیندسی گراهام، گروههای مسلح کُرد و سیاستی که اسرائیل ممکن است به ارث ببرد
دیپلماسیگراهام را نمیتوان صرفاً سیاستمداری «حامی کُردها» توصیف کرد. او از برجستهترین مدافعان راهبردی بود که بر اساس آن، نیروهای مسلح محلی میتوانستند بدون نیاز به اعزام گسترده نیروهای آمریکایی، اهداف امنیتی و ژئوپلیتیکی واشنگتن را پیش ببرند.
-
اسرائیل علیه ناصر؛ سه روایت از یک رویارویی تاریخی
دیپلماسییکی از خطوط قرمز جریان جنگطلب در اسرائیل، شکلگیری رابطهای مستقل و کمتنش میان آمریکا و دولتهای منطقه بوده است؛ رابطهای که انحصار اسرائیل بر مناسبات واشنگتن با خاورمیانه را تضعیف کند
-
مسائل سیاست خارجی در دوره رهبری آیتالله خامنهای
دیپلماسیسیاست خارجی ایران در چهار دهه اخیر، حول گفتمان «تعاملگرایی ضدنظام سلطه» صورتبندی شده است. این نوشتار با واکاوی پنج دوره متمایز از عملگرایی بازسازیمحور تا جنگ ترکیبی، نشان میدهد که این گفتمان چگونه با حفظ اصول ثابت، در روشها و تاکتیکها تکامل یافته و با چالشهای ساختاری، اقتصادی و منطقهای مواجه شده است.
-
«آنکارا؛ نخستین آزمون بازدارندگی ایران در دوران پساجنگ با آمریکا»
چگونه ایران به متغیر راهبردی تصمیمسازی ناتو تبدیل شد؟/ اجلاس آنکارا ایران را به مهمترین آزمون عملی انسجام فراآتلانتیکی تبدیل کرد
دیپلماسیحمید ابوطالبی، دیپلمات بازنشسته و مشاور رئیس جمهور در دولت دوازدهم در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «ناتو در این اجلاس نشان داد که میان پذیرش برخی نگرانیهای امنیتی آمریکا درباره ایران و پذیرش هزینههای یک رویارویی نظامی مستقیم با تهران، فاصلهای جدی قائل است. از منظر راهبردی، این فاصله همان نقطهای است که بازدارندگیِ پساجنگ ایران خود را آشکار میکند؛ زیرا بازدارندگی صرفاً به معنای جلوگیری از اقدام دشمن نیست، بلکه به معنای افزایش هزینه تصمیمگیری برای اقدام نیز هست.»
-
-
یادداشت مشترک علی معزی،محمد قوچانی و محمد مهاجری
جدال عقل و جهل؛ ریشههای حمله به وزیر امور خارجه
دیپلماسیهجوم به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران حتی در میانهی آیین بدرقه رهبر انقلاب اسلامی بار دیگر نشان داد که عباس عراقچی زیرضرب ترین حلقه در معادلات و مذاکرات سیاسی موجود است:
-
شرایط بطلان توافق تحمیلی در حقوق بینالملل
دیپلماسیمحمد حسین سدهی، دانشجوی دکتری حقوق در دانشگاه آکسفورد در یادداشتی برای خبرآنلاین نوشت: «به نظر نمیرسد توافق نهایی صرفاً به استناد ماده ۵۲ کنوانسیون وین باطل باشد. دلیل نخست، دشواری اثبات رابطه علیت میان توسل آمریکا به زور و مفاد توافق است. با مطالعه متن تفاهمنامه و همچنین موضوعاتی که طرفین اعلام کردهاند قرار است در توافق نهایی گنجانده شود، روشن میشود که ایران ظاهراً امتیاز تازهای نداده است که پیش از جنگ حاضر به پذیرش آن نبوده باشد.»
-
نسبت میان «قدرت»، «معنا»، «حکمرانی»، «ملت» و «آینده ایران»
«برای وطن عزیزمان ایران»؛ از پیروزی میدانی تا بازتعریف راهبرد ملی / ابوطالبی: چگونه حاکمیت اراده تمدنی و سرمایه اجتماعی را به نظم راهبردی تبدیل کند؟
دیپلماسیحمید ابوطالبی، مشاور رئیس جمهور در دولت دوازدهم، در یادداشتی برای خبرآنلاین، نوشت: « هیچ حکمرانیِ پایدار، بدون مسئولیت تاریخی ممکن نیست؛ هیچ مسئولیتی بدون مشروعیتِ زیسته استمرار نمییابد؛ هیچ مشروعیتی بدون مرجعیت نخبگی و امید اجتماعی به نیرویی ماندگار تبدیل نمیشود؛ و هیچیک از این سه، بدون تبدیلشدن به نظم راهبردی، توان تضمین آینده یک ملت را نخواهد داشت.»
-
گرفتاری ترکیه در معمای باکو و کردها
آسیااحمد رشیدینژاد، پژوهشگر ژئوپولیتیک در یادداشتی برای خبرآنلاین مینویسد: «معمای آنکارا- باکو- تلآویو نشان میدهد که در نظم نوین منطقهای، هیچ پیروزی ظاهری بدون پیامدهای معکوس نیست.»
-
ضرورت بازگشت به مرجعیت نخبگی و احیای امید ملی
دیپلماسیحمید ابوطالبی، مشاور رئیس جمهور در دولت دوازدم در یادداشتی برای خبرآنلاین با اشاره به ضرورت بازسازی مرجعیت نخبگی مینویسد: « هیچ جامعهای بدون نظام معتبر مرجعیت نمیتواند در برابر بحرانهای پیچیده جهانی، جنگ روایتها، فشارهای بیرونی و تحولات سریع تاریخی، تصمیمهای خردمندانه اتخاذ کند.»