فلسفه سیاسی
-
تاملی پدیدارشناختی در نشست خانه اندیشمندان؛ عبور از مصرف ایدئولوژیک سنت برای استرداد حقیقت
روایت مقصود فراستخواه از قاتلان مومن نما؛ عاشورا را از مصرف سیاسی و ایدئولوژیک نجات دهیم/ دکانهای گفتمانی، آگاهی دردناک حسین (ع) را به مسلخ میبرند
اخبار اندیشهعاشورا در بیصورتی خود، فراتر از یک روز در تقویم مذهبی یا بخشی از مناسک صوری است. حسین بن علی (ع) ابژهی پرمصرفِ فرآیندهای دولتی، شبهدولتی یا مصالحِ یک ایدئولوژی نیست؛ بلکه یک «رویدادِ وجودی» ($Event$) است که انسان در لحظهای ناب با آن همزمان میشود. در این موقعیت، واقعه امرِ ماضی و تاریخی محض نیست، بلکه واجد «اکنونیت» است و مواجههای اگزیستانسیال ($Existential$) را رقم میزند
-
نگاهی به کتاب «ایدئالیسم تحلیلی»
آیا مولوی ایده آلیست بود؟ / رؤیای بزرگ فلسفه
اخبار اندیشه«ایدئالیسم تحلیلی» را باید بیش از آنکه صرفاً کتابی درباره یک نظریه فلسفی بدانیم، روایتی از یک جستوجوی فکری دانست؛ جستوجویی که از حکمت و عرفان ایرانی آغاز میشود، از کانت و هوسرل و هایدگر عبور میکند، با مولوی همسخن میشود و در نهایت به این پرسش بازمیگردد که آیا آگاهی واقعیت بنیادین جهان است؟
-
مدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن برگزار می کنند
نشست «گفتوگو؛ آئین حقجویی، درآمدی بومی به گفتوگوشناسی»
اخبار اندیشهمدرسه مطالعات دین باشگاه اندیشه با همکاری نشر کرگدن نشست «گفتوگو؛ آئین حقجویی، درآمدی بومی به گفتوگوشناسی» را برگزار میکنند.
-
سیوششمین شماره فصلنامه اندیشه سیاسی ایران منتشر شد
سیاستنامه با داروغه و دلقک آمد
اخبار اندیشهیادنامه سیاستنامه به یدالله موقن پژوهشگر و مترجم آثار ارنست کاسیرر در ایران، و پرونده به تبیین آرا و اندیشههای فارابی اختصاص دارد.
-
ایلان ماسک هم فهمید که در باره همه چیز نباید نظر بدهد
اخبار اندیشهاین رفتار ایلان ماسک نوعی از بلوغ انسانی و نوعی از خودآگاهی بشر است. همان "انسانی" که در زمان سرمستی «حدّ» نمی شناسد، با سیلیِ واقعیت به نوعی خودشناسی میرسد که هی! تو اگر برای فلان کار خوبی ولی برای همه امور واجدصلاحیت نیستی. بی مایه فطیر است و تو مایهی همهچیز را نداری. متواضع باش! این سکوتِ توأم با افسردگی ایلان ماسک و این متواضع شدن «پس از احساسخدایی کردن» اتفاقی است بسیار مبارک.
-
بازخوانی نسبت عقلانیت، خلاقیت و ادراک با انسان و هوش مصنوعی در آستانه یک دگرگونی بزرگ تمدنی
آیا می توانیم در برابر هوش مصنوعی انسان باشیم؟ / پیامدهای برون سپاری عقل به ماشین پیش بینی / ظهور «حاکمیت شناختی» در عصر معماری ادراک
اخبار اندیشهشاید بزرگترین سوءتفاهم عصر هوش مصنوعی این باشد که تصور کنیم انسان صرفاً مجموعهای از نورونها، هورمونها و محاسبات زیستی است. اگر چنین بود، بازسازی انسان صرفاً یک مسئله مهندسی بود. اما آنچه انسان را از یک سامانه پردازشگر داده متمایز میکند، نه فقط توانایی محاسبه، بلکه توانایی ساختن معنا، زیستن روایت و پرسیدن پرسشهایی است که هیچ الگوریتمی ضرورت طرح آنها را درک نمیکند.از این منظر، هوش مصنوعی و ذهن انسان دو پدیده متفاوتاند. یکی با داده آغاز میکند. دیگری با معنا. یکی الگوها را محاسبه میکند. دیگری جهان را تجربه میکند. یکی احتمال را تخمین میزند. دیگری رنج، عشق، ترس، امید و مسئولیت را زندگی میکند. و شاید همین تفاوت، مهمترین مرز میان عقل انسان و هوش مصنوعی باشد.
-
تحلیل روانکاوانه و فلسفی تلهٔ خودباختگی در مواجههٔ انسان ایرانی با تجدد
بودن در زیست جهان مشترک جسارت حضور می خواهد / چرا «منِ» ایرانی دستگاه انتقادی خود را پیش پای آن دیگری بیرونی ذبح کرد؟
اخبار اندیشهزیست جهان سوژه فرهنگ ایرانی به دنبال کمال و جایگزین کردن یک ابژه آرمانی شده خارج از خود است. در این بین من یا خود ایرانی شده، دچار یک موقعیت وجودی سست و کم اثر می شود؛ به روشنی پیدا است آن چه که از دست می رود، دستگاه انتقادی و داوری ذهن است. پس هر آن چه که ابژه انجام می دهد درست و بی نقص دیده می شود. عجیب نخواهد بود که وجدان سوژه غرق در همه آن چه که ابژه طلب می کند ناپدید شده است.
-
نگاهی به زندگی و اندیشههای فیلسوف فمینیست از نگاه کارین مولر
از تاثیرگذارترین چهره ها در زمینه فلسفه، ادبیات و نظریه های جنسیتی/ سیمون دوبووار و جستوجوی خوشبختی
اخبار اندیشهخواننده این کتاب همچنین با تصویری انسانی و نزدیک از دوبووار مواجه میشود: فیلسوفی که لحظات شک، تردید و درد نیز داشته، اما توانسته است با تعمق، تلاش و آزادیخواهی، زندگی و کار خود را معنا دهد...«سیمون دوبووار: سزاوار خوشبختی» نه فقط بیوگرافی یک فیلسوف برجسته است، بلکه دریچهای تازه به دنیای سیمون دوبووار میگشاید. از این رو است که بسیاری آن را «ترکیبی موفق از بیوگرافی، تحلیل فلسفی و روایت جذاب» توصیف کردهاند و تأکید دارند که کتاب میتواند پلی باشد میان خوانندگان عمومی و متخصصان فلسفه و مطالعات جنسیت.
-
موسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه یارا برگزار میکنند
نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او
اخبار اندیشهموسسه رویش دیگر و مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا نشستی به یادِ یدالله موقن، با مروری بر اندیشه و آثار او برگزار میکنند.
-
نمایشگاه اندیشه: انتشار ترجمه فارسی «صد سال فلسفه» اثر جان پاسمور
یک قرن منازعه فلسفی در جهان انگلیسیزبان
اخبار اندیشه«صد سال فلسفه» را میتوان بیش از تاریخ یک سنت فلسفی، روایتی از دگرگونی اولویتهای اندیشه در جهان مدرن دانست؛ روایتی که نشان میدهد فلسفه، بیش از آنکه انبوهی از پاسخهای قطعی باشد، تاریخ پرسشهایی است که هر نسل دوباره آنها را صورتبندی میکند.
-
در نشست «انسان دانشگاهی و مسأله جنگ» وزارت علوم مطرح شد
فراستخواه: دانشگاه نه مانع جنگ که توجیهگر جنگ هم شده است/ عقل مدرن از صلح میگوید اما در عمل بر مدار جنگ میچرخد/ پناهگاه اخلاق پس از شکست عقل
اخبار اندیشهعضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، در ادامه به جایگاه دانشگاه پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نیز برخلاف انتظار، نتوانسته به نیرویی تعیینکننده برای صلح تبدیل شود. به اعتقاد او، دانشگاهها در عالم مدرن همانند دیگر نهادهای اجتماعی از تأثیر قدرت و سرمایه برکنار نماندهاند و گاه خود بخشی از سازوکارهای توجیه سلطه و جنگ شدهاند. او همچنین محدودیت نظریههای مبتنی بر گفتوگو و تفاهم را یادآور شد و این پرسش را مطرح کرد که اگر دیگری برای ما قابل فهم نباشد، آیا حق زیستن و کرامت او نیز باید زیر سؤال برود؟
-
نگاهی به «اسپینوزا، اخلاق، سیاست» الکساندر مترون
مسئله اسپینوزا نه خلاص شدن از حاکمیت که دموکرات شدن آن است
اخبار اندیشهتله لیبرالهای پیشرو برای سیاستگذاران ایرانی؛ چرا تعریف و تمجیدهای واشنگتن «دانه نمک» میخواهد؟ تحقیر ترامپ به قیمت اشتباه محاسباتی تهران؛ بازی خطرناکی که منافع ملی ایران را قربانی کارتهای داخلی آمریکا میکند
-
چرا عقبنشینی کنشگران به زندگی خصوصی نشانه شکست نیست؟
اخبار اندیشهدگردیسی، قانون طبیعت است. نه پیروزیهای سیاسی دائمیاند و نه شکستهای خصوصی پایدار. تاریخ محصول همین رفت و آمدهای مداوم میان خانه و خیابان است. اینکه انسان و جامعه دوباره به سیاست بازمیگردند یا نه معمای اصلی نیست؛ پرسش مورد بحث این است که جامعه اکنون در کدام نقطه از چرخه فرسودگی و بازگشت ایستاده است؟ استراتژی سالهای پیشروی یک جامعه را پاسخ همین پرسش تعیین میکند.
-
یافته های پژوهش «گونهشناسی سیاسی ایرانیان براساس پیمایشهای ملی» بررسی می شود
اخبار اندیشهدر نشست مجازی «گونه شناسی سیاسی ایرانیان بر اساس پیمایش های ملی»، یافته های طرح پژوهشی انجام شده مورد بررسی قرار می گیرد.
-
سهگانه تاریک در اتاق مدیریت؛ رشد برخی مدیران و تخریب درازمدت سازمان
ساختن سازمانهای پایدار با پاسخگویی و اخلاقمداری و نه کاریزماگرایی / فرمول روانشناختی سقوط فرهنگ سازمانی با چاشنی خودشیفتگی و ماکیاوللیسم
اخبار اندیشهبرخلاف خودشیفتگان که به تحسین نیاز دارند، افراد ماکیاولیست بیشتر به کنترل موقعیتها و افراد علاقهمندند. آنها معمولاً صبورتر، حسابگرتر و استراتژیکتر عمل میکنند.در برخی موقعیتها، این ویژگیها میتوانند مزیتهایی نیز ایجاد کنند. توانایی تحلیل روابط قدرت، مذاکرهگری و برنامهریزی بلندمدت از جمله تواناییهایی است که در سطوح معتدل ماکیاولیسم دیده میشود. اما در سطوح بالا، این رویکرد به شکلگیری محیطهای بیاعتماد و روابط کاملاً معاملهمحور میانجامد.
-
زیانهای معطل کردن حکمرانی/ دودش به چشم چه کسانی می رود؟
دولتاین نوشتار در پی بررسی چیستی و چرایی اتخاذ استراتژی معطل سازی(مماطله) در حکمرانی و به ویژه سیاست خارجی توسط عدهای میپردازد.
-
نشست «تفکر در بحران» با حضور محمدمهدی اردبیلی؛ کالبدشکافی فلسفی زیستن در جهانِ آشوبزده
پایان رؤیای «حل مسئله» در فلسفه/ بحرانها هرگز تمام نمیشوند، فقط فرم خود را عوض میکنند/ فریب بزرگ حافظه؛ فکر میکنیم پیش ازبحران، وضعیت بهتری داشتیم
اخبار اندیشهبهگفته اردبیلی: «برخی میگویند بیایید بحران ایجاد میکنیم، ولی من میگویم بحران هست، فقط کافیست چشممان را باز کنیم، و این غفلت است که باعث میشود بحران را نبینیم. نکته اینجاست که غفلت اساس جهان است و اگر انسان غافل نباشد نمیتواند با وجود بحرانها زندگی کند».
-
حسین نصر در باره رضا داوری اردکانی چه نوشت؟ / زیست ۵۰ ساله یک جوان با سوال های واقعی جهان / نیم قرن همنشینی با آفتاب حکمت
اخبار اندیشهدر سال ۱۳۳۷ که تدریس در گروه فلسفه را در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران آغاز کردم با جوانی مواجه شدم که دانشجوی دکتری در رشته فلسفه بود و مدیر گروه محترم دکتر یحیی مهدوی از او تعریف می کرد. آن جوان دکتر رضا داوری بود که اکنون بیش از پنجاه سال از آشنایی بنده با این دانشمند و متفکر پر ارج می گذرد. در طی این نیم قرن دکتر داوری خدمات فراوانی در رشته فلسفه و سوق دادن جوانان متفکر کشور عزیزمان به راه درست اندیشیدن انجام داده است و پیشتاز میدان بحث جدی فلسفی و طرح سوالات واقعی در امور گوناگون بوده است.
-
هرمنوتیک فلسفی در مواجهه با جنجالهای رسانهای؛ داستان یک سوءبرداشت
محاکمهی استعارههای بیژن عبدالکریمی در دادگاه فضای مجازی/ وقتی «هرمنوتیک» قربانی «فهم تحتاللفظی» میشود / آرپیجی یا فلسفه؟، راز زبان کنایهآمیز
اخبار اندیشهشاید بتوان گفت مسئله اصلی این روزها نه سخن دکتر عبدالکریمی، بلکه غلبه نوعی فهم تحتاللفظی بر فضای عمومی است؛ فهمی که استعاره را با واقعیت، کنایه را با حکم، و اغراق بلاغی را با تجویز عملی یکی میگیرد. در چنین فضایی، نخستین قربانی نه یک شخص، بلکه خود امکان فهم است. در این ماجرا، مسئله اصلی آرپیجی نیست؛ مسئله اصلی هرمنوتیک است.
-
دیالکتیک تنش؛ راهحلهای امروز، بمبهای ساعتی فردا
اخبار اندیشهدر دیالکتیک هگلی، تضاد به تعالی ختم میشود، اما در سازمان غیرسیستمی، تضادها به آنتروپی (فروپاشی و بینظمی) ختم میشوند. تنشهای بیپاسخ مانده، انباشته میشوند و سازمان را به سمتی میبرند که: -هزینههای هماهنگی از سود عملیاتی پیشی میگیرد. -اعتماد میانواحدها از بین میرود. -سازمان در برابر تغییرات محیطی (بازار) کاملاً صلب و شکننده میشود.
-
چگونگی داوری درباره استحکام یا شکنندگی یک نظام سیاسی
اخبار اندیشه«مردمسالاری دینی» سازوکاری برای بازتولید سرمایه اجتماعی و تقویت مشروعیت سیاسی محسوب میشود. مشارکت مردم در انتخابات، حضور در عرصههای مختلف اجتماعی، نقشآفرینی نهادهای مدنی و استمرار فرآیندهای قانونی، همگی بخشی از ظرفیتهایی هستند که قدرت نرم جمهوری اسلامی را شکل میدهند.
-
محمد دهقانی مترجم «ابن خلدون: زندگی و اندیشهی او»
نقد دهقانی به شفیعی کدکنی، جواد طباطبایی و زرین کوب / متدولوژی اسیر «خیالپردازی» / اندیشه ایرانشهری و آثاری بدون فکت
اخبار اندیشهمحمد دهقانی گفت: فایده ابنخلدون خواندن و تاریخخوانی همین است. این که ما بتوانیم یک آینهای پیش روی خودمان داشته باشیم و گذشته خودمان را از بیرون ببینیم. در واقع دیروزمان را با امروزمان مقایسه کنیم و بتوانیم از دیدگاه انتقادی خود را ببینیم و خودنگری کنیم و به این ترتیب از خودشیفتگی تاریخی، ملی و هر چیز دیگری بیرون بیاییم و بدانیم که همه آدمهای دنیا خوبیها و عیوبی دارند. عیبهای خودمان را هم ببینیم و سعی کنیم خودمان را تصحیح کنیم.
-
انتقاد شدید ناصر فکوهی به بیژن عبدالکریمی / «دعوت به مراسم گردنزنی» : ابتذال خشونت به زبان یک «فیلسوف» / سقوط در پهنهی فلسفهی رسمی
اخبار اندیشهنکتهٔ آموزندهٔ این سخنانِ آلوده آن است که به جرئت میتوانم بگویم هیچ برنامهٔ تلویزیونی قانونی در هیچ کشوری از جهان، چه در غرب چه در شرق، را نمیشناسم که به کسی اجازه بدهد چنین با زبان باز و روشن و تصویری، خشونت و شکنجه را با این ابتذال و در جوّی که گویی مجری با ایشان همدلی کامل دارد، بر زبان بیاورد و برنامه به تعطیلی کشیده نشود و مدیرانش مؤاخده و محکوم نشوند.
-
زیدآبادی و رمزگشایی از «گردباد» افکار عمومی در ایران / خطای استراتژیک اسرائیل تا حیرت تکاندهنده عباس میلانی
اخبار اندیشهبه نظرم سال ۱۳۶۴ بود که بعد از اتمام کلاس دکتر عباس میلانی در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران، او را تا خیابان طالقانی همراهی کردم تا طبق معمول، استاد را سؤالپیچ کنم! در همان روز به مناسبت روز کارگر آیتالله خمینی گفته بود:"خدا هم کارگر است." دکتر میلانی این جمله را نقل کرد و گفت: "این حرف امام واقعاً برای من تکاندهنده است!" وقتی چنان جملهٔ سادهای دکتر میلانی استادِ سکولار اندیشهٔ سیاسی در دانشگاه تهران را "تکان" میداد، تکلیف بقیه مشخص است!
-
ببینید | جملات شوکهکننده عبدالکریمی : باید کله منتقدان با RPG متلاشی شود و سپس زیر گیوتین برود!
فیلماظهارات جنجالی بیژن عبدالکریمی درباره «متلاشی کردن سر روشنفکران با RPG و گیوتین» واکنشهای گستردهای برانگیخته است. منتقدان میگویند چنین ادبیاتی با جایگاه یک استاد فلسفه سازگار نیست. / چندثانیه
-
واکاوی شناخت خشونت در آیینه اندیشه ادگار مورن؛ تقلیلگرایی به مثابه سلاح کشتار جمعی
اندیشهی مثلهگر سادهساز به جنگ منتهی می شود / تقلیل نبرد به هیاهوی رسانه و محاسبات نظامی، نابودی آینده است
اخبار اندیشهجنگ را مثله نکنیم و به میدان های نظامی و محل های زد و خورد سلاح ها هم تقلیل ندهیم. زندگی، زندگی روزمره، میدان تمام عیار واقعی جنگ است.جنگ را به نبرد نظامیان هم فرو نکاهیم. نه تنها حاضران شبانه در میادین شهرها، بلکه غایبان هم حاضران میدان جنگ اند. تنها روایت هایی صادقانه اند که حاضران و غایبان را ببینند و قصه جنگ را کامل بگویند نه نصف نیمه.
-
ایران در تلۀ بازتولید
اخبار اندیشهمؤلفۀ زمان در این وضعیت اصلاً بیطرف نیست. در روایتهای رایج، چه روایتی که بر مقاومت تأکید دارد و چه روایتی که دل به مذاکره بسته است، فرض میشود که میتوان این وضعیت تعلیق را ادامه داد بیآنکه هزینهها انباشته شوند. اما اگر از زاویۀ تلۀ بازتولید بنگریم، گذشتِ هر واحدِ زمان به معنای فرسایشِ بیشتر است. طولانیشدن تعلیق، چه در قالب مذاکرات فرسایشی و چه در قالب تداوم تنش، افق را مستمراً تنگتر میکند، دوام را جداً تحلیل میبرد و سطح بقا را نهایتاً پایینتر میآورد
-
واکاوی ریشههای فلسفی و مصادیق ساختاری «مصلحت عامه» در جوامع مدرن
«کلاه خودت را بچسب» یا اول «جامعه» را نجات بده؟/ رمزگشایی از فداکاریهای تلخ اما حیاتی برای تحقق خیر عمومی
اخبار اندیشهرالز نیز مانند آدام اسمیت معتقد است برای تحقق خیر عمومی، جامعه مسئولیتی مشترک بر عهده دارد تا از حفظ رفاه کمبرخوردارترین طبقه اقتصادی اطمینان حاصل کند. در واقع، «اصل دوم عدالت» او تصریح میکند که برای حفظ خیر عمومی، تمام نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی باید به گونهای اولویتبندی شوند که «بیشترین سود را برای محرومترین اعضای جامعه» داشته باشند و در سیاستگذاریها، «مناصب و موقعیتها باید تحت شرایط برابری منصفانه فرصتها به روی همه باز باشند».
-
اخلاق تفاهم و عصر پیچیدگی: مروری برجایگاه دیالوگ در اندیشه ادگار مورن[۱] به مناسبت درگذشتش
مانویت دوقطبی ساز، دگراندیش را اهریمن می داند/ اندیشه پیچیده مورن پادزهر معرفتی در عصر جنون و فاشیسم/ ریشه بحران های سیاره ای «اندیشه سادهساز»
اخبار اندیشهمورن بارها از خطر «مانویت» سخن میگوید؛ یعنی گرایشی که جهان را به خیر مطلق و شر مطلق تقسیم میکند. از نظر او، مانویت سیاسی و فرهنگی یکی از بزرگترین موانع فهم متقابل است. او تصریح میکند که گفتوگو تنها زمانی ممکن است که طرفین یکدیگر را به عنوان سوژههایی دارای کرامت و حقوق برابر به رسمیت بشناسند و گفتوگو بر پایه برابری شکل میگیرد. مورن با تکیه بر اصل دیالوژیک، خطر «مانویت جدید» را گوشزد میکند؛ همان تمایل کوری که جهان را به قطبهای صلبِ خیر و شر تقسیم کرده و دگراندیش را «اهریمن» میسازد.
-
گزارشی از برنامه پانوراما با جهانگیر معینی علمداری
وای به روزی که پیروزی نظامی تعیین کننده پایان جنگ باشد / به کاربردن منطق صلح برای دوره جنگ کاربرد ندارد / وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است
اخبار اندیشهاستاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: وضعیت جنگی ما با آمریکا به هر ترتیبی که خاتمه یابد حداقل این نتیجه حاصل شده که وضعیت جهانی کنونی رو به زوال است. اما نکته شاید نگرانکننده این است که لحظه تغییر، نظامی خواهد بود. اگر لحظه جنگ فرابرسد، آن وقت وای به حال آمریکا، وای به حال چین و وای به حال روسیه. من تصور خوبی از آن ندارم!