صفویه

ترکان خاتون؛ زنی قدرتمند و سیاست‌ورز در ایران پیش از دوره صفوی

تاریخ ایرانترکان خاتون موفق شد با همان فرصت‌شناسی و به‌کارگیری روابط قبیله‌ای با مرگ سلطان، پسرش (سلطان محمد) را در میان مدعیان جانشین پدر سازد و از طریق فرمانبردار ساختن پسر، قدرت واقعی در حکومت را به دست گیرد.

شیخ صفی‌الدین اردبیلی برای ایران چه کرد؟

اخبار دین چهارم مرداد ماه سالروز استقرار سلسله صفویه در ایران، در تقویم رسمی کشور به نام روز شیخ صفی‌الدین اردبیلی نامگذاری شده و به تبع آن، هفته اردبیل گرامی داشته می‌شود اما خیلی از ما از اقدامات او برای انسجام ملی اطلاع کافی نداریم.

ریشه‌های ناکامی نهاددانشگاه به مناسبت تجدید چاپ کتاب «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران»

فراستخواه و تبیین چرایی شکست «عاملیت» ایرانی در راهروهای دانشگاه/ روایتی متفاوت از پی‌جویی ریشه‌های انحطاط علمی ایران در عصر صفوی

اخبار اندیشهدر مطالعاتم به این نتیجه رسیده‌ام که در بسیاری از موارد الگوی تحول‌خواهی در ایران مبتنی بر مهاجرت بودند. روزنامه‌ها، نهادهای اجتماعی و نخبگان مهاجر بودند که مشروطیت را دنبال کردند و در نهایت همان‌ها حاملان و مجریان آن بودند. این نخبگان در بازگشت خود به سرزمین به شکل خلاقی منشأ حرکت‌ها و پویایی‌های تازه می‌شوند. اکنون نیز باید همواره تلاش کرد که این جمعیت به فکر بازگشت باشند یا تردد و رفت‌وآمد علمی، فنی و توسعه‌ای داشته باشند.

تاریخ پول ایران؛ از صفویه تا پایان قاجار

تاریخ ایرانبا قرار گرفتن ایران در کانون تحولات جهانی از عصر صفویه، موضوع پول و مسائل پیوسته با آن نیز ابعاد پیچیده‌تری به خود گرفت؛ پولِ ایران در معرض رقابت با دیگر پول‌ها از شبه‌قاره هند و بعدها ژاپن در شرق تا اروپا در غرب قرار گرفت و حتی از تأثیر سرازیر شدن فلزات قیمتی از قاره تازه شناخته شده آمریکا نیز به دور نماند.

نشست نقد و بررسی مقاله "شاه عباس اول؛ اسطوره، شاه و انسان" نوشته رودی ماتی

اخبار اندیشهگروه جامعه‌شناسی تاریخی انجمن جامعه‌شناسی ایران نشست نقد و بررسی مقاله "شاه عباس اول؛ اسطوره، شاه و انسان" نوشته رودی ماتی؛ درس‌هایی برای جامعه‌شناسی تاریخی ایران را برگزار می کند.

تاریک‌ترین زوایای پنهان حرم‌سرای صفوی

تاریخ ایرانکتاب «بازیگران حرم‌سرای صفوی؛ بررسی نقش خواجه‌سرایان در عصر صفوی» تلاشی است برای تاباندن نور آگاهی بر تاریک‌ترین زوایای پنهان حرم‌سرای صفوی؛ همان مکان دربسته‌ای که در آن، زنان پرنفوذ در کنار خواجگان، ترکیبی فوق‌العاده قدرتمند را تشکیل می‌دادند.

عاشورا در زمان شاه عباس صفوی از نگاه جهانگرد ایتالیایی

تاریخ ایرانهیچ‌کس سر و ریش خود را نمی‌تراشد و به حمام نمی‌رود و به ‌علاوه نه‌تنها از ارتکاب هرگونه گناه پرهیز می‌کند، بلکه خود را از هرگونه خوشی و تفریح محروم می‌سازد. بسیاری از گدایان، در کوچه‌های پرآمد و رفت شهر، تمام بدن خود تا گلو، و حتی قسمتی از سر را در خمره‌هایی از گل پخته که در داخل زمین پنهان شده، فرو می‌کنند.

نان سنگک از کجا آمده؟

تاریخ ایراندر منابع تاریخی آمده که وقتی سپاهیان عرب به مدائن رسیدند، نان سنگک را نمی‌شناختند؛ نشانه‌ای از رواج آن پیش از اسلام. همچنین در قلعه‌ای مخروبه در ورامین بقایای یک نانوایی سنگکی با تنور سالم و ریگ‌های باقی‌مانده پیدا شده است.

در دوره صفوی لباس عزای مردم در محرم آبی بود!/ دولت صفوی با قمه‌زنی مخالف بود

تاریخ ایراندر دوره قاجار، تعزیه با حمایت حکومت گسترش پیدا کرد. ناصرالدین‌شاه علاقه زیادی به تعزیه داشت و شخصاً در این مراسم شرکت می‌کرد.

آیین «طشت‌گذاری» سنتی ریشه‌دار در پاسداشت جوانمردی حسینی

اخبار دینامام حسین(ع) با مشاهده آثار خستگی و تشنگی در چهره سپاهیان دشمن، علیرغم کمبود آب، دستور دادند که طشت‌ها را با آبِ مشک‌ها پر کنند تا هم سربازان حر و چهارپایان سپاهش سیراب شوند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - تأملی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» اثر علی میرسپاسی

دعوت میرسپاسی در باره ضرورت اندیشیدن به آینده ایران / ایران مطلوب چه نسبتی با منطقه و جهان خواهد داشت؟

اخبار اندیشهمصطفی بستانی نوشت:‌« ارزش کتاب میرسپاسی بیش از آنکه در ارائه پاسخ‌های نهایی باشد، در طرح پرسش‌هایی نهفته است که امروز بیش از هر زمان دیگری در فضای فکری ایران موضوعیت یافته‌اند. نویسنده به درستی بر محدودیت‌های گفتمان‌های انحطاط و عقب‌ماندگی در گشودن افق‌های جدید تأکید می‌کند و توجه ما را به ضرورت اندیشیدن به آینده معطوف می‌سازد.»

ژئوپلیتیک تشیع و پیوند فقه و قدرت در قرن دهم هجری چگونه رقم خورد؟

اخبار دینایران صفوی در میان دو قدرت بزرگ زمانه، یعنی امپراتوری عثمانی در غرب و ازبک‌ها در شرق قرار داشت و در این میان، نقش علما در سازمان‌دهی و مشروعیت‌بخشی به این تحول بسیار مهم بود.

تهران در دوره شاه عباس صفوی

تاریخ ایران«تنه این درختان به اندازه‌ای قطور است که اگر دو مرد دست به دست یکدیگر بدهند باز هم نمی‌توانند یک درخت را بغل بگیرند و من باید واقعا تهران را شهر چنار بنامم.»

شتر قربانی؛ آیین حکومتی از صفویه تا پهلوی به روایت جهانگردان خارجی

تاریخ ایرانمراسم شتر قربانی تا سال ۱۳۱۱ در تهران برگزار می‌شد. از آن پس، عید قربان به‌ صورت پراکنده و محلی برگزار شد. براساس آن‌چه در سفرنامه‌ها آمده است قربانی کردن شتر، آیینی حکومتی بوده که در دوران صفویه و قاجاریه با حضور شاهان رواج داشته...

فرصت تمدنی صفویه و شکل‌گیری منظومه فکری و نهادی تشیع

اخبار دینتمدن‌سازی شیعی در دوره صفویه صرفاً یک محصول تصادفی قدرت سیاسی نبود، بلکه حاصل هم‌افزایی میان دولت، نخبگان علمی و نهادهای حوزوی بود؛ هم‌افزایی‌ای که به تشیع امکان داد ضمن حفظ هویت خود، در برابر دشمنان و رقبای تاریخی‌اش مصون‌تر و منسجم‌تر ظاهر شود.

سقوط اصفهان به روایت راهبی که شاهد ماجرا بود

تاریخ ایرانیوداش تادوش کروسینسکی یکی از مبلغان فرقه یسوعی بوده که در دوره صفویه برای تبلیغ آئین خود به اصفهان فرستاده شد تا ضمن تبلیغ یسوعیت در پایتخت ایران، گزارش‌هایی از محل خدمت خود نیز برای رئیس فرقه که در پاریس مستقر بود ارسال کند. از آن‌جا که گزارش حمله افغان‌ها و سقوط تخت و تاج ایران نیز در مجموعه دست‌نوشته‌های ارسالی کروسینسکی به مقر یسوعیان در سال ۱۷۲۲ میلادی بود، به‌زودی این دست‌نوشته‌ها اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند.

نوروز از هخامنشیان تا صفویان چگونه در میان ایرانیان برگزار می‌شد؟

تاریخ ایرانبرخی می‌گویند در اوج شکوفایی امپراتوری هخامنشی پارسی پایتخت شکوهمند پرسپولیس، جایگاه برگزاری جشن‌های نوروز بوده است.

نخستین متن نوروزنامه‌ای که از دوره صفویه به‌ دست ما رسیده

تاریخ ایراننکته تأمل‌برانگیز آن‌که به گفته سعید عریان، مجموعه‌ای که یکی از آن‌ها «رساله ماه فروردین روز خرداد» است به سال ۱۳۳۲ میلادی یعنی ۷۳۲ قمری توسط مهربان کیخسرو تحریر شده است.