توسعه علمی

خطای راهبردی مسئولان؛ از غفلت بزرگی که دچارش می شوند/ ایران فردا و تصمیم امروز 

اخبار اندیشههرچه بر ایران عزیز بگذرد و هر اتفاقی برای آن بیفتد، این را مطمئن هستیم که فرداهای ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ و پس از آن، خواهند رسید و دوباره کسانی خواهند بود که شاخص‌های ذکرشده در بخش ابتدایی این نوشته را با مقادیر سال ۱۴۰۵ مقایسه کنند. آیا مهم است که ابعاد تفاوت‌ها و نسبت‌ها چقدر باشند. نگارنده بر این باور است که حتما مهم است. نه اهمیت تنها انسانی، بلکه اهمیت برآمده از شکسته شدن سقف تاب‌آوری جامعه آن هم به‌صورت غافلگیرانه....تاریخ نشان داده است که در مقاطعی مهم، زمان حال، سیاستمداران را فریب داده و به آنها اطمینان داده که فردا، ادامه خطی دیروز خواهد بود و لازم نیست نگران باشند. غافل از اینکه این فریب، گویی یک بازیگوشی پرهزینه تاریخ برای گریز از یکنواختی خسته‌کننده برای آن است. ایران فردا، با دلهره و اضطراب، به انگشتانی از ایران امروز چشم دوخته تا ببیند کدام فردا را نشانه گرفته است. 

در هفتاد و چهارمین جلسه توسعه برگزار می‌شود

 معرفی و نقد کتاب «دین و نوسازی» با حضور حسن محدثی

اخبار اندیشهکتاب «دین و نوسازی»، یک اثر پژوهشی با رویکرد تطبیقی است و به کندوکاو درباره‌ نسبت دین با نوسازی در ایران و مالزی پرداخته است.

تفاوت «صنعتی‌شدن» و «سیاست صنعتی» از منظر جامعه‌شناسی اقتصادی

تجربه ژاپن: عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود/ بومی‌سازی دانش اقتدار ملی می‌آفریند/ فراتر از مداخله و بازار آزاد

اخبار اندیشهتجربه کشورهای موفق همچون ژاپن نشان می‌دهد که عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود. دولت باید با شناسایی ضعف‌های ساختاری، هدایت سرمایه‌گذاری، حمایت هدفمند از صنایع راهبردی و تقویت ظرفیت نوآوری، زمینه ارتقای توان رقابتی اقتصاد ملی را فراهم کند. هدف نهایی سیاست صنعتی نیز ایجاد توانایی رقابت در بازارهای جهانی از مسیر توسعه فناوری، نوسازی تولید و ارتقای کیفیت است.

خبرنگاری میانجیگری بازسازی اعتماد

اخبار اندیشهدفاع از خبرنگار، دفاع از «امکان گفت‌وگو» در ایران است. روز خبرنگار، روز به رسمیت شناختن این حقیقت است: رسانه‌ای که در آن «صداهای متکثر» شنیده نشود، بلندگو است و با بلندگو نمی‌توان جامعه را اداره کرد. ما نیازمند فضای امنی هستیم که در آن، خبرنگار به جای ترس از «احضار»، دغدغه‌ «دقت در روایت» را داشته باشد.این تنها راهی است که می‌توانیم مرجعیت رسانه‌ای را دوباره به داخل مرزها بازگردانیم و در جنگ روایت‌ها، با سلاح «شفافیت و حقیقت» پیروز شویم.

خوانشی تحلیلی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟»

علی میرسپاسی و گذر از «افسانه ملی حقارت» و چرخه عقب ماندگی/ بازخوانی مدرنیته ایرانی / چرا باید پرسش تاریخی ایرانیان تغییر کند؟

اخبار اندیشهپس چه اتفاقی افتاد؟ روایتی متعادل و حتی مثبت، در گذر زمان- به‌ویژه از دوران پهلوی به بعد- به «افسانه‌ی ملی حقارت» تبدیل شد. و هرچه بیشتر تکرار شد، ما را بیشتر در «لحظه‌ی عباس‌میرزایی» حبس کرد: لحظه‌ای ابدی از پرسیدن «چرا عقب ماندیم؟» بدون یک قدم حرکت به جلو. نکته‌ی اصلی برای میرسپاسی این نیست که آیا آن گفت‌وگو رخ داد یا نه. پرسش او عمیق‌تر است: چگونه یک روایت تاریخی به ابزار بازتولید مداوم احساس حقارت تبدیل می‌شود؟ آن هم درباره‌ی مردی که در عمل سیاسی‌اش- اعزام محصلان به اروپا، اصلاح ارتش، و بنیان‌گذاری راه‌های نوسازی- نمونه‌ی کنشگری خردمندانه بود، نه انفعال.

«داستان بدن انسان» در تبیین ماندانا فرهادیان

بدن به عنوان مهم‌ترین ماشین زندگی انسان / شناخت به مسئله، شرط حل آن

اخبار اندیشهبه‌گفته فرهادیان: «ما زرادخانه‌مان را در برابر بیماری‌ها قوی‌تر می‌کنیم، عوامل‌ بیماری‌زا هم یاد می‌گیرند نه فقط در برابر سلاح‌های ما مقاومت کنند، بلکه به حمله‌های جدیدتری دست بزنند.»

خوانش جامعه‌شناختی از مسئولیت اجتماعی فردی

زیست نوع‌دوستانه ای که به جهانی عادلانه‌تر می‌انجامد/ سهم مادر ترزا در کاهش رنج دیگران/ هنر تبدیل «مسئولیت فردی» به «نیروی جمعی»

اخبار اندیشهالهام گرفتن از انسان‌هایی که محیط خود را به مکانی شادتر، عادلانه‌تر و انسانی تبدیل می‌کنند، می‌تواند تأثیر چند برابری در جامعه داشته باشد، جایی که تلاش‌های فردی می‌تواند توده‌ها را جمع کند و به یک نیروی جمعی تبدیل شود. یکی از نامداران این الهام‌بخشی مادر ترزای کلکته است.

امید به آینده ایران نه به دلیل ساختارهای چلاق که به دلیل کنشگران خلاق

اخبار اندیشهباید برای اصلاحات ساختاری تلاش کرد اما از خلاقیت های انسانی، ابتکارات میدانی و نتوکراسی (شکل گیری شبکه هایی موقت و موضوع محور از خبرگان و نخبگان غیردولتی برای حل یک مساله عمومی در تعامل با حکومت) نباید غافل بود.ایران، اگر هنوز انسان‌های خلاق، مسئول و امیدوار دارد، هنوز امکان توسعه دارد. با وجود ساختارهای چلاق به خاطر کنشگران خلاق به آینده ایران امیدوارم.

ارزیابی کمال اطهاری از ریشه‌های ناکامی طرح‌های هوشمندسازی و لجستیک شهری در ایران

گلایه اطهاری از عدم درک مفاهیم بنیادین توسعه دانش بنیان در ایران/ پروژه‌های هوشمندسازی شهری در بن‌بست ماندند/انحراف از طرح جامع ۱۳۸۶ به کشور آسیب زد

اخبار اندیشهطرح جامع، با وجود پشتیبانی‌های اولیه مجموعه های مختلف و مرتبط، از جمله شورای شهر تهران که با آن موافقت کردند، به مرحله اجرا نرسید. تغییر رویه‌های مدیریتی و اولویت‌دادن به پروژه‌های زودبازده و پرطرفدار در میان عامه، مانع اجرای برنامه‌های بلندمدت و بنیادین شد...تداوم الگوی واردات‌محور و نفت‌محور، دلیل مهم عدم تحقق برنامه هوشمندسازی شهری بود؛ زیرا تا زمانی که ارزبری ۱۵ میلیارد دلاری شهر با پول نفت تأمین می‌شد، انگیزه‌ای برای‌گذار به اقتصاد دانش‌بنیان و تولید کالاهای صادراتی با ارزش افزوده بالا وجود نداشت...این موضوع نشان می‌دهد که مشکل، ریشه در عدم درک صحیح از مفاهیم بنیادین توسعه دانش‌بنیان و لجستیک در سطح کلان کشور دارد. 

نقد و معرفی کتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت»

هشدار این اخترشناس در باره آینده / تمدن انسانی از منظر فناوری و مسئولیت جهانی؛آینده محصول انتخاب امروز/ نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه و نه بدبینی آخرالزمانی

اخبار اندیشهکتاب «درباره آینده» خواننده را از دو دام رایج می‌رهاند: خوش‌بینی ساده‌لوحانه به فناوری و بدبینی آخرالزمانی. نویسنده با تکیه بر دانش علمی و نگاهی متوازن، نشان می‌دهد که آینده نه تقدیری گریزناپذیر است و نه رؤیایی تضمین‌شده، بلکه نتیجه انتخاب‌هایی است که انسان در زمان حال انجام می‌دهد...برای علاقه‌مندان به آینده‌پژوهی، فلسفه علم، سیاست علم و فناوری، محیط زیست و چالش‌های تمدن معاصر، این کتاب اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است؛ اثری که مخاطب را وادار می‌کند بیش از آنکه بپرسد «آینده چگونه خواهد بود؟»، از خود بپرسد: «ما امروز چه می‌کنیم که آینده چنین خواهد شد؟»

انتشار کتاب «جُستارهای آموزش عالی، دانشگاه و علم‌ورزیِ ایرانی»

جدال با ساختارهای متحجر/ روایت فراستخواه از ریشه‌های موفقیت و ناکامی نهاد علم در ایران / چرا داستان شکست‌های‌مان را روایت نمی‌کنیم؟

اخبار اندیشهکتاب "جُستارهای آموزش عالی، دانشگاه و علم‌ورزیِ ایرانی" توسط دکتر مقصود فراستخواه استاد مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش‌عالی تالیف و از سوی انتشارات موسسه به مبلغ ۲۰۰ هزار تومان راهی بازار نشر شد.

خلاقیت های توسعه ای نسل Z که برای نخستین بار در هتل لاله تهران به نمایش گذاشته شد

سیلیکن ولیِ تهران؛ این ایران نسل Z مگر متوقف شدنی است؟ / آینده ایران را این دانش آموزان می سازند

اخبار اندیشهمحور این برنامه که در هتل لاله تهران برگزار شد «توسعه مهارت» در نوجوانان ذکر شده‌بود. اینکه بچه‌ها از این سن به فکر کسب «مهارت» باشند و از همین سن به فکر این باشند که آیا می‌توانم «در قالب کار گروهی» یک فعالیت اقتصادی در بازار ایران/منطقه داشته باشم؟هر تیم موظف شده بود که برای داوران و حضّار توضیح دهد که در مسیر اجرای ایده خود با چه «عدم قطعیت» هایی (Uncertainties) مواجه خواهد شد؟ و برای مدیریت آنها چه برنامه ای دارد؟

«کنشگری مرزی»؛ نظریه‌ای برای فهم تداوم ایران

نقد روزنه گشایی فراستخواه؛ از «نبوغ بقا» تا تسلیم در برابر قدرت/ آیا کنشگری مرزی نجات‌بخش ایران است؟/ وقتی «وفاق ملی» به رتوش وضع موجود بدل می‌شود

اخبار اندیشهدر تاریخ‌نگاری و جامعه‌شناسی معاصر ایران، نظریه «کنشگران مرزی» به‌مثابه چارچوبی برای فهم تداوم حیات جامعه در مواجهه با دولت‌های متمرکز شکل گرفته است. این نظریه بر نقش کلیدی میانجیگرانی تأکید می‌ورزد که در فضای میان دولت و جامعه به نقش‌آفرینی پرداخته‌اند. بر این اساس، پرسش محوری آن است که این مفهوم در چه بستر نظری، تاریخی و اجتماعی تکوین یافته و به چه دلایلی مورد استقبال قرار گرفته است؟

با رویکرد به خاتمیت، توسعۀ مدرن جامعه مسلمانان عملی واجب است / «تاریخمندی توسعه» از نگاه هشام جعیط

اخبار اندیشههشام جعیط مورخ‌ نواندیش معاصر مسلمان در کتاب خود با نام «تاریخمندی توسعه»، با تکیه بر جامعه‌شناسی، فلسفه و جغرافیای تاریخی و تحت تأثیر امثال هگل، مرلوپونتی و اقبال لاهوری، نوسازی اندیشه را سامان داده و در بررسی تاریخی و تطبیقی ادیان و روایت‌های دینی، تاریخمندی دین را در «زمان دنیوی» اثبات می‌کند. 

دو دهه نوسان در شاخص‌های «آزادی» و «کامیابی» در سنجش شورای آتلانتیک و دموکراسی اکونومیست

درصورت تداوم اصلاحات ایران بالاتر از متوسط جهانی و رقبای خود بود / ایران، عربستان و ترکیه: کدام بهترند؟ / افول آزادی‌ها، رفاه اقتصادی را به مسلخ برد

اخبار اندیشهدرآمد، سلامت، برابری، آموزش و...)  رتبه ۸۸ را در بین ۱۶۴ کشور داراست و متاسفانه در هر دو شاخص از دو کشور رقیب منطقه ای وضعیت نامتناسب تری داریم.  در صورتی که اگر نرخ رشد سال های اولیه ادامه می یافت اکنون هم در شاخص آزادی و هم در شاخص کامیابی چند بعدی هم از متوسط جهان بالاتر بودیم و هم دو کشور عربستان وترکیه را پشت سر گذاشته بودیم.  

تحلیلی بر ادبیات معاصر گذار به دموکراسی در آرای چارلز تیلی و نانسی برمئو

چگونه جنبش‌های خیابانی آزادی را قربانی می‌کنند؟ / چه نوع اعتراضی تسهیل گر دموکراسی است؟

اخبار اندیشهمطالعه اعتراضات تنها زمانی می‌تواند به فهم دقیق فرآیندهای گذار کمک کند که در کنار سایر متغیرهای ساختاری و نهادی تحلیل شود. بنابراین، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا اعتراض به دموکراسی می‌انجامد یا خیر، بلکه این است که در چه شرایطی اعتراض به گسترش دموکراسی کمک می‌کند و در چه شرایطی به دموکراسی‌زدایی یا بازتولید اقتدارگرایی می‌انجامد.

تاملی بر کتاب «رقابت یا همکاری؟»؛ بازاندیشی در فلسفه آموزش از دریچه تجربه ژاپن

نقد الگوی آمریکایی و رازگشایی از فرهنگ درس در ژاپن/ مدرسه های نمره‌محور، مجرمان آینده را می‌سازند/ ناتوانی اصلاحات غربی در نابودی هویت بومی ژاپن

اخبار اندیشهدر گفت‌وگوهای کتاب، بارها بر این نکته تأکید می‌شود که مدارس ژاپن تنها محلی برای آموزش خواندن، نوشتن یا ریاضیات نیستند، بلکه فضایی برای یادگیری زندگی جمعی به شمار می‌آیند. کودکان از همان سال‌های نخست مدرسه، مسئولیت نظافت کلاس، همکاری در فعالیت‌های گروهی، حل تعارض‌ها و احترام به دیگران را تجربه می‌کنند

یادنامه اسماعیل خلیلی؛ جامعه‌شناس معرفت و اندیشمند موانع تاریخیِ عقلانیت

اسماعیل خلیلی و نبرد با «ذهنِ ترجمه‌ای» / اندیشمندی در جست‌وجوی امکان علم در ایران/ مبارزه برای خروج جامعه شناسی از سیطره نگاه مهندسی

اخبار اندیشهآنچه از اسماعیل خلیلی بر جای می‌ماند، تنها نوشته‌ها و سخنرانی‌ها و مسئولیت‌های علمی او نیست؛ بلکه پرسش‌هایی است که درباره علم، عقلانیت، دانشگاه و ایران پیش روی ما نهاد. ارزش یک اندیشمند نیز، بیش از هر چیز، به پرسش‌هایی است که پس از رفتنش همچنان زنده می‌مانند.

رسانه‌ها و تحولات سیاسی در ایران در تبیین محمود مقدس

انقلاب ۵۷؛رمزگشایی از پیروزی رسانه‌های کوچک بر امپراتوری خبری پهلوی / رسانه‌ها و بحران هویت در ایران / شاه چرا سرنگون شد؟

اخبار اندیشهبه‌گفته محمود مقدس: «نویسندگان انقلاب ایران را نه صرفاً نتیجه بحران ساختاری، بلکه نمونه‌ای از یک بحران هویت جمعی عمیق ارزیابی می‌کنند و بر این باورند که این بحران هویت نه یک تضاد ساده میان سنت و مدرنیته، بلکه میان فرایند مدرنیزاسیون وابسته و خودکامانه و زبانی سنت‌گرایانه مبتنی بر فرهنگ بومی بود که طی آن ساختارهای ارتباطی رقیب تعاریف و چشم‌اندازهای متفاوتی از اجتماع ملی عرضه می‌کردند.»