احکام اخلاقی

نگاهی ساختاری به یک کنش فردی به نام خنده

استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشانگر تسلیم ناپذیری مردم ایران/ انباشت بحران‌ها، خندیدن را برای مردم دشوار کرده

اخبار اندیشهبه نظرم خنده، بیش از آنکه یک ویژگی فردی باشد، یک شاخص اجتماعی است. هرگاه امنیت، امید، اعتماد و امکان پیش‌بینی آینده کاهش یابد، خنده نیز کمرنگ می‌شود. مردم ایران خندیدن را فراموش نکرده‌اند؛ بلکه زیر بار انباشت بحران‌ها، انرژی روانی لازم برای خندیدن را از دست داده‌اند. با این حال، استمرار طنز در فرهنگ عمومی نشان می‌دهد که جامعه هنوز از درون کاملاً تسلیم نشده و می‌کوشد با شوخی، بخشی از رنج خود را مدیریت کند. ایران و ایرانیان پتانسیل های تمدنی بزرگی برای عبور از بحران ها دارند.

سی ویژگی یک فرد پلورالیست

اخبار اندیشهفرد پلورالیست چون ضعف‌های خودش را نوشته، به ندرت در پی عیب جویی دیگران است؛ قضاوت‌هایش در مورد دیگران را بارها و بارها تجدید نظر می‌کند؛ به دنبال خوب و بد نیست، در پی ترکیب‌های مختلف رنگهاست؛ به کسی نمی‌گوید شما بی سواد هستید، فکر می‌کند بهتر است بگوید: ما متون مختلف خوانده‌ایم؛ قبل از آنکه در مورد فرد حسودی قضاوت کند، سعی می‌کند بفهمد چرا او حسود است؛

هنری که می‌تواند اعتماد ازدست‌رفته را دوباره بسازد

عذرخواهی‌ تو افتضاح است / «ببخشید» کافی نیست

اخبار اندیشهشاید مهم‌ترین پیام کتاب در جمله‌ای خلاصه شود که در سراسر اثر تکرار می‌شود: عذرخواهی بدون تغییر رفتار، عذرخواهی نیست. اگر قرار باشد همان اشتباه بارها تکرار شود، واژه «ببخشید» به تدریج اعتبار خود را از دست می‌دهد و به ابزاری برای فرار از مسئولیت تبدیل می‌شود.

خوانشی از کتاب «بلندپروازی اخلاقی» نوشته روتگر برگمن

آرمان‌گرایی بدون نتیجه، فضیلت نیست / جاه‌طلبی برای خیر عمومی

اخبار اندیشه«بلندپروازی اخلاقی» تازه‌ترین اثر روتگر برگمن، این پرسش را پیش می‌کشد که آیا موفقیت را باید با میزان ثروت و موقعیت سنجید یا با اثری که انسان بر جهان پیرامون خود می‌گذارد؛ پرسشی که در روزگار بحران‌های جهانی، بیش از هر زمان دیگری به مسئله‌ای عمومی تبدیل شده است.

بازخوانی زیدآبادی از تندی‌های لفظی دو چهره سرشناس روشنفکری

اخبار اندیشهواقعیت این است که همهٔ ما گاهی تحریک می‌شویم که علیه فرد یا افرادی کلمات تند و تیز به کار ببریم و متأسفانه جامعه هم از آن به فراخور حال خود به سختی استقبال و این شیوه را تشویق می‌کند! به هر حال، من از دکتر سروش بسیار آموخته‌ام و قدرشناس زحمات و تلاش‌های خستگی‌ناپذیر و بی‌وقفهٔ او هستم. به جناب غنی‌نژاد هم از جهاتی علاقمندم و هر دوی این بزرگان را شایسته و سزاوار بالاترین سطح احترام می‌دانم. اینکه گاهی عنان سخن را از دست می‌دهند نقاط قوت و فضایل آنها را بی‌قدر نمی‌کند.

گروه‌های اینترنتی خانوادگی کارخانه تولید احساسات گروهی

اخبار اندیشهگروه اینترنتی خانوادگی نوع تازه‌ای از حضور را ساخته است. ممکن است اعضای خانواده ماه‌ها یکدیگر را نبینند، ولی هر روز در گردش احساسات همدیگر سهیم باشند. مثل آن دانشجوی کلاس جامعه‌شناسی دانشگاه علامه که می‌گفت مدت‌هاست خانواده‌اش را ندیده ولی از حال همدیگر خبر دارند. یا آن فردی که فرصت داشت، ولی به‌جای رفتن به بیمارستان، از طریق یک تماس تلفنی یا ویدئویی از خانواده‌اش عیادت می‌کرد. اینها نمونه‌هایی هستند که نشان می‌دهند خانواده دیگر فقط با همزیستی تعریف نمی‌شود، بلکه با هم‌احساسی نیز تعریف می‌شود.

خاطرات مجید بجنوری از «سیدعبدالله انوار»

از هم‌نشینی با آل‌احمد تا جلسات «انواریه»/ دانشمندی در جست‌وجوی گمنامی؛ زوایای پنهان یک چهره نسخه‌شناسی / در عین فروتنی، دریای دانش بود

اخبار اندیشهبه‌گفته بجنوردی: «خودِ انوار هر زمان از من می‌پرسید کجا و چه رشته‌ای درس خوانده‌ای به‌شوخی می‌گفتم دانشگاه من خیابان آجودانیه، روبه‌روی پارک شطرنج، منزل عبدالله انوار است!»

غزاله حجتی درباره چالش‌های معرفتی جهان چنددینی امروز سخن گفت

هیچ فضیلتی برتر از گفت و گو با دگراندیشان نیست/ راه سوم اندیشه؛ نگاه به اختلاف‌نظر به مثابه فرصتی معرفتی

اخبار اندیشهبه‌گفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلاف‌نظر این است که گمان می‌کنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالی‌که راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاه‌های رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلاف‌نظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی می‌دانم.»

همسر دکتر لاریجانی می گوید در طول 48سال زندگی مشترک، حتی یکبار او را در خانه عصبانی ندیده است/فرزندانش را به دوری از سیاست توصیه می کرد

احزاب و شخصیت‌هاگستره سیاست، بدون ظرافت و عرصه زمخت و خشنی است که اهالی آن اغلب به لطف حضور مکرر و مستمر در چنین پهنه‌ای، رقت و ملاطفت از دست می‌دهند و معاشران خویش را ملول و خسته می‌کنند. اما دسته‌ای دیگر که حضورشان مغتنم و مبارک است، سیاست را با فلسفه و عرفان و اخلاق درهم می‌آمیزند، آن را نردبانی برای سیر «من الخلق الی الحق» می‌پندارند و با اثاره عقل و برشوراندن قدرت تفکر، وجود خویش را اعتدال می‌بخشند.

در سال‌یاد آریا ستوده نوجوان ۱۵ ساله برگزار می‌شود

ملکیان به این سوال پاسخ می دهد: «چگونه می‌توان در روزگار رنج، زندگی را معنادار زیست؟»

اخبار اندیشهنشست «چگونه می‌توان در روزگار رنج، زندگی را معنادار زیست؟» با سخنرانی مصطفی ملکیان برگزار می‌شود.

خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می کند

نشست «خوانش کتاب اخلاق محیط زیست»

اخبار اندیشهنشست «خوانش کتاب اخلاق محیط زیست» از سوی خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می شود.

خوانشی الهیاتی از حضور ایران در جام‌جهانی فوتبال

آیا خدا با ما سرناسازگاری دارد؟/ تیم ملی فوتبال؛ تقدیر مظلومیت با اقتدار/ خدا می خواهد به شایستگی های خودمان متکی باشیم

اخبار اندیشهبه‌عبارت دیگر، ملت ایران باید این پیام را دریابد و بنیوشد که موفقیت خودش را چه در فوتبال ملی، چه در دیگر عرصه‌ها فقط و فقط به توانایی و کارآیی خودش متکی گره بزند و هرگز امیدش به «امّا و اگر» و «شاید و بسا»، و نگاهش معطوف به یاری و فداکاری دیگران نباشد

دینانی: موبایل انسان را از تفکر عمیق باز می دارد/ بزرگترین جنگ ها درون ما است / جوانان جویای فلسفه دنبال باطن بروید

اخبار اندیشه استاد برجسته فلسفه و حکمت گفت: انسان باید فرصت داشته باشد در خلوت خود و در اعماق خود فکر کند و به مسائل مهم برسد. اما مدام دیدن و تراکم اطلاعات انسان را از تفکر عمیق باز می‌دارد.

فراخوان تحلیل ثانویه داده‌های پیمایش ملی «فرهنگ رسانه‌های اجتماعی در ایران»

اخبار اندیشهپژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات مرکز طرح های ملی، فراخوان همکاری پژوهش، در زمینه «تحلیل ثانویه داده های پیمایش ملی، فرهنگ رسانه های اجتماعی ایران (۱۴۰۳)» داد.

پزشکیان هنوز صفت صداقت را حفظ کرده است؟

دولتدر عرصه سیاست، گاه روزهایی فرا می‌رسد که سنگینی آن می‌تواند اراده هر انسانی را در هم بشکند؛ روزهایی که سکوت، از هزاران فریاد رساتر است و تنهایی، از هر هجومی جانکاه‌تر.

مروری بر یک اختلاف 

اخبار اندیشهدر زندگی اجتماعی معمولا با مسائلی سروکار داریم که هر دو سمت انسان های خطاکاری قرار دارند و هیچ کس حق مطلق نیست چون هیچ کس معصوم نیست. نتیجه همیشه هر طرف حرف درست و بهانه درستی علیه طرف دیگر دارد. در این مواقع یافتن اصولی که بر اساس آن اصول بتوان قضاوت کرد بسیار بسیار مهم است زیرا آدمی را از حیران شدن در کشاکش اختلافات نجات می دهد.

نمایشگاه اندیشه: مروری بر کتاب لیبرالیسم در روزگار ظلمت، نوشته‌ جاشوآ اِل. چِرنیس

در ستایش فروتنی، در تقابل با سرسختی

اخبار اندیشهلیبرالیسم آبدیده بر نظام فکری تکیه ندارد بلکه متوجه حساسیت‌های متنوع اخلاقی و روانشناختی است که با توجه به موقعیت‌های انضمامی به اشکال مختلف نمود پیدا می‌کند. در این رویکرد لیبرالیسم انعطاف‌پذیریِ مواجهه با اندیشه‌های متفاوت با خود را دارد و در برخورد با نهادها به تأثیر متقابل افراد و نهادها بر یکدیگر تأکید دارد.

مهری بهفر در نشست مجله سیاست‌نامه مطرح کرد

ایرانی پیشهاد صلح را می‌پذیرد ولو دشمنش پیمان شکن باشد/ عدم عهدشکنی سوخت اصلی پیروزی ایرانیان/شاهنامه خوبی و بدی را به یک سرزمین منحصر نمی داند

اخبار اندیشهمهری بهفر، مصحّح و شارح شاهنامه، گفت: در جنگ‌های شاهنامه، ایرانیان هرگاه صلح پیشنهاد شود، آن را می‌پذیرند و گاه خود صلح را با شرایط مورد نظرشان پیشنهاد می‌کنند.به‌هرروی صلح همواره در تمام جنگ‌ها در سایه نشسته و منتظر است تا پس ازپیموده‌شدن چرخهٔ تهاجم بیگانه، و در پی‌اش نبردهای تدافعی ایرانیان و اوج‌گرفتن جنگ نوبتِ برقرارشدنش فرا برسد... در این داستان، یک تورانی (اغریرث ) رفتاری کاملاً ایرانی – یعنی مداراگرانه، خردمندانه و مخالف خشونت – از خود نشان می‌دهد. این صرفا یک نمونه است که به‌واسطه‌اش می‌توان دید که شاهنامه، خوبی و بدی را به تبار یا سرزمین منحصر نمی‌سازد، و دیدی ذات‌گرایانه ندارد و دشمن را سروته یک کرباس نمی‌شمارد و کردار نیک را سراسر به ایرانیان و بدکاری را یکسره به دشمن نسبت نمی‌دهد.

نگاهی به کتاب «درآمدی به فرااخلاق»

چرا هنوز درباره «خوب» توافق نداریم؟ / ناآشنایان با فلسفه زبان، معرفت‌شناسی، فلسفه ذهن و روان‌شناسی این کتاب را نخوانند

اخبار اندیشه«درآمدی به فرااخلاق» از آن دسته آثاری است که بیش از آنکه بخواهد نظریه‌ای جدید ارائه کند، می‌کوشد خواننده را با مهم‌ترین مناقشه‌های یک حوزه فلسفی آشنا کند. در سنت فلسفه تحلیلی، چنین کتاب‌هایی اهمیت فراوان دارند، زیرا معمولاً نخستین مواجهه دانشجویان و علاقه‌مندان با مباحث پیچیده و تخصصی را رقم می‌زنند.

به اسم برنامه فوتبالی، به افراد فحش ناموسی می‌دهید؟

رسانهجام‌جهانی 2026 درحالی شروع شده است که ایران یک جنگ همه‌جانبه چهل‌روزه را پشت سر گذاشته . در این شرایط حمایت از تیم ملی در مهم‌ترین تورنمنت فوتبالی دنیا، نه‌تنها وظیفه تمام رسانه‌هایی است که زیر پرچم جمهوری اسلامی به فعالیت می‌پردازند، بلکه حکم یک واجب عینی را از زاویه‌دید شهروندان مطیع قانون دارد.

در آیین رونمایی از کتاب «هم‌باوران؛ روایت‌هایی از همزیستی با ادیبان مسیحی دلداده اهل‌بیت(ع) و دوستدار ایران» مطرح شد

محقق داماد: تفرقه و جنگ از نقاط تاریک ادیان است / «هم‌باوران»؛ بازخوانی پیوندهای فرهنگی، دینی و انسانی ایران و جهان مسیحی

اخبار اندیشهآیت‌الله سید مصطفی محقق داماد گفت: ما به متدین بودن خود افتخار می‌کنیم، اما در برابر غیرخودی‌ها موضع دشمنی می‌گیریم و این اتهامی است که به پیروان ادیان وارد شده است. تنها راهی که حاصل تجربه ۸۰ ساله من است، ترویج رواداری میان فرقه‌ها و ادیان دیگر است و راه تحقق رواداری نیز گفت‌وگوی بین‌ادیانی است.

محمدعلی صفرپور و تبیین سازوکار اجتماعی

آدم بی شرم آدم بی همه چیز؛ در ستایش شرم / شرم انسجام جمعی را تضمین می‌کند

اخبار اندیشهبه‌گفته صفرپور: «شرم، عاملی درونی است که بدون نیاز به اجبار بیرونی، رعایت این اصول و ارزش‌ها را تضمین می‌کند. در واقع شرم کارکردی هشداردهنده و بازدارنده دارد؛ یعنی چه؟ یعنی اینکه وقتی ارزشی را زیر پا می‌گذاریم احساس دردناک و آزاردهنده‌ی شرم سربرمی‌آورد و خودمان، خودمان را سرزنش می‌کنیم. در نتیجه برای اجتناب از تجربه‌ی این احساس دردناک و برای اینکه در دادگاه درونی خودمان محاکمه نشویم، سعی می‌کنیم مطابق با اصول و ارزش‌های عمومی رفتار کنیم و معیارهای اجتماعی را رعایت نماییم.».

پاسخ به یک شبهه اخلاقی؛ آیا می‌توان تهمت‌زننده را غیبت کرد؟

اخبار دینحجت‌الاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمت‌زننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.

به شوق سالروز تولد روشنفکر اخلاق‌مدار روزگار ما

انسانِ معنوی چگونه انسانی است؟

اخبار اندیشهبه نظر ملکیان، انسانِ معنوی انسانی است که در کمالِ آزادی و بدونِ کمترین اجبار و اکراه و اضطراری، یک سلسله کارهایی را پذیرفته و فضیلت‌هایی را برگزیده است، نه اینکه از ترسِ مجازات‌های حقوقی و قانونی یا همرنگی با جماعت یا زیرِ فشارِ افکارِ عمومی ظاهرِ نیکویی از خودش جلوه بدهد. بنابراین از نظر او اینکه برای رشدِ اخلاقی و معنوی مردم، آزادی‌های آنها را محدود کنیم، تناقض‌آمیز است، زیرا اعمال فقط در صورتی موجبِ رشد (و یا انحطاط) اخلاقی و معنوی می‌شوند که در کمال آزادی شکل بگیرند. 

در کشور ما یک مدیر هیچوقت تمام نمی شود، بلکه از این صندلی به آن صندلی و از این اداره به آن اداره منتقل می شود

دولتیکی از همکارانم مصاحبه‌ای با یکی از مدیران انجام داده، اما فراموش کرده بود در گزارش خود قید کند که آن آقا مدیر کدام بخش است. خیال کردم «عالیجناب گوگل» قطعا پاسخ را در آستین دارد و می‌تواند کمکم کند.

عروسم از من بدگویی می‌کند و دلم را شکسته؛ با او چه کنم؟

خانوادهعروسم جلوی من خیلی خوب رفتار می‌کند و با شیرین‌زبانی همیشه دل من را به دست می‌آورد؛ اما پشت سر، از من بدگویی می‌کند. دلم شکسته و وقتی او را می‌بینم حالم بد می‌شود. چه باید بکنم؟