به گزارش خبرآنلاین، نیما شجاعی، جامعهشناس، در گفتوگو با خبرآنلاین با اشاره به برخی پدیدههای جمعی در سالهای اخیر، معتقد است این رفتارها را میتوان امروز زیر ذرهبین جامعهشناختی قرار داد و ریشههای آنها را بررسی کرد.
او با اشاره به واکنشهای بخشی از جامعه به تیم ملی فوتبال در سال ۱۴۰۱ میگوید: «ما با پدیدههای جمعی دیگری هم در این سالها روبهرو بودهایم که میتوانیم امروز آنها را زیر میکروسکوپ جامعهشناختی بررسی کنیم؛ مثل واکنشها به تیم ملی فوتبال در سال ۱۴۰۱.»
شجاعی با اشاره به شکست تیم ملی فوتبال ایران و واکنش بخشی از مردم در خیابانها ادامه میدهد: «هیچوقت یادم نمیرود ایران باخت و مردم در خیابان شادی میکردند. این پدیده مهم است. آیا این نتیجه یک اختلال فردی است؟ من درباره اختلال فردی صحبت نمیکنم؛ سؤال این است که آیا با یک اختلال جمعی مواجه هستیم؟»
به گفته این جامعهشناس، چنین رفتاری را باید از منظر هویت جمعی نیز بررسی کرد. او میپرسد: «آیا هویت ملی ما در آن لحظه دچار خدشه شده است؟» و در پاسخ میگوید: «پاسخ من این است که قطعاً شده است.»
شجاعی معتقد است برای فهم چنین رفتارهایی باید به وضعیت جامعه در آن مقطع توجه کرد. او توضیح میدهد: «ما با جامعهای روبهرو هستیم که سرشار از تروماهای جمعی و زخمهای جمعی است.» به اعتقاد او، فارغ از اینکه چه کسی مسئول پاسخ دادن به این زخمها بوده یا آیا اساساً پاسخی به آنها داده شده است، نخست باید خود پدیده اجتماعی را شناخت و توصیف کرد.
او با اشاره به شرایط امروز و بازگشت دوباره موضوع جام جهانی فوتبال، میگوید این مسائل را باید در ارتباط با نیازهای نسل جدید بررسی کرد. به گفته شجاعی، یکی از مفاهیم مهم در این زمینه «بهرسمیتشناختهشدن» است؛ اینکه فرد احساس کند در جامعه دیده میشود و فضایی برای حضور و ابراز هویت خود دارد.
شجاعی در ادامه به ماجرای آببازی در پارک آبوآتش اشاره میکند و میگوید بخشی از این رفتارها را میتوان در چارچوب تلاش افراد برای تصاحب یک فضای اجتماعی و تبدیل آن به «فضای خودشان» فهم کرد. به اعتقاد او، وقتی فرد احساس میکند بخشی از انتخابهایش در فضای رسمی پذیرفته نمیشود، ممکن است به سمت انتخابهایی برود که آنها را غیرحکومتی یا مستقل از ساختار رسمی میداند.
او این الگو را در موضوعاتی مانند حجاب و حتی نوع طرفداری از تیم ملی فوتبال نیز قابل مشاهده میداند و میگوید: «راحت بگویم هر آنچه حکومتی نیست، میپسندد.» به باور شجاعی، این نگاه حتی میتواند باعث شود بخشی از جامعه در مواجهه با تیم ملی نیز به جای آنکه آن را متعلق به خود بداند، آن را «تیم حکومت» تلقی کند.
۲۳۳۲۳۳
نظر شما