خبرآنلاین، وبگاه شبکه خبری سیان: یک روز بنیامین نتانیاهو در دفتر بیضی کاخ سفید، درباره بیفایده بودن مسیر دیپلماسی با ایران هشدار میدهد و از گزینههای فشار بیشتر سخن میگوید؛ روز بعد خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، وارد همان کاخ سفید میشود تا پیام دیگری را منتقل کند: جنگ باید مهار شود و ادامه این مسیر خطرات بزرگی برای منطقه دارد.
این دو دیدار پشت سر هم، تصویری روشن از موقعیت دشواری ارائه میکند که ترامپ اکنون در آن گرفتار شده است؛ رئیسجمهوری که به دنبال راه خروج از جنگی است که بسیار طولانیتر و پیچیدهتر از آن چیزی شده که انتظار داشت.
دو پیام متضاد روی میز ترامپ؛ اسرائیل فشار میخواهد، عربستان مهار بحران
کمی بعد از ساعت ۱۰ صبح چهارشنبه، هیأتی از مقامهای سعودی وارد بال غربی کاخ سفید شد؛ هیأتی که حامل پیامی مستقیم برای رئیسجمهور آمریکا بود.
خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان که سفری از پیش اعلامنشده به واشنگتن داشت، پیامی را از سوی برادرش، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به ترامپ و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، منتقل کرد.
پیام ریاض روشن بود: عربستان خواهان کاهش تنش در جنگ ایران است و ادامه درگیری میتواند خطرات بزرگی برای منطقه به همراه داشته باشد.
اما تنها یک روز پیش از آن، ترامپ پیام کاملاً متفاوتی از سوی متحد نزدیک دیگر خود دریافت کرده بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدار با ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید، نسبت به موفقیت دیپلماسی با ایران ابراز تردید کرده بود.
به گفته مقامهای اسرائیلی، نتانیاهو معتقد بود تهران آماده یک توافق واقعی نیست و به همین دلیل، دو طرف به جای تمرکز بر مذاکرات، درباره گزینههای افزایش فشار بر ایران گفتوگو کردند؛ از جمله احتمال بازگشت به یک جنگ تمامعیار.
اگرچه این دو دیدار به صورت جداگانه و بدون هماهنگی قبلی در برنامه کاخ سفید قرار گرفته بود، اما همزمانی آنها نشاندهنده شکاف بزرگی بود که اکنون در برابر ترامپ قرار دارد.
رئیسجمهور آمریکا نه تنها باید درباره ادامه یا توقف عملیات نظامی تصمیم بگیرد، بلکه باید میان خواستههای متحدان خود نیز تعادل ایجاد کند؛ متحدی مانند اسرائیل که خواهان فشار بیشتر است و کشورهای عربی منطقه که نگران گسترش جنگ هستند.
جنگی که قرار بود تمام شود، در حال گسترش است
در شرایطی که فشارها بر ترامپ برای پایان دادن به جنگ افزایش یافته، واقعیت میدان برخلاف این انتظار حرکت کرده است.
درگیری نه تنها پایان نیافته، بلکه در حال گسترش است؛ جبهههای جدیدی در حال باز شدن هستند و تقریباً هر کشور مهم منطقه به شکلی درگیر این بحران شده است.
تلاشهای دیپلماتیک نیز با مانع روبهرو شدهاند. یک مقام ارشد آمریکایی گفته است که ازسرگیری مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران در آینده نزدیک محتمل به نظر نمیرسد.
ترامپ بارها ادعا کرده که ایران برای رسیدن به توافق «التماس میکند»، اما برخی مقامهای آمریکایی برداشت دیگری دارند.
آنها نگران هستند که تهران نه تنها قصد عقبنشینی ندارد، بلکه تلاش میکند از ابزارهایی مانند فشار بر تنگه هرمز و حملات موشکی علیه نیروهای آمریکایی به عنوان اهرم فشار استفاده کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، ناتوانی ایران در پذیرش خواستههای ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را به شدت خشمگین کرده است؛ خشم او در جلسات خصوصی و تماسهای تلفنی با متحدانش نیز آشکار شده است.
ترامپ روز جمعه جلسه کابینه خود را در کمپ دیوید برگزار کرد؛ مکانی که برای روسای جمهور آمریکا یادآور برخی موفقیتهای تاریخی دیپلماتیک در خاورمیانه است.
>>> بیشتر بخوانید:
آیا تصمیم بزرگ ترامپ در راه است؟ / جلسه مهم کابینه آمریکا امروز در کمپدیوید برگزار میشود
شاید او امیدوار بود در این مکان، راهی برای خروج از بنبست کنونی پیدا کند.
وقتی از ترامپ پرسیده شد چگونه میخواهد تلاشهای متوقفشده دیپلماتیک را دوباره زنده کند، پاسخ او کوتاه بود: «فکر میکنم فقط میخواهیم پیروز شویم.»
او درباره مسیر رسیدن به این هدف توضیح زیادی نداد و تنها گفت: «آنها ضعیفتر خواهند شد. شاید حالا کمی قویتر شوند. بعد ضعیفتر خواهند شد. و در نهایت تمام میشوند.»
فشار برای پایان جنگ؛ اما گزینههای نظامی همچنان روی میز ترامپ
در حالی که فشارهای سیاسی برای پایان دادن به جنگ افزایش یافته، گزینههای تشدید درگیری همچنان روی میز رئیسجمهور آمریکا قرار دارد.
به گفته مقامهای آمریکایی، طرحهای مختلفی برای افزایش فشار نظامی بر ایران به ترامپ ارائه شده و درباره آنها بحثهای طولانی صورت گرفته است. همزمان، تجهیزات نظامی بیشتری به منطقه منتقل شده تا در صورت صدور دستور رئیسجمهور، آماده اجرای عملیات باشند.
یکی از طرحهایی که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) طراحی کرده بود، شامل یک عملیات گسترده بمباران طی یک یا دو هفته میشد؛ عملیاتی که هدف اصلی آن از بین بردن توان موشکی ایران عنوان شده بود.
وقتی روز جمعه از ترامپ پرسیده شد آیا قصد دارد در مسیر تشدید جنگ «بزرگ عمل کند»، او پاسخ داد که آمریکا پیش از این نیز چنین مسیری را آغاز کرده است.
ترامپ گفت: «ما داریم بزرگ عمل میکنیم. ما قبلاً بزرگ عمل کردهایم.»
اما حتی فرماندهان ارشد نظامی آمریکا نیز نسبت به محدودیتهای گزینه نظامی هشدار دادهاند.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، هفته گذشته در جلسهای در کنگره گفت بعید است ترامپ بتواند تمام اهدافی را که پیشتر برای جنگ تعیین کرده بود، تنها با تکیه بر حملات هوایی محقق کند.
کین خطاب به قانونگذاران گفت: «قدرت هوایی محدودیتهای خودش را دارد.»
این نگرانیها یکی از دلایلی بوده که ترامپ تاکنون از اجرای برخی گزینههای سختتر عقبنشینی کرده است؛ بهویژه پس از آنکه ژنرال کین درباره کاهش ذخایر موشکهای رهگیر دفاع هوایی آمریکا هشدار داد.
در کنار محدودیتهای نظامی، نگرانی دیگری نیز در واشنگتن افزایش یافته است: هزینه انسانی حملات گسترده.
برخی مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند اگر ترامپ تهدیدهای خود برای حمله به زیرساختهایی مانند پلها و تأسیسات نمکزدایی آب را عملی کند، احتمال افزایش شدید تلفات غیرنظامیان وجود دارد.
ترامپ در مصاحبهای با فاکسنیوز درباره این موضوع گفت: «من آنجا به چه کسی آسیب میزنم؟ دارم به مردم آسیب میزنم. بنابراین دنبال انجام چنین کاری نیستم.»
>>> بیشتر بخوانید:
ادعای سیبیاس: واشنگتن و تلآویو برای حمله بزرگ به زیرساختهای انرژی و پالایشگاههای ایران آماده میشوند / از تهدید به قطع برق تهران تا حمله به پلها
تنگه هرمز؛ کلید خروج ترامپ از بحرانی که طولانی شد
در این میان، تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه بیش از هر چیز بر یک موضوع متمرکز شده است: بازگشایی تنگه هرمز.
افراد مطلع از گفتوگوهای منطقهای میگویند کشورهای درگیر در حال بررسی یک توافق کوتاهمدت هستند که بتواند مسیر عبور کشتیها را دوباره باز کند؛ توافقی که همزمان به ترامپ اجازه دهد آن را یک دستاورد سیاسی معرفی کند.
تنگه هرمز پس از آن به مرکز اصلی بحران تبدیل شد که آمریکا و ایران پس از یادداشت تفاهم ماه گذشته، برداشتهای کاملاً متفاوتی از مفاد و تعهدات مطرحشده در آن پیدا کردند.
برای دولت ترامپ، بازگشت جریان عادی کشتیرانی از این آبراه حیاتی میتواند راهی برای کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی باشد.
برای جمهوریخواهان نیز مسئله اهمیت داخلی پیدا کرده است.
فعالان سیاسی جمهوریخواه میگویند اعضای این حزب که در طول بحران عمدتاً از ترامپ حمایت کردهاند، اکنون نگران هستند افزایش قیمت سوخت و آثار اقتصادی جنگ بتواند به حزب آنها در انتخابات میاندورهای آینده آسیب بزند.
به گفته این فعالان، در گفتوگوهای خصوصی با دولت، اهمیت بازگشایی این مسیر حیاتی را منتقل کردهاند.
جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه در سنای آمریکا، این هفته گفت: «بدیهی است که ما خواهان موفقیت در آنجا هستیم. ما فکر میکنیم که به سطح بالایی از موفقیت نظامی دست یافتهایم.»
او درباره آینده تنگه هرمز افزود: «این موضوعی است که رئیسجمهور و تیم او تلاش دارند به مذاکره درباره آن ادامه دهند و امیدواریم در آینده نزدیک به یک نتیجه یا راهحل برسند.»
اما کاخ سفید همچنان موضع سختی در قبال تهران دارد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت ایران تا زمانی که به شکلی که ترامپ آن را قابل قبول بداند پای میز مذاکره بازنگردد، همچنان هزینه خواهد پرداخت.
او مدعی شد: «ایالات متحده یک یادداشت تفاهم با ایران امضا کرد، اما آنها آن را نقض کردند، به کشتیهای تجاری شلیک کردند و سربازان آمریکایی را کشتند. رئیسجمهور ترامپ قرار نیست اجازه دهد این رفتار تروریستی ادامه پیدا کند.»
اختلاف در ساختار قدرت ایران؛ چرا واشنگتن نگران طولانی شدن جنگ است؟
در حالی که میانجیهایی مانند قطر و پاکستان با سرعت تلاش میکنند مسیر گفتوگوهای دیپلماتیک را دوباره فعال کنند، نشانههای اندکی از وجود مذاکرات جدی و در جریان دیده میشود.
در پشت پرده، نگرانی اصلی مقامهای آمریکایی و متحدان منطقهای آنها اکنون به ساختار تصمیمگیری در داخل ایران بازمیگردد.
برخی مقامهای آمریکایی مدعی شدهاند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به عنوان یکی از قدرتمندترین نهادهای نظامی و امنیتی ایران، کنترل بیشتری بر روند تصمیمگیری پیدا کرده است؛ در حالی که چهرههای سیاسیای که واشنگتن در هفتههای گذشته با آنها در ارتباط بوده، ممکن است تنها نقش واسطه یا چهرههای نمادین را داشته باشند.
این وضعیت، محاسبات کاخ سفید را پیچیدهتر کرده است؛ زیرا مشخص نیست حتی اگر مذاکرهای شکل بگیرد، طرف مقابل تا چه اندازه اختیار تصمیمگیری و اجرای توافق را خواهد داشت.
پیچیدگیهای داخلی یکی از دلایلی است که مقامهای آمریکایی و شرکای منطقهای آنها معتقدند این درگیری ممکن است بیش از آنچه انتظار میرفت ادامه پیدا کند.
ترامپ نیز در روزهای اخیر به این مسئله اشاره کرده است.
او در دفتر بیضی کاخ سفید گفت حملاتی که ایران علیه مواضع آمریکا انجام داده، از سوی همان گروههایی نبوده که تیم او تلاش دارد با آنها ارتباط برقرار کند.
ترامپ گفت: «این یک گروه متفاوت از گروهی بود که ما با آن در حال تعامل هستیم. آنها قبلاً عذرخواهی کردهاند.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین بارها از این موضوع شکایت کرده و مدعی شده که مشخص نیست چه کسی واقعاً در ایران تصمیم نهایی را میگیرد.
او حتی گاهی درباره امکان رسیدن واشنگتن و تهران به یک توافق ابراز تردید کرده است.
ترامپ روز جمعه در کمپ دیوید گفت: «افرادی هستند که میخواهند صحبت کنند، اما آنها خیلی وقتها حرفشان را میشکنند. تمام کاری که میکنند این است که من را عصبانی کنند. میدانید، آنها فقط من را عصبانی میکنند.»
با این حال، دو چهره نزدیک به ترامپ همچنان معتقدند دستیابی به توافق امکانپذیر است: استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا، و جرد کوشنر، داماد ترامپ.
نتانیاهو به ترامپ گفت دیپلماسی با ایران نتیجه نمیدهد
در دیدار این هفته ترامپ و بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید، نخستوزیر اسرائیل دیدگاه متفاوتی درباره مسیر پیشرو ارائه کرد. به گفته مقامهای اسرائیلی آگاه از این دیدار، نتانیاهو نسبت به موفقیت دیپلماسی با ایران ابراز تردید کرد و این نگرانی را مستقیماً با ترامپ در میان گذاشت.
در این نشست که استیو ویتکاف و دیگر مقامهای ارشد آمریکایی نیز حضور داشتند، بحث اصلی به جای احیای مذاکرات، به گزینههای افزایش فشار بر تهران کشیده شد.
مقامهای اسرائیلی میگویند دو طرف درباره مجموعهای از اقدامات احتمالی صحبت کردند؛ از تشدید حملات نظامی گرفته تا فشارهای اقتصادی بیشتر. یکی از مقامهای اسرائیلی حاضر در جلسه گفت نتانیاهو در این دیدار تأکید کرده که تصمیم نهایی همچنان در دست رئیسجمهور آمریکاست.
به گفته این مقام، این تأکید با هدف رد این برداشت مطرح شد که اسرائیل تلاش دارد ترامپ را به سمت بازگشت به یک جنگ گستردهتر سوق دهد.
یک مقام اسرائیلی پس از این نشست گفت: «ما درباره اینکه چه کاری باید انجام شود صحبت میکنیم؛ شما یک راهحل آماده در کتاب درسی ندارید.»
این جمله شاید وضعیت فعلی کاخ سفید را به خوبی توصیف کند؛ شرایطی که در آن نه گزینه نظامی تضمینکننده نتیجه است و نه مسیر دیپلماسی روشن و قابل پیشبینی.
پیام عربستان به ترامپ؛ جنگ نباید از کنترل خارج شود
روز بعد از دیدار ترامپ و نتانیاهو، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، وارد کاخ سفید شد تا ارزیابی ریاض از بحران را به رئیسجمهور آمریکا منتقل کند. این سفر کوتاه که ابتدا برای هفته گذشته برنامهریزی شده بود، با هدف رساندن پیام محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، انجام شد.
پیام عربستان برخلاف موضع اسرائیل، بر ضرورت مهار بحران متمرکز بود.
به گفته افراد مطلع از این گفتوگو، خالد بن سلمان به جیدی ونس گفت که عربستان خواهان کاهش تنش در این درگیری است.
این موضع در شرایطی مطرح شد که آمریکا و عربستان در همان هفته عملیات مشترکی را علیه شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق انجام داده بودند. مقامهای سعودی تأکید کردند هدف از این اقدام، آغاز مسیر تازهای برای گسترش جنگ نیست؛ بلکه ارسال این پیام است که عربستان از خود دفاع خواهد کرد.
به گفته منابع آگاه، حمله به زیرساختهای غیرنظامی عربستان یک خط قرمز است و ریاض آن را بدون پاسخ باقی نخواهد گذاشت.
همزمان، این عملیات پیامی به گروههای نزدیک به ایران در منطقه داشت: این جنگ، جنگ آنها نیست و نباید وارد آن شوند.
عربستان: ایران از تشدید تنش برای ایجاد اهرم فشار استفاده میکند
بر اساس ارزیابی عربستان، ایران تلاش خواهد کرد از مسیر افزایش تنش برای خود اهرم فشار ایجاد کند و همچنان از گروههای نزدیک به خود در عراق و یمن برای پیشبرد این هدف استفاده خواهد کرد.
منابع آگاه از گفتوگوهای خالد بن سلمان با مقامهای آمریکایی میگویند پیام اصلی ریاض این بوده که ادامه این مسیر میتواند منطقه را بیش از پیش بیثبات کند.
یک منبع مطلع از این گفتوگو به سیانان گفت: «پیام اصلی وزیر این بود که این نتانیاهو است که به دنبال تشدید تنش است، در حالی که پادشاهی [عربستان] خواهان کاهش تنش است.»
با این حال، هنوز مشخص نیست ترامپ دقیقاً چه برداشتی از پیامهای متناقضی داشته که در روزهای اخیر از متحدان خود دریافت کرده است.
رئیسجمهور آمریکا پس از این دیدارها تلاش کرد نشان دهد که اوضاع همچنان تحت کنترل است.
ترامپ چند ساعت پس از دیدار با مقام سعودی گفت درگیریای که اکنون بازیگران تازهای مانند مصر و عربستان سعودی را نیز درگیر کرده، بهزودی به سمت حلوفصل خواهد رفت.
او روز چهارشنبه گفت: «اوضاع سر و سامان پیدا خواهد کرد.»
اما همزمان، ترامپ از ادامه حملات تلافیجویانه علیه ایران سخن گفت؛ نشانهای از اینکه مسیر دیپلماسی هنوز در سایه تهدید نظامی قرار دارد.
او افزود: «نوبت ماست، و خواهیم دید که آیا در مقطعی با یک توافق به آنجا میرسیم یا نه. اما ما آنها را بسیار سخت هدف قرار خواهیم زد.»
حالا ترامپ اکنون با همان چالشی مواجه است که بسیاری از روسای جمهور آمریکا در بحرانهای خاورمیانه با آن روبهرو شدهاند: چگونه وارد جنگ شوی، اما بدون پذیرش شکست از آن خارج شوی.
315
نظر شما