سرطان زمانی کشنده میشود که گسترش یافته باشد یا در مراحل پیشرفته قرار گیرد و یا باعث اختلال و از کار افتادن عملکرد یک اندام شود. بهطور کلی، سرطانها معمولاً در مراحل اولیه (هنگامی که تومور محدود به محل اولیه است) قابل درمان میشوند و غیر کشنده محسوب میشوند؛ اما در مراحل پیشرفته و زمان «متاستاز» (سرطان به سایر اعضای بدن سرایت میکند) معمولاً وضعیت وخیم و کشنده است. عواملی مانند مرحله سرطان (Stage)، متاستاز به اندامهای حیاتی (مثلاً ریه، کبد، مغز) و سرعت رشد تومور میتوانند بر کشنده بودن سرطان تاثیر بگذارند. به همین دلیل، اگر آزمایشها و تصویربرداریها نشان دهند سرطان به دوردستها رسیده یا به غدد لنفاوی نفوذ کرده، باید هرچه سریعتر درمان شود. برای بررسی دقیق تر میزان پیشرفت سرطان، ممکن است نیاز به آزمایشهای تخصصی آزمایشگاهی باشد؛ برخی از این آزمایشها در مراکزی مانند آزمایشگاه شبانه روزی غرب تهران انجام میشود.
جدول زیر، مهمترین انواع سرطانهای شایع را به همراه شرایط «غیر کشنده» و «کشنده» بودن نشان میدهد:
| نوع سرطان |
شرایط غیرکشنده (قابل درمان) |
شرایط کشنده (خطرناک) |
| سینه |
مراحل اولیه (I, II)؛ بقای ۵ساله حدود ۹۰–۱۰۰% |
انتشار به غدد لنفاوی یا اندام دور (مرحله متاستاتیک) |
| ریه |
محدود به ریه (Localized)؛ بقای ۵ساله ~۶۷% (NSCLC) |
انتشار به اندام دور؛ بقای ۵ساله ~۱۲% (NSCLC) |
| کولورکتال (روده بزرگ) |
محلی (Localized)؛ بقای ۵ساله ~۹۱% (کولون) و ~۹۰% (رکتوم) |
انتشار به اندام دور؛ بقای ۵ساله فقط ~۱۳–۱۸% |
| پروستات |
محلی/غیرمتاستاتیک؛ اکثر موارد ۵ساله ≈۱۰۰% (تقریباً درمانپذیر) |
متاستاتیک (مرحله IV)؛ بقای ۵ساله ~۲۸% |
| تیروئید |
پاپیلاری/فولیکولار موضعی؛ بقای ۵ساله ~۹۹% (تقریباً ۱۰۰%) |
نوع آناپلاستیک پیشرفته؛ بقای ۵ساله تنها ~۱۰% (مرحله موضعی ۴۵%) |
| دهانه رحم |
محلی (تشخیص زودرس)؛ بقای ۵ساله ~۹۱% |
انتشار دور (مرحله متاستاتیک)؛ بقای ۵ساله ~۲۰% |
| پوست (ملانوم) |
ملانوم موضعی؛ بقای ۵ساله >۹۹% |
ملانوم متاستاتیک؛ بقای ۵ساله ~۳۵% |
| پوست (غیرملانوم) |
کارسینوم سلول پایه (BCC)؛ بقای ۵ساله ~۱۰۰% (غیرکشنده) |
فوقالعاده نادر؛ SCC ۵ساله ~۹۵%، متاستاز نایاب |
| پانکراس |
محلی (تشخیص زودهنگام)؛ بقای ۵ساله ~۴۴% |
متاستاز؛ بقای ۵ساله ~۳% |
| کبد |
مرحله I؛ بقا ۴ساله ~۵۰% |
مرحله IV؛ بقای ۴ساله ~۵% |
| تخمک (تخمدان) |
مرحله I؛ بقای ۵ساله ~۹۵% |
مرحله IV؛ بقای ۵ساله ~۱۵% |
| مثانه |
غیر عضلانی/درجا (CIS)؛ بقای ۵ساله ~۹۷% |
متاستاتیک؛ بقای ۵ساله ~۸% |
| کلیه |
محلی؛ بقای ۵ساله ~۹۳% |
متاستاتیک؛ بقای ۵ساله ~۱۹% |
| لوسمی (سرطان خون) |
انواع مزمن؛ CLL ~۸۳%، CML ~۶۹% بقای ۵ساله |
لوسمیهای حاد در سنین بالا؛ ALL بالغین ~۲۵%، AML کلی ~۲۷% |
هر یک از سرطانهای فوق در صورتی کشنده میشود که به مرحله پیشرفته برسد. به عنوان مثال، سرطان پستان اگر در مرحله اولیه تشخیص داده شود، حدود ۹۰–۱۰۰% احتمال بهبودی و بقای پنجساله دارد، اما با انتشار به سایر اندامها (مرحله متاستاتیک) بقای پنجساله تنها حدود ۳۰% است. یا سرطان ریه غیرکوچک در مرحله موضعی بقا ~۶۷% است ولی در صورت گسترش به اندام دوردست بقا ~۱۲% میشود. معمولاً سرطانهای پانکراس و کبد از معدود سرطانهایی هستند که حتی در مراحل اولیه نیز به سختی کنترل میشوند (پانکراس موضعی ۵ساله ~۴۴% و کبد مرحله I پنجساله ~۵۰%). در مقابل، سرطان تیروئید معمولی (پاپیلاری/فولیکولار) در همه مراحل تقریبا درمانپذیر است (بقا ~۹۹%) و فقط تیروئید آناپلاستیک بسیار تهاجمی است (بقا کل ~۱۰%).
سرطان خون نیز بسیار متنوع است: انواع مزمن اغلب قابل کنترلاند (مثلاً در لوسمی لنفوسیتی مزمن بقا پنجساله ~۸۳%) ولی لوسمیهای حاد در افراد مسن بسیار بدخیماند (مثلاً در لوسمی حاد میلوئیدی کل ~۲۷% و بالای ۶۵ سال فقط ~۵%). ملانومای پوست (بدخیمترین نوع پوست) در مراحل موضعی تقریبا ۱۰۰% شانس بقاست و در صورت متاستاز به ترتیب ~۷۶% (گردنگان) و ~۳۵% (دور) است. کارسینومهای شایع غیرملانوما مانند سلول های پایه (BCC) به ندرت کشندهاند (نجات پنجساله ۱۰۰%).
توجه: با توجه به حساسیت بالای موضوعات پزشکی، همواره تلاش ما بر این است که محتوایی دقیق، معتبر و قابل اعتماد در اختیار مخاطبان قرار دهیم. مطالب این مقاله بر پایه منابع علمی معتبر، از جمله مقالات منتشرشده در شناختهشدهترین وبسایتها و نشریات بینالمللی حوزه سلامت تهیه شده و پیش از انتشار توسط پزشکان متخصص مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرد. با این حال، اطلاعات ارائهشده در این مطلب صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و نباید بهعنوان جایگزین نظر، تشخیص یا توصیه پزشک متخصص در نظر گرفته شود. در صورت بروز هرگونه مشکل یا علائم نگرانکننده، لازم است در سریعترین زمان ممکن به پزشک، اورژانس یا مراکز درمانی مراجعه کنید.
نظر شما