اخلاق پژوهشی

چگونه رذایل اخلاقی، مسیر تحقیق را منحرف می‌کنند؟

اخبار دینپژوهش اخلاقی تنها به گردآوری اطلاعات و ارائه نتایج علمی محدود نمی‌شود، بلکه به فضایل اخلاقی پژوهشگر مانند دقت، انصاف، تواضع علمی، بردباری و سعه‌صدر نیز وابسته است. در مقابل، رذایلی همچون شتاب‌زدگی، بی‌دقتی، حسادت و تکبر می‌توانند مسیر تحقیق را منحرف کنند و اعتبار نتایج آن را کاهش دهند.

سه گناهی که به گفته امام سجاد(ع) سبب نزول بلا می‌شود

اخبار دینآیت‌الله محسن مجتهد شبستری با تشریح بخشی از دعای کمیل، سه عامل اصلی نزول بلا را از نگاه امام سجاد(ع) برشمرد و گفت: معصیت آگاهانه، تجاوز به حقوق دیگران و تمسخر مردم از گناهانی هستند که آثار و پیامدهای آن در زندگی فردی و اجتماعی آشکار می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز نزول بلا و سلب برکات الهی باشد.

دستگاه امام حسین(ع)، شاه‌کلید تربیت و قرب الهی است

اخبار دیننقش بی‌بدیل دستگاه نورانی سیدالشهدا(ع) در تربیت انسان، آن را یکی از مهم‌ترین «شاه‌کلیدهای» مکتب اهل‌بیت(ع) برای رشد معنوی و رسیدن به قرب الهی است و اگر انسان بتواند به‌درستی از این دستگاه نورانی بهره بگیرد، مسیر تعالی اخلاقی، محبت اهل‌بیت(ع) و تقرب به خداوند برای او هموار خواهد شد.

خوانش تحلیلی از تاریخ موازنه قدرت و دولت‌سازی در جامعه ایران در گفتاری از مهدی روزخوش

گره کور «تأسیس دولت، قانون و آزادی» پس از یک قرن/ تفاوت بنیادین مشروطه ایرانی و اروپایی/ پاسخ ایرانی به مسئله ایران یا تقلید از غرب؟

اخبار اندیشهمشروطه ایران صرفاً تقلیدی صوری از غرب نبود. هیچ تجربه تاریخی رونوشتی از تجربه‌ای دیگر نیست. همان‌گونه که مشروطه انگلستان بر بستر تاریخ انگلستان شکل گرفت، مشروطه ایرانی نیز برآمده از امکانات و نیروهای اجتماعی موجود در جامعه ایران بود.

از پیاده‌روی اربعین تا تمرینِ حِلم؛ نسخه تربیتی مرحوم استاد فاطمی‌نیا

اخبار دیناگر انسان نتواند خشم خود را مهار کند، صرفِ حضور در مناسک بزرگ و حتی پیاده‌روی اربعین نیز او را به مقصد سلوکی نمی‌رساند. از نگاه ایشان، سلوک فقط با کثرتِ اعمال ظاهری محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند دگرگونی واقعی در خلق و خوست.

نگاهی به کتاب «ما هرگز بیدار نبوده‌ایم»

روایتی متفاوت از یکی از جنجالی‌ترین مفاهیم سیاست امروز

اخبار اندیشهشاید مهم‌ترین دستاورد کتاب نیز همین باشد: در روزگاری که بسیاری از مباحث سیاسی به جدال میان شعارها تبدیل شده‌اند، موسی الغربی از خودِ اندیشیدن دفاع می‌کند. او یادآوری می‌کند که نخستین وظیفه یک پژوهشگر، نه انتخاب یک اردوگاه سیاسی، بلکه فهم دقیق واقعیت است؛ حتی اگر این واقعیت، خوشایند هیچ‌یک از دو سوی منازعه نباشد.

آیت‌الله مجتبی تهرانی: از پرده‌داری تا پرده‌دری؛ دو مسیر متضاد تربیتی

اخبار دینآیت‌الله آقا مجتبی تهرانی (ره) با معرفی حیا به‌عنوان یکی از عناصر حافظ ساختار وجودی انسان، «پرده‌داری» را روش اولیای الهی و «پرده‌دری» را شیوه جریان‌های شیطانی دانست.

چرتکه‌ای برای روح؛ توصیه آیت‌الله مجتهدی به حسابرسی روزانه

اخبار دین«این فرد از ما نیست» - این هشدار امام کاظم(ع) درباره کسی است که حساب کار روزانه خود را نمی‌کند. مرحوم آیت‌الله مجتهدی تهرانی با تشبیه به دفترداری بازاریان، محاسبه نفس شبانه را راهی برای استغفار و شکر می‌داند.

خاطرات مجید بجنوری از «سیدعبدالله انوار»

از هم‌نشینی با آل‌احمد تا جلسات «انواریه»/ دانشمندی در جست‌وجوی گمنامی؛ زوایای پنهان یک چهره نسخه‌شناسی / در عین فروتنی، دریای دانش بود

اخبار اندیشهبه‌گفته بجنوردی: «خودِ انوار هر زمان از من می‌پرسید کجا و چه رشته‌ای درس خوانده‌ای به‌شوخی می‌گفتم دانشگاه من خیابان آجودانیه، روبه‌روی پارک شطرنج، منزل عبدالله انوار است!»

درس اخلاق | حیا؛ موهبتِ فطری و غریزه‌یِ انسانی برایِ جلوگیری از مسخِ باطنی

اخبار دینمرحوم آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی در مباحثِ اخلاقیِ خود با تبیینِ جایگاهِ والایِ «حیا از نفس»، وجدانِ بیدار را مانعِ فرارِ انسان از حقیقتِ رفتارهایش دانست و با تأکید بر اینکه حیا غریزه‌ای الهی و مختصِ بشر است، از بین رفتنِ آن را عاملِ مسخِ ساختارِ انسانیت معرفی کرد.

غزاله حجتی درباره چالش‌های معرفتی جهان چنددینی امروز سخن گفت

هیچ فضیلتی برتر از گفت و گو با دگراندیشان نیست/ راه سوم اندیشه؛ نگاه به اختلاف‌نظر به مثابه فرصتی معرفتی

اخبار اندیشهبه‌گفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلاف‌نظر این است که گمان می‌کنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالی‌که راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاه‌های رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلاف‌نظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی می‌دانم.»

مسئولیت‌های سنگینِ صاحبانِ کسوتِ نبوت از منظر علامه حسن‌زاده آملی

اخبار دینعلامه حسن‌زاده آملی در این کلام، با لحنی هشدارآمیز از جایگاه رفیعِ لباسِ روحانیت سخن می‌گوید. او تأکید می‌کند که این کسوت، نه یک موقعیت شغلی، بلکه لباسِ نیابت از نبوت و رسالت است.

از خوش‌رفتاری با مردم تا نهی از یاری ظالم؛ درس‌های ماندگار امام حسن(ع)

اخبار دینسخنان امام حسن مجتبی(ع) تنها توصیه‌های اخلاقی نیست، بلکه نقشه راهی برای زندگی فردی و اجتماعی به شمار می‌رود؛ رهنمودهایی که بر عقلانیت، اخلاق، عدالت‌خواهی و حمایت از مظلوم تأکید دارند و همچنان الهام‌بخش جامعه اسلامی هستند.

کوتاه‌ نوشته‌ای از سیره و سبک زندگانی مرحوم آیت‌الله العظمی بهجت

اخبار دینجمله طنزآمیز مرحوم حضرت آیت‌الله بهجت در پاسخ به پیشنهاد تعمیر نعلینشان، شاگردشان را غرق در تأملی عمیق کرد: مردی با آن همه عبادت، هنوز به فکر اصلاح خویش بود.

بشنوید| از خداوند علم کامل بخواهید؛ علم ناقص انسان را بیچاره می‌کند

اخبار دینکلیپ صوتی «از خداوند علم کامل بخواهید، علم ناقص بیچاره‌تان می‌کند» برشی از سخنان علامه محمدتقی جعفری (ره) است.

یادنامه اسماعیل خلیلی؛ جامعه‌شناس معرفت و اندیشمند موانع تاریخیِ عقلانیت

اسماعیل خلیلی و نبرد با «ذهنِ ترجمه‌ای» / اندیشمندی در جست‌وجوی امکان علم در ایران/ مبارزه برای خروج جامعه شناسی از سیطره نگاه مهندسی

اخبار اندیشهآنچه از اسماعیل خلیلی بر جای می‌ماند، تنها نوشته‌ها و سخنرانی‌ها و مسئولیت‌های علمی او نیست؛ بلکه پرسش‌هایی است که درباره علم، عقلانیت، دانشگاه و ایران پیش روی ما نهاد. ارزش یک اندیشمند نیز، بیش از هر چیز، به پرسش‌هایی است که پس از رفتنش همچنان زنده می‌مانند.

بشنوید| پایه‌گذاری مسیر بندگی، از کجا باید آغاز شود؟

اخبار دیناستادانِ اخلاق با نقدِ دیدگاه‌هایِ صرفاً علمی و آکادمیک، اصلاحِ قلب را به عنوانِ عالی‌ترین مرتبه‌یِ معرفت معرفی نموده و آن را پیش‌نیازِ اساسی برایِ بهره‌مندی از دانشِ حقیقی برشمردند.

دوستی با دشمن خدا؟ هرگز!

اخبار دینعلامه مصباح یزدی(ره)، با اشاره به ریشه‌های قرآنیِ دشمنی با فلسطین، بر این نکته تأکید کرد که جرمِ اصلیِ مسلمانان، «ایمان به خدای واحد» است و بر همین اساس، هرگونه «نَرد دوستی باختن» با دشمنانِ دین، مغایر با اصولِ جهاد و رضایتِ الهی است.

تبیین آیت‌الله تهرانی(ره) از مفهوم «قبح»، «حیا» و «آزادگی»

اخبار دینآیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) در سخنرانی خود با تأکید بر اینکه زشتیِ عمل زشت برای هر انسانی قابل درک است، گفت: بحث تنها حرام و حلال نیست، بلکه «قبح» مطرح است؛ همان حقیقتی که امام حسین(ع) در کربلا با تعبیر «فَکُونُوا أَحْرَاراً» به آن تذکر دادند.

مرور خاطرات و دغدغه‌های فرهنگی بهاءالدین خرمشاهی در آستانه انتشار کارنامه علمی

نخستین گام شورش علیه کنکور توسط بهاءالدین خرمشاهی / سئوال درباره صنعت بوقلمون مرا منفجر کرد/ روایت ۳۰ سال کار در شب‌ها پس از نماز مغرب تا صبح

اخبار اندیشهتیتر اول: اعترافات یک پزشک فراری؛ چگونه سئوال «بوقلمون» مسیر ادبیات ایران را تغییر داد؟ تیتر دوم: میراث بیست‌جلدی خرمشاهی در راه بازار؛ از رهایی «قلعه اشباح» تا اهدای گنجینه هشتاد ساله

زیرک ترینِ مردم و احمق‌ترینِ آن‌ها چه کسانی هستند؟

اخبار دینمرحوم آیت‌الله ضیاءآبادی با تأکید بر اینکه بیماری‌های روحی به مراتب از فقر و بیماری‌های جسمی مهلک‌ترند، هوشیارترین فرد را کسی دانست که پیش از مرگ به حساب‌رسیِ اعمال خود می‌پردازد و احمق‌ترین فرد را کسی معرفی کرد که با تکیه بر آرزوهای نفسانی، از توشه‌اندوزی برای ابدیت غافل مانده است.

درس اخلاق | راز حفظ انسان در یک سفارش الهی

اخبار دینخوف واقعی از خدا، ترسی درونی و برخاسته از خشیت الهی است که انسان را در خلوت و هنگام برخورداری از نعمت‌ها نیز به یاد پروردگار نگه می‌دارد؛ چنین خوفی، زمینه‌ساز حفظ انسان از لغزش‌ها و پوشیده ماندن عیب‌های او به لطف الهی خواهد بود.

شرط سرباز واقعی شدن برای امام زمان(عج)

اخبار دیندر جنگ تبوک، برخی مسلمانان به‌دلیل دلبستگی‌های دنیوی از همراهی با پیامبر(ص) بهانه آوردند و قرآن این روحیه را نکوهش کرد. پیام این آیات آن است که یاری ولیّ خدا، با سبک‌بالی، دل‌کندن از تعلقات دنیا و آمادگی همیشگی برای انجام وظیفه الهی ممکن می‌شود.

توبیخ الهی نسبت به ترک انفاق؛ خداوند از بخل بندگان گلایه می‌کند

اخبار دینحجت‌الاسلام والمسلمین محمدهادی فلاح با استناد به آیه «وَمَا لَکُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» گفت: خداوند پس از معرفی انفاق به‌عنوان عملی الهی، قرآنی و از سیره اهل‌بیت(ع)، ترک آن را مورد توبیخ قرار داده و از بندگان می‌پرسد چرا از نعمت‌هایی که همه از جانب اوست، در راه خدا انفاق نمی‌کنند.

پاسخ امام سجاد (ع) به شخصی که از وضع زندگی خود شکایت داشت

اخبار دینامام سجاد(ع) در پاسخ به فردی که از سختی‌های زندگی شکایت داشت، با برشمردن سه «مصیبت روزانه» انسان، از کاهش عمر، مسئولیت در برابر روزی و نزدیک شدن پیوسته به آخرت سخن گفتند و تأکید کردند که غفلت از این حقایق، انسان را از عبرت‌آموزی و آمادگی برای سرای دیگر بازمی‌دارد.

۱۲ رمز زندگی بهتر در کلام آیت‌الله فاطمی‌نیا

اخبار دین«بچه‌ها را تهدید نکنید» این توصیه یکی از ۱۲ توصیه‌ای است که مرحوم آیت‌الله فاطمی‌نیا آن را مطرح کرده‌اند؛ توصیه‌ای که می‌تواند به تربیت صحیح و داشتن زندگی بهتر ما کمک کند.

حسن خلق؛ ساده‌ترین راه برای محبوب شدن در نگاه اسلام

اخبار دینخوش‌رویی و حسن خلق از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که موجب محبوبیت، نفوذ کلام و استحکام روابط اجتماعی می‌شود. قرآن کریم و سخنان پیامبر اکرم (ص) با تأکید بر نرم‌خویی و مهربانی، این فضیلت اخلاقی را یکی از عوامل اصلی جذب دل‌ها و موفقیت در تعامل با مردم معرفی کرده‌اند.