رونمایی پکن از جایگزین قطبیِ هرمز / کاهش نصف زمان حمل کالا از چین به اروپا / تحرکات ناوگان سایه روسیه در مسیر دریاهای یخ‌زده

به گزارش خبرآنلاین، در حالی که بحران‌های خاورمیانه و انسدادهای ترافیکی در تنگه هرمز و کانال سوئز توجه جهانیان را به خود جلب کرده، چین نخستین خط حمل‌ونقل منظم تجاری خود را از میان آب‌های یخ‌زده قطب شمال راه‌اندازی کرده است.

شرکت کشتیرانی «سی لجند» (Sea Legend) چین پس از یک سیر آزمایشی در سال ۲۰۲۵، اکنون سرویس کانتینری منظمی را بین بندر نینگبو-ژوشان چین و فلیکستو در بریتانیا آغاز کرده است.

این مسیر قطبی ۵۵۰۰ کیلومتری که از سواحل شمالی روسیه می‌گذرد، زمان سفر را از بیش از ۴۰ روز (از طریق کانال سوئز) به تنها ۱۸ روز کاهش می‌دهد.

کارشناسان معتقدند این مسیر جدید برای صادرات کالاهای حساس به دما، از جمله خودروهای برقی، باتری‌های لیتیومی و تجهیزات خورشیدی که چین در آن‌ها قطب اصلی جهان است، فوق‌العاده حیاتی خواهد بود.

جاده ابریشم قطبی و وابستگی مسکو به پکن

ایده توسعه «جاده ابریشم قطبی» اولین بار در سال ۲۰۱۷ توسط شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و ولادیمیر پوتین مطرح شد.

اگرچه روسیه در ابتدا نسبت به حضور و نفوذ چین در قطب شمال سرسختی نشان می‌داد، اما پس از حمله همه‌جانبه به اوکراین و تحریم‌های غربی، مسکو به شدت به پکن وابسته شد و کنترل این مسیر را با در اختیار گذاشتن یخ‌شکن‌های اتمی شرکت «روس‌اتم» تسهیل کرد.

لی شیائوبین، مدیر عملیات شرکت سی لجند، تاکید کرده است که بحران‌های اخیر خاورمیانه آسیب‌پذیری گلوگاه‌های سنتی مانند سوئز و هرمز را آشکار کرده و نیاز به مسیرهای جایگزین را دوچندان ساخته است.

تهدیدهای زیست‌محیطی و خطر نشت نفت

با وجود ادعای شرکت‌های چینی مبنی بر کاهش ۵۰ درصدی انتشار آلاینده‌ها به دلیل کوتاهی مسیر، کارشناسان نسبت به آسیب‌های زیست‌محیطی در قطب شمال هشدار می‌دهند.

گزارش بنیاد زیست‌محیطی بلونا (Bellona) نشان می‌دهد که استفاده از سوخت‌های سنگین پایه نفتی (HFO) (که نشت آن‌ها در آب‌های سرد قطبی تقریباً غیرقابل پاک‌سازی است) خطری ویرانگر برای اکوسیستم شکننده قطب محسوب می‌شود.

به گفته کاپیتان نیتین چوپرا، مشاور ارشد ریسک‌های دریایی، انزوای جغرافیایی مسیر و نبود زیرساخت‌های امدادی باعث می‌شود تا در صورت وقوع فاجعه یا نشت نفت، رسیدن تیم‌های تخصصی هفته‌ها طول بکشد و روسیه نیز مطلقاً آمادگی مهار چنین بحرانی را ندارد.

علاوه بر این، دوده‌های سیاه حاصل از سوخت کشتی‌ها جذب تابش خورشید را افزایش داده و سرعت ذوب یخ‌های قطبی را دوچندان می‌کند.

ناوگان سایه روسیه در مسیر یخ‌زده

بخش عمده‌ای از ترافیک فعلی مسیر دریایی شمال در اختیار «ناوگان سایه» روسیه قرار دارد؛ نفت‌کش‌هایی بدون بیمه و نظارت‌های قانونی بین‌المللی که برای دور زدن تحریم‌های نفتی غرب از این مسیر استفاده می‌کنند.

گزارش‌ها نشان می‌دهند در سال گذشته یک‌سوم کشتی‌های عبوری از این مسیر تحت تحریم‌های بین‌المللی بوده‌اند و در سال ۲۰۲۶ با گرم‌تر شدن هوا، تردد این ناوگان سرعت بیشتری گرفته است؛ تا جایی که اخیراً کاروان بی‌سابقه‌ای از نفت‌کش‌های روس حامل ۸ میلیون بشکه نفت از فاصله ۵۰۰ میلی قطب شمال عبور کرده‌اند.

با این حال، موسسه بیمه آلیانتس (Allianz) هشدار داده که تحریم‌های بین‌المللی علیه روسیه می‌تواند هرگونه عملیات نجات و امدادرسانی به کشتی‌های حادثه‌دیده را با موانع پیچیده حقوقی مواجه کند.

در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که هزینه‌های بالای عملیاتی، ریسک‌های زیست‌محیطی، تحریم‌های حقوقی و محدودیت فصل ناوبری باعث می‌شود که مسیر قطب شمال دست‌کم در شرایط فعلی نتواند به عنوان جایگزینی واقعی برای تنگه هرمز و کانال سوئز عمل کند.

۴۲/۴۲