به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در نشست «بررسی توازن دیپلماسی و میدان در بزنگاههای تاریخ معاصر ایران» که روز دوشنبه پنجم مرداد در خبرآنلاین برگزار شد، حسین راغفر، اقتصاددان، تحولات حوزه اقتصاد و تکنولوژی را در مقطع جنگهای ایران و روس به وجود آورنده ظرفیتهای عظیمی در حوزه نظامی برای قدرتهای غربی خواند؛ ظرفیتهایی که به زعم او امکان رشد استعمار در جهان را میسر ساخت و تاکنون پیامدهای آن وجود دارد. او افزود از آنجا که ایران، خارج از حوزه این تحولات جهانی قرار داشت، در موقعیت دشواری بود.
راغفر در ادامه گفت به هر روی، به نظر من تقسیمبندی میان «میدان» و «دیپلماسی» که امروزه مطرح میشود، با شرایط آن روزِ ایران تناسبی نداشته است. او افزود نکاتی که درباره تلاش برای بسیج مردم در مقابله با تهاجم خارجی و نقش معمولِ علما در این میان فرمودید، درست است؛ اما به باور من، اینها هیچ تأثیری بر مسئله «دیپلماسی» نداشت. درواقع، در آن دوران اصلاً درک روشنی از مفهوم دیپلماسی وجود نداشت.
راغفر در ادامه به یکی از روایتهای مربوط به آن دوره اشاره کرد و گفت در یکی از روایتها آمده است که وقتی جمعیت بزرگی از اصناف نزد فتحعلیشاه رفته بودند، کسی در میان آنها سخنی از مقابله با سردار روس به میان آورد و گفت [نقل به مضمون] «اگر صنفهایی مثل نجارها با هم متحد شوند، چه بر سر این روسِ تجاوزگر خواهد آمد؟» در پاسخ، بسیاری فریاد میزدند: «وای بر روسِ پدرسوخته!» سپس شاه نیز [به نشانه قدرت] دست بر شمشیر گذاشت و [با شعری که دقیقاً به یاد ندارم] گفت که اگر قصد کند این شمشیر را از غلاف بیرون بیاورد، چه بلایی بر سر این روسِ پدرسوخته خواهد آورد. درنهایت، پس از همه این هیجانات، گفتند که «خب، حالا بیایید این قرارداد را امضا کنیم»!
او این روند را بهوضوح نشاندهنده نوعی غفلت بسیار عمیق و گسترده دانست و گفت ما حتی در دوران رضاشاه نیز با مسئله اصلیِ بیسوادی مردم و فقدان درک آنها از تحولات جهانی روبرو بودیم؛ چه رسد به دوران پیش از آن.
متن کامل این نشست را از اینجا بخوانید.
۲۵۹
نظر شما