به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ در میانه سالهای ۱۸۳۹ تا ۱۸۴۲، نیروهای بریتانیایی-هندی با امپراتوری چین وارد جنگی شدند که در راستای منافع قاچاقچیان تریاک بود. پیروزی آنها در این جنگ، بازار پرسود تجارت با چین را به روی بازرگانان بریتانیایی گشود.
توازن تجاری
جنگ اول چین، که بیشتر با نام «جنگ اول تریاک» شناخته میشود، ریشه در یک اختلاف تجاری میان بریتانیا و امپراتوری چین داشت.
در آغاز قرن نوزدهم، تجارت کالاهای چینی ــ مانند چای، ابریشم و چینیآلات ــ برای بازرگانان بریتانیایی بسیار سودآور بود. اما چینیها در مقابل، کالاهای بریتانیایی را نمیپذیرفتند؛ آنها فقط حاضر بودند محصولات خود را در ازای نقره بفروشند. درنتیجه، ذخایر نقره بریتانیا بهتدریج رو به کاهش بود.
برای برطرف کردن این عدم توازن تجاری، کمپانی هند شرقی و دیگر بازرگانان بریتانیایی شروع به وارد کردن غیرقانونی تریاک هندی به چین کردند و در برابر آن، نقره مطالبه میکردند. سپس از این نقره برای خرید چای و دیگر کالاها استفاده میشد. تا سال ۱۸۳۹، فروش تریاک به چین هزینه تمام تجارت چای بریتانیا را تأمین میکرد.
مقاومت چینیها
تریاک از دیرباز در چین به عنوان دارویی ارزشمند شناخته میشد که میتوانست درد را تسکین دهد، به خواب کمک کند و استرس را کاهش دهد. اما تا سال ۱۸۴۰، میلیونها معتاد در سراسر کشور وجود داشتند که اعتیادشان عمدتاً از طریق واردات غیرقانونی بریتانیا تأمین میشد.
چینیها مصمم بودند به این واردات پایان دهند؛ نه فقط برای مقابله با این مشکلات اجتماعی، بلکه همچنین چون این روند، برتریهای تجاریای را که چین پیشتر نسبت به بریتانیا داشت، تضعیف میکرد.
در ماه مه ۱۸۳۹، چینیها چارلز الیوت، سرپرست ارشد تجارت بریتانیا در چین، را مجبور کردند تا ذخایر تریاک در کانتون را برای نابودی تحویل دهد. این رویداد باعث خشم بریتانیاییها شد و جرقهای بود که جنگ را شعلهور کرد.
سوءظنهای متقابل
روابط میان بریتانیا و چین پیش از این نیز پرتنش بود. چینیها که از امتناع فرستادگان بریتانیایی از بجا آوردن مراسم تعظیم (کو-تو) در برابر امپراتور یکه خورده بودند، از برقراری روابط دیپلماتیک کامل خودداری کرده بودند. مقامات چینی همچنان نسبت به بریتانیاییها بدبین بودند و در مذاکرات رویکردی خصمانه در پیش میگرفتند. این موضوع تا حدی ناشی از سوءتفاهمهای فرهنگی بود.
در همین حال، بریتانیاییها معتقد بودند که چینیها همیشه همکاری نمیکنند. از قرن هجدهم به این سو، چینیها تنها اجازه داده بودند که بازرگانان غربی از بندر کانتون (گوانگجو) استفاده کنند. بسیاری از سیاستمداران و بازرگانان بریتانیایی این اختلاف را فرصتی میدیدند برای دستیابی به فرصتهای تجاری در دیگر نقاط چین.
درگیریهای دریایی
پس از چند زد و خورد پراکنده، نبردها در نوامبر ۱۸۳۹ آغاز شد. کشتیهای جنگی بریتانیایی «اچاماس وُلیج» و «اچاماس هایاسینث» در جریان تخلیه پناهندگان بریتانیایی از کانتون، ۲۹ شناور چینی را شکست دادند.
در ۲۱ ژوئن سال بعد، نیروی دریاییای به فرماندهی کومودور سر گوردون برمر به آبهای نزدیک ماکائو رسید و سپس به سمت شمال، به جزیره چوسان (ژوشان)، حرکت کرد. در ۵ ژوئیه، این نیرو بندر تینگهای (دینگهای) را گلولهباران کرد و آن بندر پس از آن بهدست نیروهایی تحت فرمان سرتیپ جورج برل اشغال شد.
آتشبس
پس از این شکست، دریاسالار ناوگان چین، «کوان تی»، درخواست آتشبس کرد. ده فروند از سیزده جانک جنگی او به تصرف درآمده بود و کشتی فرماندهیاش نیز نابود شده بود. نیرویی که دژها را تصرف کرده بود و تحت فرماندهی سرگرد جی. ال. پرت از هنگ بیستوششم (کامرونیَن) قرار داشت، تنها ۳۸ تلفات داده بود.
در برابر برتری قاطع بریتانیا، کوان تی در ۱۸ ژانویه ۱۸۴۱ [۲۸ دی ۱۲۱۹] توافقنامهای را امضا کرد که براساس آن، جزیره هنگکنگ به قلمروی بریتانیا تبدیل شد.
مذاکرات ناکام
در جریان مذاکرات، لرد پالمرستون، وزیر امور خارجه بریتانیا، خواستار آن شد که چینیها غرامت بپردازند و یکی از جزایر ساحلی خود را به عنوان ایستگاه تجاری به بریتانیا واگذار کنند. هنگامی که چینیها این خواستهها را رد کردند، درگیریها از سر گرفته شد.
در ۷ ژانویه ۱۸۴۱ [۱۷ دیر ۱۲۱۹]، بریتانیاییها قلعههای واقع در جزایر چوئنپی و تایکوکتو را که از مسیرهای ورودی به کانتون در دهانه رود پرل (مروارید) محافظت میکردند، تصرف کردند.
خواستههای بریتانیا
سپس بریتانیاییها با یک نیروی نظامی تقویتشده تحت فرماندهی سرلشکر سر هیو گاف، در امتداد رود پرل پیشروی کردند. آنها در ۲۷ مه ۱۸۴۱ [۶ خیرداد ۱۲۲۰] کانتون را تصرف کردند و سپس با این توافق که چینیها ۶۰٬۰۰۰ پوند غرامت بپردازند، عقبنشینی کردند.
چارلز الیوت که این توافق را به نتیجه رسانده بود، توسط لرد پالمرستون - که احساس میکرد امتیازات کافی نگرفته است - برکنار شد. جانشین الیوت، سر هنری پاتینجر، خواستههای بیشتری را تحمیل کرد، ازجمله پرداخت غرامت برای تریاک مصادرهشده و هزینههای جنگ، گشودن بنادر بیشتری به روی تجارت بینالمللی، و برقراری روابط دیپلماتیک.
تصرف آموی
بریتانیاییها بار دیگر به سمت شمال حرکت کردند و در ۲۶ و ۲۷ اوت ۱۸۴۱ [۴ و ۵ شهریور ۱۲۲۰] آموی (شیامن) را تصرف کردند و در ۱ اکتبر [۹ مهر ۱۲۲۰] نیز دوباره چوسان را به اشغال خود درآوردند. چینهای (ژِنهای) در ۱۰ اکتبر [۱۸ مهر] با بهای سه کشته و ۱۶ زخمی از نیروهای بریتانیایی تصرف شد.
نینگپو (نینگبو) نیز در ۱۳ اکتبر بدون هیچ مقاومتی به تصرف درآمد و سپس عملیات نظامی برای زمستان متوقف شد. از آنجا که مذاکرات بار دیگر بینتیجه ماند، چینیها در ۱۰ مارس ۱۸۴۲ [۱۹ اسفند ۱۲۲۰] دست به ضدحمله زدند، اما بهسادگی عقب رانده شدند.
حمله به چاپو
بریتانیاییها به پیشروی خود به سمت شمال ادامه دادند و در ۱۸ مه ۱۸۴۲ [۲۸ اردیبهشت ۱۲۲۱] شهر چاپو (ژاپو) را در عملیاتی تصرف کردند که شاهد مقاومت شجاعانه چینیها بود. بسیاری از چینیها تنها پس از آنکه استحکاماتشان شکسته، و سنگرهایشان با موشک به آتش کشیده شد، تسلیم شدند.
در جریان این حمله، ۹ سرباز و ملوان بریتانیایی کشته و ۵۵ تن زخمی شدند. یکی از کشتهشدگان، سرهنگ دوم نیکلاس تاملینسون، فرمانده هنگ ۱۸ (سلطنتی ایرلندی) بود.
پیروزی
سپس گاف و دریاسالار سر ویلیام پارکر به سمت شانگهای حرکت کردند و این شهر در ۱۹ ژوئن ۱۸۴۲ [29 خرداد 1221] تصرف شد. آنها با ادامه پیشروی در امتداد رود یانگتسه، در ۲۱ ژوئیه [30 تیر]، تیپ یکم تحت فرماندهی سرلشکر لرد سالتون با چینیها در چینکیانگ (ژنجیانگ) درگیر شد. این شهر تصرف شد و فرمانده نظامی آن، های-لین، در خانهاش که به دستور خودش به آتش کشیده شده بود، سوزانده شد.
تلفات بریتانیاییها بار دیگر اندک بود و در مجموع به ۳۴ کشته و ۱۰۷ زخمی رسید. چینیها که با احتمال حمله بریتانیا به نانکینگ (نانجینگ) روبهرو بودند، اکنون خواستار صلح شدند.
پیمان نانجینگ
جنگ در ۱۷ اوت ۱۸۴۲ [26 مرداد 1221] با امضای پیمان نانجینگ پایان یافت؛ پیمانی که به بریتانیاییها اجازه میداد «معاملات تجاری خود را با هر شخصی که بخواهند انجام دهند». چینیها مجبور شدند کنترل خود بر تجارت خارجی، ازجمله تجارت تریاک، را کاهش دهند.
هنگکنگ به بریتانیا واگذار شد و بنادر معاهدهای کانتون (گوانگجو)، آموی (شیامن)، فوچو (فوژو)، شانگهای و نینگپو (نینگبو) متعاقباً به روی تمامی بازرگانان گشوده شدند. چینیها همچنین مجبور به پرداخت غرامت شدند.
سهولتی که بریتانیاییها با آن ارتشهای چین را شکست دادند، بهشدت بر اعتبار سلسله چینگ تأثیر گذاشت. این موضوع به برپایی شورش تایپینگ (۱۸۵۰-۱۸۶۴) دامن زد. برای پیروزمندان، جنگ اول چین راه را برای گشایش بازار چین هموار ساخت.
منبع: nam.ac.uk
۲۵۹
نظر شما