-
این شهر بعد از ۳۵۰۰ سال از زیر خاک بیرون آمد
دانشهای بنیادیباستانشناسان بقایای یک شهر بزرگ مربوط به عصر برنز را در استپ قزاقستان شناسایی کردهاند که به نظر میرسد بیش از ۳۵۰۰ سال پیش یکی از مراکز اصلی تولید برنز بوده است.
-
یک نیروگاه زغال سنگ با چند پنل خورشیدی برابر است؟
دانشهای بنیادیجایگزین کردن یک نیروگاه زغالسنگ با انرژی خورشیدی به سادگیِ جایگزین کردن یک نیروگاه با تعدادی پنل نیست؛ برای یک نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی، حدود یک میلیون پنل ۵۰۰ واتی تنها برای برابری ظرفیت اسمی کافی است و برای تأمین برق سالانه مشابه، به ظرفیت خورشیدی بسیار بیشتری بههمراه ذخیرهساز و زیرساخت شبکه نیاز خواهد بود.
-
روی دیگر انرژی سبز
پشت پرده پنلهای خورشیدی؛ انرژی پاکی که ممکن است به آلودگی ختم شود
دانشهای بنیادیدر حالی که بیش از ۳۰ درصد از مزرعههای خورشیدی بزرگ آمریکا از پنلهای لایهنازک کادمیوم تلورید بهره میبرند، فرارسیدن پایان عمر ۲۵ ساله این تجهیزات و انباشت آنها در دفنگاههای زباله، خطرات زیستمحیطی جدی از جمله نشت فلزات سمی به آبهای زیرزمینی و تهدید حیات گونههای در معرض انقراض را به همراه داشته است.
-
آیا انسانتباران اولیه بزرگتر از تصور ما بودند؟
دانشهای بنیادیکشف ردپاهای ۱٫۴۳ میلیون ساله در ساحل دریاچهی تورکانا، تصورات پیشین دربارهی اندازهی خویشاوندان اولیهی انسان را به چالش کشیده است.
-
حسین افشین: شاخصهای علمی کشور سال آینده نزولی میشوند
دانشهای بنیادیمعاون علمی رئیسجمهور با اشاره به فشارهای محیطی، محدودیتهای بینالمللی و حوادث یک سال گذشته، از آسیب جدی به زیستبوم نوآوری و بدنه علمی کشور خبر داد. حسین افشین هشدار داد تداوم این فشارها میتواند رشد دانشی کشور را با رکود مواجه کرده و شاخصهای علمی رسمی را در سال آینده نزولی کند.
-
«کولا اشکروفتین» چیست؟
دانشهای بنیادی«کولا اشکرفتین» (Kola ashcroftine) یک کانی بسیار نادر سیلیکاتی است که در سال ۲۰۲۶ در شبهجزیره کولا در شمالغرب روسیه شناسایی شد.
-
شاهکار معماری در قلب چین/ یکی از بزرگترین موزههای تاریخ طبیعی جهان افتتاح شد
دانشهای بنیادیشهر شنژن چین در سالهای اخیر به یکی از قطبهای جهانی فناوری، هوش مصنوعی و رباتیک تبدیل شده است و حالا میزبان یکی از بزرگترین موزههای تاریخ طبیعی جهان است.
-
آلیاژی عجیب که در لحظه انفجار اتمی شکل گرفت / راز جدید انفجار هیروشیما
دانشهای بنیادیدانشمندان در ذرات میکروسکوپی باقیمانده از انفجار اتمی هیروشیما، آلیاژی سیلیکوندار با ساختاری ناشناخته پیدا کردهاند.
-
زنگ خطر!/ یک اقیانوس جدید در حال شکلگیری است
دانشهای بنیادییافتههای تازهترین پژوهش دانشمندان دانشگاه آکسفورد نشان میدهد فعالیتهای ژئولوژیکی عمیقی در زیر «کافت کافوئه» (Kafue Rift) واقع در کشور زامبیا در جریان است. این ساختار تکتونیکی که تاکنون کمتر مورد مطالعه قرار گرفته بود، حاوی شواهد و نشانههای غیرقابلانکاری است که میتواند به درک بهتر فرآیند جدایش و تکهتکه شدن قاره آفریقا در منطقه آفریقای جنوب صحرا در آینده کمک کند.
-
شاهکار معماری در قلب شنژن/ یکی از بزرگترین موزههای تاریخ طبیعی جهان در چین افتتاح شد
دانشهای بنیادیشهر شنژن چین که در سالهای اخیر به یکی از قطبهای جهانی فناوری، هوش مصنوعی و رباتیک تبدیل شده، حالا میزبان یکی از بزرگترین موزههای تاریخ طبیعی جهان است. «موزه تاریخ طبیعی شنژن» با معماری منحصربهفرد، فضای عمومی گسترده و امکانات پژوهشی پیشرفته، نهتنها به نمایش تاریخ ۴.۶ میلیارد ساله زمین میپردازد، بلکه قرار است به یکی از مهمترین مراکز تحقیقات تاریخ طبیعی در سطح بینالمللی تبدیل شود.
-
آیا میدانستید انسانها ناخودآگاه به سمت چپ میپیچند؟
دانشهای بنیادییک تیم بینالمللی از پژوهشگران دریافتند که رفتارهای حرکتی انسانها برخلاف تصور پیشین، اصلاً تصادفی نیست. آزمایشهای دقیق روی گروههای سنی و فرهنگهای مختلف در ژاپن و اسپانیا فاش کرده است که انسانها هنگام قدم زدن در فضاهای باز یا بسته، تمایل آماری و بیولوژیکی معناداری برای چرخش به سمت چپ (حرکت پادساعتگرد) دارند؛ کشفی تکاندهنده که میتواند استانداردهای طراحی فرودگاهها، موزهها و مسیرهای تخلیه اضطراری شهرهای آینده را به کلی دگرگون کند
-
شایان اویس قرن کیست؟ / روایت زندگی دانشمند ایرانیتبار برنده مدال «آباکوس»
دانشهای بنیادیشایان اویس قَرَن (Shayan Oveis Gharan)، دانشمند ایرانیتبار علوم رایانه و استاد دانشگاه واشینگتن، به دلیل دستاوردهای برجستهاش در طراحی الگوریتمهای نوین با استفاده از روشهای پیشرفته ریاضی، موفق به دریافت مدال آباکوس (Abacus Medal) اتحادیه بینالمللی ریاضیات (IMU) شد؛ جایزهای که یکی از معتبرترین افتخارات جهان برای ریاضیدانان جوان محسوب میشود و تا سال ۲۰۲۲ با نام «جایزه نوانلیننا» شناخته میشد. این موفقیت، نام یک پژوهشگر ایرانیتبار را در کنار برجستهترین چهرههای ریاضیات و علوم رایانه جهان قرار داده است.
-
پایتخت کاکائوی جهان کجاست؟
دانشهای بنیادیاگر شکلات را یکی از محبوبترین خوراکیهای جهان بدانیم، «غنا» بیتردید پایتخت آن است. این کشور استوایی با تکیه بر خاک غنی و فرآیندهای دقیق و سنتی، باکیفیتترین دانههای کاکائوی دنیا را تولید میکند. در ادامه نگاهی داریم به اسرار برتری کاکائوی غنا و جایگاه کلیدی آن در بازار و اقتصاد جهانی.
-
اندازه واقعی ایران، با اندازهای که ما روی نقش میبینیم فرق دارد!
دانشهای بنیادینقشههای دیواری مدارس و اطلسهای کلاسیک واقعیت زمین را پنهان میکنند. آنچه میلیاردها انسان به عنوان شکل جهان میشناسند، دستپخت یک نقشه ناوبری از قرن شانزدهم است که با دستکاری شدید ابعاد واقعی کشورها، در ذهن جای گرفته است.
-
راز بزرگترین الماسهای جهان / این سنگهای گرانقیمت از کجا آمدهاند؟
دانشهای بنیادیبزرگترین و ارزشمندترین الماسهای جهان تاریخ اعماق زمین را در خود حفظ کردهاند. پژوهشگران دانشگاه کیپتاون با بررسی سنگهای آتشفشانی حامل این الماسها، سرنخهای تازهای از منشأ آنها و چرخه مواد در اعماق زمین به دست آوردهاند.
-
از دندان عقل تا کمر درد؛ شاهکاری پر از نقصهای مهندسی
چرا بدن انسان پر از نقص است؟
دانشهای بنیادیبدن انسان اغلب به عنوان یک «طراحی بینقص» توصیف میشود؛ اما نگاهی دقیقتر به آناتومی ما، تصویر کاملاً متفاوتی را آشکار میکند. از دردهای شایع کمر و زایمانهای سخت گرفته تا دندانهای عقل نهفته و سیمکشی معکوس شبکیه چشم، همگی نشان میدهند که بدن ما نه یک ماشین بیعیب، بلکه آرشیوی زنده از وصلهپینهها و سازشهای تکاملی در طول میلیونها سال است.
-
رکورد گرانترین فسیل دنیا برای این تیرکس ۶۷ میلیون ساله شد
دانشهای بنیادیحراج اسکلت تقریباً کامل یک تیرانوسوروس رکس با قیمتی نجومی زنگ خطر را برای جامعهی علمی به صدا درآورده است.
-
کشف شواهد تازه از تمدنی اسرارآمیز که پیش از اینکاها بر آند حکومت میکرد
دانشهای بنیادیباستانشناسان در آمریکای جنوبی شواهدی از آیینهای قربانی و مذهبی تمدنی مرموز کشف کردهاند: تیواناکو که ۵۰۰ سال پیش از اینکاها بر آند فرمان میراند.
-
قهرمانی ایران در المپیاد بینالمللی ریاضی چین؛ ۴ طلا و ۲ نقره برای تیم ملی
دانشهای بنیادیتیم ملی المپیاد ریاضی ایران با کسب چهار مدال طلا و دو مدال نقره، عنوان قهرمانی چهارمین دوره مسابقات بینالمللی ریاضی چین (IMSC ۲۰۲۶) را به دست آورد و بالاتر از ۴۹ تیم از کشورهای مختلف جهان ایستاد.
-
کشف قدیمیترین مدرک خشونت انسان / زخم ۱۰۰هزار ساله روی چهره انسان اولیه
دانشهای بنیادیحدود ۱۰۰هزار سال پیش، یکی از نخستین انسانهای خردمند که خارج از آفریقا زندگی میکرد، با جسم نوکتیزی از ناحیه صورت زخمی شد و این زخم پس از هزاران نسل همچنان رازهایی درباره زندگی، درگیریها و رفتار اجتماعی انسانهای اولیه را آشکار میکند.
-
تیمی که اولین پنالتی را میزند شانس بیشتری برای برد دارد؟
دانشهای بنیادیدر فوتبال، کمتر لحظهای به اندازه ضربات پنالتی میتواند سرنوشت مسابقه را دگرگون کند. بسیاری از قهرمانیها و حذفهای تلخ در جام جهانی با چند ضربه از فاصله ۱۱ متری رقم خوردهاند؛ لحظاتی که نهتنها مهارت بازیکنان، بلکه توانایی آنها در کنترل فشار روانی نیز به محک گذاشته میشود. به همین دلیل، از سالها پیش این باور میان بازیکنان و مربیان شکل گرفته است که تیمی که نخستین ضربه پنالتی را میزند، شانس بیشتری برای پیروزی دارد.
-
آسمان خونین پس از زلزله؛ چرا آسمان «کاراکاس» قرمز شد؟
دانشهای بنیادیپس از وقوع زلزلههای شدید در ونزوئلا، تصاویری از آسمان سرخ و خونین کاراکاس در شبکههای اجتماعی منتشر شد که بسیاری آن را به فعالیتهای لرزهای مرتبط دانستند. اما بررسیهای علمی نشان میدهد این پدیده ارتباطی مستقیم با زلزله ندارد و نتیجهی ترکیب شرایط نوری خورشید و ذرات معلق در جو است.
-
فوران طلا از آتشفشان / گنجی که در دود ناپدید میشود
دانشهای بنیادیدر نگاه اول، شنیدن اینکه یک آتشفشان هر روز طلا به آسمان میفرستد بیشتر شبیه داستانهای علمیتخیلی است تا واقعیت اما در دورافتادهترین نقطه جنوبگان، آتشفشان «کوه اربوس» (Mount Erebus) واقعاً ذرات میکروسکوپی طلای خالص را همراه با گازهای داغ خود به جو زمین میفرستد.
-
ورود مطلقا ممنوع! / نقاطی روی زمین که از چشم بیشتر انسانها پنهان ماندهاند
دانشهای بنیادیسیاره زمین با تمام شگفتیهایش، هنوز هم قلمروهایی دارد که انسان امروزی با وجود پیشرفتهای چشمگیر علمی و نظامی، ترجیح داده است دور آنها حصار بکشد. مناطقی در گوشه و کنار جهان وجود دارند که توافقی نانوشته یا قوانینی سرسختانه، آنها را برای همیشه «ورود ممنوع» کرده است.
-
اسرار گروه مخفی «دیالوگ» فاش شد/ جایی که نخبگان درباره آینده تصمیم میگیرند
دانشهای بنیادینشت اطلاعات کلوب مخفی همبنیانگذار پیپل، جزئیات عجیبی از رتبهبندی نخبگان، همسریابی الگوریتمی و برنامهریزی برای جنگ جهانی سوم را فاش کرد.
-
چرا جوراب فوتبالیستها سوراخ است؟
دانشهای بنیادیاگر مسابقات فوتبال را در سالهای اخیر دنبال کرده باشید، احتمالاً متوجه سوراخهای متعددی در پشت جوراب برخی بازیکنان شدهاید. این پدیده که دستکم از حدود یک دهه پیش در فوتبال حرفهای دیده میشود، همچنان رواج دارد و حتی در تورنمنتهای بزرگ بینالمللی نیز به چشم میخورد.
-
معماری خلاقانه با کانتینرهای زنگزده / از نیویورک تا پاریس
دانشهای بنیادیطراحی و ساخت خانهها و فضاهای اداری با استفاده از کانتینرهای ترابری دریایی، به یکی از جذابترین روندهای معماری پایدار در جهان تبدیل شده است.
-
چرا انسانها ناخودآگاه همیشه به سمت چپ میپیچند؟
دانشهای بنیادییک تیم بینالمللی از پژوهشگران دریافتند که رفتارهای حرکتی انسانها برخلاف تصور پیشین، اصلاً تصادفی نیست. آزمایشهای دقیق روی گروههای سنی و فرهنگهای مختلف در ژاپن و اسپانیا فاش کرده است که انسانها هنگام قدم زدن در فضاهای باز یا بسته، تمایل آماری و بیولوژیکی معناداری برای چرخش به سمت چپ (حرکت پادساعتگرد) دارند؛ کشفی تکاندهنده که میتواند استانداردهای طراحی فرودگاهها، موزهها و مسیرهای تخلیه اضطراری شهرهای آینده را به کلی دگرگون کند
-
گنج ۵۰۰ میلیارد دلاری در اعماق یک دریاچه پیدا شد
دانشهای بنیادیگنجی بزرگ در آبهای دریاچه سالتون در کالیفرنیا نهفته است که دانشمندان تخمین میزنند ارزش آن از ۵۰۰ میلیارد دلار بیشتر است!
-
شهر باستانی که بعد از ۳۵۰۰ سال از زیر خاک بیرون آمد
دانشهای بنیادیباستانشناسان بقایای یک شهر بزرگ مربوط به عصر برنز را در استپ قزاقستان شناسایی کردهاند که به نظر میرسد بیش از ۳۵۰۰ سال پیش یکی از مراکز اصلی تولید برنز بوده است.