مهسا مژدهی: پمپئو در حالی که خودش جایگاه لرزانی در دولت آمریکا دارد، سه شنبه شب مدعی شد که ایران از جامعه جهانی«باج گیری هسته ای» می کند و به همین بهانه خبر از لغو معافیت های هسته ای فردو داد. این اتفاق پس از آن افتاد که سناتور کروز با همدستی لیندزی گراهام و لیز چینی، سه جمهوری خواه ترامپ دوست، طرحی را برای عدم تمدید معافیت های ایران به رئیس جمهور آمریکا ارائه کردند. طبق معافیت هسته ای که به فردو داده شده بود، شرکت های خارجی می توانستند با کشورمان در سایت فردو همکاری کنند، اما از تاریخ بیست و چهارم آذر ماه با لغو این معافیت، شرکت ها به اجبار ایالات متحده دست از همکاری با ایران خواهند کشید. عجیب آنکه رای و نظر آمریکا تنها هجده روز بعد از اینکه این کشور، معافیت های هسته ای در مورد فردو، کوره بوشهر و تاسیسات آب سنگین اراک را تمدید کرد، برگشت. به اعتقاد برخی این اتفاق تحت تاثیر گام چهارم بوده، اما موضوع اصلی این است که هم ایالات متحده و هم اروپا از قبل به خوبی می دانستند که تهران به وعده خود برای کاهش تعهدات عمل خواهد کرد.
بهانه گیری جمهوری خواهان
وقتی سه هفته پیش مقامات آمریکایی قصد دفاع از تمدید معافیت هسته ای ایران را داشتند، به رویترز گفتند که ادامه حضور شرکتهای خارجی در صنایع هستهای ایران بر اساس مقررات آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مانعی برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هستهای است. بر اساس آن معافیت شرکت های روسی، چینی و برخی از کشورهای عضور اتحادیه اروپا اجازه همکاری هسته ای با کشورمان را بار دیگر به دست آوردند و مطمئن شدند که همکاری با ایران شامل تحریم و ایجاد دردسر از سوی دولت آمریکا نخواهد شد. با این وجود این حرف ها دوام زیادی نیاورد. وزیرخارجه ایالات متحده، گام چهارم و کاهش تعهدات برجامی از سوی تهران را دلیل کاخ سفید برای لغو معافیت ها اعلام کرده. این در حالی اتفاق افتاد که خود آمریکا بیش از یک سال است که از برجام خارج شده و آن را به رسمیت نمی شناسد. با این حال این کشور انتظار دارد ایران در حالی به تنهایی دست به اجرای تعهداتش بزند و یک تنه برجام را حفظ کند. البته در خود آمریکا هم رویکرد سیاستگذاران و قانونگذران نسبت به اتفاقات اخیر، یکسان نیست و اغلب دموکرات ها، برخلاف جمهوری خواهان طرفدار ترامپ معتقدند که بازدارندگی برجام به سود جامعه جهانی است و آمریکا بهتر است که به جای دست زدن به تحریم و لغو معافیت ها به توافق با تهران بازگردد.
ایران در اجری چهارمین گام خود از ۱۶ آبان گازدهی به آبشارهای سانتریفیوژ پیشرفتهتر جهت تشدید غنیسازی اورانیوم را در سایت فردو افزایش داده است. این گام هم زمان صدای امریکا و اروپا را در آورد. این در حالیست که یکی از آنها توافق را ترک کرده و دیگری مدت هاست که به بهانه سختگیری ایالات متحده از اجرای تعهداتش سر باز می زند.
اروپا به دنبال بهانه برای سرکشی از تعهدات
این امریکاست که با لغو معافیت هسته ای علیه ایران یک قدم دیگر در خراب کردن برجام برداشته. اما کشورهای اروپایی با بی عملی خود نشان داده اند که نه می توانند و نه آنطور که می گویند می خواهند که اوضاع را برگردانند. در مواردی چون خروج از برجام، اعمال تحریم ها و حالا لغو معافیت هسته ای این کشورها یا به ابراز تاسف بسنده کرده اند و یا در لفظ گفته اند که به برجام پایبند هستند. اما همه اینها عکس العمل هایی بی ضرر و بی دردسر برای کسانی است که توان در افتادن با ترامپ را ندارند.
بر خلاف رویکردی که اروپائی ها در قبال بدرفتاری ایالات متحده انتخاب کرده اند، رفتار آنها با تهران در قبال کاهش تعهدات برجامی، تهدید امیز است. آنها پیش از برداشتن گام چهارم از سوی تهران گفته بودند که از توافق هسته ای خارج خواهند شد. البته این گفته آنها عملی نشد ولی هیچ یک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا تا امروز نتوانسته اند راهکار بهتری جز اشتی دادن ترامپ و ایران پیشنهاد کنند. راهکاری که همین الان هم مشخص است که راه به جایی نمی برد. در زمان حضور روحانی در نیویورک، رهبران دو کشور انگلیس و فرانسه تلاش کردند تا اشتی با امریکا را هرطور شده و با زبان طنز و شوخی به رئیس جمهور بقبولانند. مکرون خطاب به روحانی می گفت که اگر این کشور را ترک کنی و ترامپ را نبینی، از دست دادن یک فرصت است و بوریس جانسون هم با اداهای مخصوصش توصیه می کرد که باید در لبه استخر بایستید و همزمان در آن بپرید.(در مورد این سفر