مجید جویا: یک چراغ خوراکپزی مقوایی که از نور خورشید برای گرم کردن غذا استفاده میکند و برای تغییر نحوه زندگی صدها میلیون روستایی در کشورهای در حال توسعه طراحی و ساخته شده، برنده جایزه سالانه «بنیاد فیوچر» (بنیاد فردا) برای مبارزه با تغییرات آبوهوایی شد. این جایزه که ارزش آن 75 هزار دلار امریکا است، هزینه لازم را برای آزمایش این اختراع در 10 کشور جهان تامین میکند.
این دستگاه که «جعبه کیوتو» نام دارد، از پرتوهای خورشید برای پختن غذا و به جوش آوردن آب استفاده میکند و برای استفاده 3 میلیارد انسانی طراحی شده که هنوز از هیزم برای پخت غذا استفاده میکنند. ساخت این دستگاه تنها 5 دلار هزینه دارد و قرار است رایگان در اختیار روستائیان کشورهای در حال توسعه قرار داده شود.
جعبه کیوتو از دو جعبه مقوایی تودرتو تشکیل شده که یک لایه شفاف آکریلیک در سطح فوقانی آن قرار دارد. این لایه نور خورشید را به درون جعبه عبور میدهد؛ اما گرمای حاصل را در آن محبوس میکند و پدیدهای گلخانهای را ایجاد میکند. فویل و عایقکاری جدارهها نیز سبب میشود دمای درون جعبه بهقدری بالا رود که بتواند آب را بجوشاند.
بخشی از خوشایند بودن این دستگاه به دلیل سادگی آن است. به گفته آقای بومر که مخترع این دستگاه است، «افراد خیلی کمی به پژوهشهای ساده توجه میکنند. ما به چیزهای اولیه هم نیاز داریم».
ساخت این دستگاه به حدی ساده است که هر کارخانه مقواسازی در جهان میتواند آن را تولید کند. نمونه محکمتر این دستگاه که از جنس پلاستیک موجدار ساخته شده، هزینه مشابهی در بردارد و برای آزمایش در 10 کشور جهان آماده میشود.
با جایگزین شدن این دستگاه به جای هیزم، میتوان از انتشار حداکثر 2 تن کربن در سال به ازای هر خانواده جلوگیری کرد. نامگذاری این اجاق خورشیدی به نام جعبه کیوتو برای یادآوری پیمان آبوهوایی کیوتو است و با توجه به میزان صرفهجویی در مصرف کربن و نظر به قوانین جدید در زمینه تولید و انتشار کربن، میتواند سالانه 25 تا 40 دلار به ازای هر دستگاه، سودآوری داشته باشد که چند برابر هزینه اولیه است. این سود کلان میتواند گسترش این ابزار را در آینده ممکن سازد و به راحتی هزینه جایگزینی آن را بعد از 5 سال پوشش دهد.
این اجاق خورشیدی همچنین میتواند جان انسانها را نیز نجات دهد؛ با استفاده از آن، میتوان در عرض دو ساعت، 10 لیتر آب را جوشاند و میکروبهای موجود در آب را که سالانه جان میلیونها کودک را در جهان میگیرند، از بین برد.
آقای بومر میگوید: «ما هم جان انسانها را نجات میدهیم و هم درختها را. من فکر نمیکنم فناوری دیگری وجود داشته باشد که با چنین قیمت کمی، بتواند چنین تاثیر عمیقی بگذارد».
جایزهای برای کاهش اثرات آبوهوایی
هدف جایزه جهانی مبارزه با تغییرات آبوهوایی، جستجو و یافتن و تبلیغ برای بهترین و ابداعیترین راهحل ممکن بهمنظور کاهش اثرات تغییرات آبوهوایی است.
این جایزه توسط بنیاد فیوچر برگزار میشود، یک بنیاد خیریه برای کمک به توسعه پایدار و سازگار با محیطزیست که از سوی هیولتپاکارد (اچ.پی) از شرکتهای فعال در عرصه فناوری مجله فایننشالتایمز حمایت میشود. در میان هیئت داوران هشت نفره این جایزه نیز نام سر ریچارد برانسون و دکتر راجندرا پاکواری، از برندگان جایزه نوبل نیز به چشم میخورد. این هیئت، ضمن در نظر گرفتن آرای عمومی کسب شده توسط هر یک از نوآوریهای مرتبط با اهداف این جایزه، برنده نهایی جایزه را انتخاب میکنند.
بنیاد فردا اهداف جایزه مبارزه با تغییرات آبوهوایی را اینگونه اعلام کرده است:
1- بالا بردن نمودار نوآوریهای سبز و اثبات این نکته که راهحلهایی برای مشکل تغییرات آبوهوا وجود دارند که اقتصادی هم باشند.
2- یافتن بهترین ابتکارهای کم کربن در سراسر جهان و کمک به آنها برای یافتن حامیان مالی، با تبلیغ برای آنها و نشان دادن آنها به مخاطبان تجاری در سراسر جهان
3- کمک فوری به برنده با یک جایزه 75 هزار دلاری به منظور توسعه پروژه خود و تولید آن در مقیاس تجاری
این مسابقه در سراسر جهان توجه زیادی را به خود جلب کرده است. به گفته برگزارکنندگان مسابقه تقریبا 300 نوآوری در سراسر جهان به این بنیاد معرفی شدهاند که از میان آنها 5 نوآوری از 4 قاره به مرحله نهایی انتخاب رسیدهاند. این نوآوریهای دیگر شامل این موارد میشدند:
رژیم غذایی سیر برای دامها
شرکت نیمبیوتک بر اساس تحقیقات خود به این نتیجه رسیده است که استفاده از سیر در رژیم غذایی دامهایی مانند گاو و گوسفند، میتواند از آزاد شدن متان در اروغ این چهارپایان جلوگیری کند. آنها، ترکیبی ضدمیکروبی را بهنام آلیسین از سیر بدست آوردهاند که رشد کلونی باکتریهای تولیدکننده متان را در معده اول دامها متوقف میکند. آزمایشهای انجام شده از کاهش 15 درصدی متان تولیدی این چهارپایان پس از استفاده از آلیسین حکایت دارد و این، وقتی اهمیت مییابد که بدانیم سهم چهارپایان در گرمایش جهانی، حدود 20 درصد است.
سفالهای خنککننده
بسیاری از کارشناسان، رشد تجهیزات تهویه مطبوع را تهدیدی جدی علیه پروتکل کیوتو و کاهش تولید گازهای گلخانهای میدانند. اما پژوهشگران دانشگاه لوگبروگ در انگلست