به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، جزء هفتم قرآن کریم از آیه ۸۲ سوره مائده آغاز میشود و تا آیه ۱۱۰ سوره انعام ادامه دارد. این بخش، سرشار از مباحث اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی است، از گفتوگوی مسیحیان با پیامبر(ص) و حقیقت توحید گرفته تا مرزبندی روشن میان ایمان و شرک.
بنابر روایت فارس، در ادامه، ۱۰ آیه کلیدی این جزء را بر اساس تفسیر المیزان مرور میکنیم.
سوره مائده آیه ۸۲؛ نزدیکترین دلها به مؤمنان
«لتجدن أشد الناس عداوة... و لتجدن أقربهم مودة... الذین قالوا إنا نصاری»علامه طباطبایی ذیل این آیه توضیح میدهد که قرآن در داوری خود کلینگر اما منصف است. دشمنی یهود و مشرکان با جریان توحید، ریشه در روحیه استکبار و دنیاطلبی دارد، در حالی که در میان مسیحیان، به دلیل وجود روحیه رهبانیت و تواضع، زمینه پذیرش حق بیشتر بوده است. معیار، حقیقتجویی و فروتنی است، نه عنوان دینی.
سوره مائده آیه ۹۰؛ شراب و قمار از کی حرام شد؟
«إنما الخمر و المیسر... رجس من عمل الشیطان» تعبیر «رجس» نشاندهنده پلیدی معنوی و اجتماعی این امور است. شراب و قمار، عقل و نظام اجتماعی را مختل میکنند. اینها از ابتدا حرام نبودند و تحریم تدریجی آنها نیز نشانه توجه قرآن به تربیت مرحلهای جامعه است.
تحریم شراب و قمار بهصورت تدریجی و در سه مرحله انجام شد، نخست در آیه ۲۱۹ بقره اعلام شد که گناه آنها از سودشان بیشتر است. سپس در آیه ۴۳ نساء، نماز در حال مستی ممنوع شد و عملاً دایره مصرف محدود گردید.
سرانجام در آیه ۹۰ سوره مائده، حکم قطعی نازل شد: «إنما الخمر و المیسر… رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه». این آیه که در اواخر دوران مدینه نازل شد، با تعبیری شدید، شراب و قمار را آلودگی شیطانی معرفی و فرمان ترک کامل آنها را صادر کرد.
سوره مائده آیه ۱۰۵؛ هدایت اختیاری است
«علیکم أنفسکم لا یضرکم من ضل إذا اهتدیتم» این آیه به معنای بیتفاوتی اجتماعی نیست. مقصود آن است که اگر انسان وظیفه امر به معروف را انجام داد و هدایتپذیری نبود، گمراهی دیگران به او زیان نمیزند. هدایت، امری اختیاری است.
سوره انعام آیه ۱۴؛ ولایت غیر خدا شرک است
«قل أغیر الله أتخذ ولیاً فاطر السماوات و الأرض» در المیزان، ولایت به معنای سرپرستی و تدبیر تکوینی و تشریعی معنا شده است. پذیرش ولایت غیر خدا در حقیقت نوعی شرک عملی است. توحید تنها در خالقیت نیست؛ در سرسپردگی و اطاعت نیز باید خالص باشد.
سوره انعام، آیه ۳۲؛ دنیا باید مقدمه آخرت باشد
«و ما الحیاة الدنیا إلا لعب و لهو» دنیا به خودی خود مذموم نیست؛ بلکه هنگامی که هدف نهایی شود، «لعب و لهو» خواهد بود. اگر دنیا مقدمه آخرت باشد، ارزشمند است؛ اما اگر انسان را از غایت آفرینش بازدارد، پوچ و سرگرمی خواهد بود.
سوره انعام آیه ۳۸؛ نظام آفرینش دقیق است
«ما من دابة فی الأرض... إلا أمم أمثالکم»این آیه نشانه وجود نظم اجتماعی در میان حیوانات است. همه موجودات در چارچوب علم الهی حرکت میکنند. این نگاه، انسان را از غرور خارج کرده و او را جزئی از یک نظام گسترده الهی معرفی میکند.
سوره انعام آیه ۵۹؛ علم الهی مایه آرامش مومنان
«و عنده مفاتح الغیب لا یعلمها إلا هو» «مفاتح» به معنای خزائن و سرچشمههای غیب است. علم خداوند نه تدریجی و اکتسابی، بلکه حضوری و محیط بر همه چیز است. حتی افتادن یک برگ نیز خارج از قلمرو علم او نیست، این آیه آرامشبخش دلهای مؤمنان است.
سوره انعام آیه ۶۸؛ به مجالس باطل نروید
«و إذا رأیت الذین یخوضون فی آیاتنا فأعرض عنهم» مراد، نهی از حضور در فضایی است که حقیقت الهی به تمسخر گرفته میشود. سکوت در برابر استهزا، نوعی تأیید ضمنی است. حفظ حرمت ایمان، گاه با ترک مجلس تحقق مییابد.
سوره انعام آیه ۷۹؛ برائت از مشرکان
«إنی وجهت وجهی للذی فطر السماوات و الأرض» این آیه اوج برائت از شرک است. حضرت ابراهیم(ع) پس از مناظره با ستاره پرستان، ماه پرستان و خورشید پرستان، به توحید خالص میرسد. «وجهت وجهی» یعنی تمام وجود و جهتگیری زندگیام را متوجه خدا کردهام.
سوره انعام آیه ۱۰۸؛ به مقدسات دیگران احترام بگذارید
«و لا تسبوا الذین یدعون من دون الله» این آیه اصلی مهم در اخلاق گفتوگو است. حتی بتهای مشرکان را دشنام ندهید، زیرا واکنش آنها، دشنام به خدا از روی جهل خواهد بود. این آیه، پایهای برای همزیستی و پرهیز از تحریک تعصبات است.
نظر شما