به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین استان سمنان ،در دنیای امروز، پیشرفتهای پزشکی توانستهاند بسیاری از بیماریها را درمان کنند، اما همچنان وابستگی نظام سلامت به اهدای خون داوطلبانه، وابستگی مطلق و غیرقابل انکار است. هیچ دستگاه و فناوریای قادر به تولید خون انسانی نیست و تنها راه تأمین آن، مشارکت آگاهانه مردم است.
استان سمنان به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در مسیر پرتردد شرق به غرب کشور، همواره با حجم بالایی از ترددهای بینشهری و در نتیجه حوادث جادهای مواجه بوده است. این موضوع نیاز مراکز درمانی استان به ذخایر خونی پایدار را دوچندان میکند.
از سوی دیگر، افزایش بیماریهای خاص، جراحیهای تخصصی، درمانهای سرطان، دیالیز و پیوند اعضا موجب شده است که مصرف خون در مراکز درمانی روندی افزایشی داشته باشد. این در حالی است که تأمین این نیاز تنها از طریق فرهنگسازی و مشارکت مستمر مردم امکانپذیر است.
در ماه مبارک رمضان، بسیاری از افراد به دلیل روزهداری، نگرانی از ضعف جسمانی یا تصور نادرست درباره ناسازگاری اهدای خون با روزه، از این اقدام انساندوستانه خودداری میکنند.در حالی که کارشناسان سلامت تأکید دارند اهدای خون در ساعات پس از افطار نهتنها مانعی برای روزهداری ایجاد نمیکند، بلکه با رعایت توصیههای تغذیهای میتواند بدون هیچگونه مشکل جسمانی انجام شود.
ماه رمضان، ماه ایثار و همدلی است؛ ماهی که در آن توجه به نیازمندان و کمک به دیگران بیش از هر زمان دیگری مورد تأکید قرار میگیرد. چه کمکی والاتر از نجات جان انسانی که شاید تنها امیدش کیسهای خون باشد؟
کاهش اهدای خون در این ماه، همواره موجب افت ذخایر خونی در استانها میشود؛ مسئلهای که در مواقع اضطراری میتواند به بحرانی جدی تبدیل شود. ذخایر خونی باید همواره در سطح استاندارد نگه داشته شود تا در شرایط پیشبینینشده، نظام درمانی با کمبود مواجه نشود.
فرهنگ اهدای خون در سمنان طی سالهای گذشته رشد قابل توجهی داشته است و بسیاری از اهداکنندگان مستمر، سرمایههای ارزشمند اجتماعی محسوب میشوند. اما این سرمایه اجتماعی نیازمند تقویت و حمایت مستمر است.
نقش رسانهها در این میان بسیار کلیدی است. آگاهیبخشی درباره شرایط اهدای خون، رفع باورهای نادرست و اطلاعرسانی درباره ساعات فعالیت پایگاههای انتقال خون در ماه رمضان میتواند به افزایش مشارکت مردمی کمک کند.
بسیاری از شهروندان ممکن است ندانند که هر واحد خون اهدایی پس از جداسازی، به سه فرآورده حیاتی شامل گلبول قرمز، پلاسما و پلاکت تبدیل میشود و هر کدام برای بیماری خاصی مورد استفاده قرار میگیرد.
از منظر اجتماعی، اهدای خون نماد مسئولیتپذیری شهروندی است. جامعهای که اعضای آن نسبت به سلامت یکدیگر حساس باشند، در برابر بحرانها مقاومتر خواهد بود.
از منظر دینی نیز، نجات جان یک انسان ارزشی همسنگ نجات تمام بشریت دارد؛ مفهومی که در آموزههای اسلامی به روشنی مورد تأکید قرار گرفته است. بنابراین، اهدای خون در ماه رمضان میتواند مصداقی روشن از عمل صالح و صدقه جاریه باشد.
کارشناسان حوزه سلامت تأکید میکنند که فرد سالم میتواند هر سه ماه یکبار خون اهدا کند و بدن در مدت کوتاهی خون از دست رفته را جایگزین میکند. بنابراین نگرانی از ضعف طولانیمدت، پایه علمی ندارد.
یکی از چالشها، حضور کمرنگ جوانان در چرخه اهدای خون است. در حالی که جمعیت جوان میتواند پشتوانه اصلی ذخایر خونی استان باشد، نیازمند فرهنگسازی هدفمند در دانشگاهها و مراکز آموزشی هستیم.
همچنین بانوان سالم نیز میتوانند سهم مهمی در تأمین خون مورد نیاز استان داشته باشند؛ مشارکتی که در برخی مناطق هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.
در شرایط اقتصادی کنونی که بسیاری از خانوادهها با مشکلات معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، شاید توان کمک مالی به نیازمندان محدود باشد؛ اما اهدای خون، کمکی است که هزینهای جز اندکی زمان و اراده انسانی ندارد.
حفظ سطح ایمن ذخایر خونی، تنها مسئولیت یک سازمان نیست؛ مسئولیتی جمعی است که بر دوش همه شهروندان قرار دارد. اگر هر فرد سالم سالی دو بار خون اهدا کند، هیچ بیماری در انتظار نخواهد ماند.
اکنون که در ماهی سرشار از معنویت و همدلی قرار داریم، ضرورت دارد با نگاهی مسئولانهتر به مسئله اهدای خون بنگریم و اجازه ندهیم کاهش مراجعه در این ایام، بیماران را با اضطراب کمبود خون مواجه کند.
ماه رمضان میتواند به جای ماه کاهش ذخایر خونی، به ماه اوج همبستگی انسانی در استان سمنان تبدیل شود؛ اگر هر کدام از ما سهم خود را در نجات جان همنوعانمان ایفا کنیم.
روایت مردم از یک تصمیم انسانی
ساعت از افطار گذشته و سالن مرکز انتقال خون آرام اما فعال است. آقای احمدی، کارمند یکی از ادارات سمنان که برای اهدای خون مراجعه کرده، میگوید: هر سال ماه رمضان سعی میکنم حداقل یک بار خون اهدا کنم. امروز هم بعد از افطار مستقیم آمدم مرکز انتقال خون.
او با اشاره به نگرانی برخی روزهداران درباره ضعف جسمانی افزود: من تجربه چند ساله دارم. اگر افطار مناسبی بخوریم و مایعات کافی مصرف کنیم، مشکلی پیش نمیآید. این تصور که اهدای خون در رمضان خطرناک است، بیشتر یک نگرانی ذهنی است.
احمدی معتقد است: ماه رمضان بهترین زمان برای چنین کاری است: این ماه، ماه کمک به دیگران است. بعضیها توان کمک مالی ندارند، اما خون دادن هزینهای ندارد و شاید جان یک نفر را نجات دهد.
او تأکید میکند: اطلاعرسانی باید بیشتر شود: خیلیها نمیدانند که ساعات کار مرکز در رمضان تغییر کرده و بعد از افطار هم فعال است. اگر اطلاعرسانی گستردهتر باشد، استقبال هم بیشتر میشود.
این اهداکننده مستمر در پایان میگوید: اگر هرکدام از ما سالی دو بار خون بدهیم، هیچ بیماری نگران کمبود خون نخواهد بود.
خانم رضایی، دانشجوی ۲۲ ساله دانشگاه سمنان که برای دومین بار خون اهدا میکند، میگوید: اولین بار با دوستانم آمدم. امروز هم به صورت داوطلبانه تصمیم گرفتم دوباره بیایم.
او با اشاره به کمرنگ بودن حضور برخی جوانان اظهار داشت: فکر میکنم نسل ما باید مسئولیتپذیرتر باشد. ما انرژی و توان جسمی داریم و میتوانیم نقش مهمی در تأمین خون مورد نیاز استان داشته باشیم.
رضایی درباره ماه رمضان گفت: بعضی از همکلاسیهایم فکر میکنند روزهداری با اهدای خون سازگار نیست، اما من بعد از افطار آمدم و کاملاً حالم خوب است.
این دانشجو ادامه داد: اگر در دانشگاهها بیشتر فرهنگسازی شود و حتی سرویسهایی برای انتقال دانشجویان به مراکز انتقال خون در نظر گرفته شود، مشارکت بیشتر میشود.
او در پایان تأکید کرد: اهدای خون حس خوبی دارد؛ حس اینکه شاید زندگی یک بیمار به همین تصمیم ساده ما وابسته باشد.
آقای کریمی، راننده ناوگان حملونقل بینشهری که برای اهدای خون مراجعه کرده، میگوید: ما که در جاده هستیم، بهتر از هر کسی میدانیم حادثه چقدر نزدیک است.
او افزود: بارها شاهد تصادف بودهام. اولین چیزی که در بیمارستان نیاز دارند خون است. همین باعث شد تصمیم بگیرم اهداکننده مستمر باشم.
کریمی درباره کاهش مراجعه در ماه رمضان گفت: طبیعی است که بعضیها به خاطر روزه کمتر بیایند، اما اگر بعد از افطار مراجعه کنند، مشکلی پیش نمیآید.
او تأکید میکند: استان سمنان مسیر پرترددی است. هر حادثه بزرگ میتواند ذخایر خون را به سرعت کاهش دهد. نباید اجازه بدهیم ذخیرهها پایین بیاید.
این راننده در پایان گفت: اگر خودمان یا خانوادهمان روزی نیازمند خون باشند، آن وقت قدر اهداکنندگان را بیشتر میدانیم.
خانم موسوی، بانوی ۳۵ سالهای که به همراه همسرش برای اهدای خون آمده، میگوید: خیلیها فکر میکنند اهدای خون بیشتر مخصوص آقایان است، اما ما خانمها هم اگر شرایط جسمی مناسب داشته باشیم، میتوانیم اهدا کنیم.
او ادامه میدهد: من قبل از آمدن با پزشک مشورت کردم. آزمایشها انجام شد و مشکلی نداشتم. خوشحالم که توانستم سهمی داشته باشم.
موسوی درباره ماه رمضان گفت: بعد از افطار آمدیم. با تغذیه مناسب و استراحت کافی، نگرانی خاصی وجود ندارد.
این بانوی سمنانی معتقد است اطلاعرسانی درباره شرایط اهدای خون بانوان باید بیشتر شود: گاهی برخی به دلیل ناآگاهی، خودشان را از این کار خیر محروم میکنند.
او در پایان تأکید کرد: اگر هر خانوادهای در سال یک بار برای اهدای خون اقدام کند، دیگر هیچ کمبودی وجود نخواهد داشت.
یک متخصص طب انتقال خون با تأکید بر جنبههای علمی اهدای خون در ماه رمضان میگوید: بدن انسان به گونهای طراحی شده که پس از اهدای یک واحد خون، در مدت کوتاهی حجم از دسترفته را جبران میکند. این فرآیند کاملاً طبیعی و ایمن است.
وی افزود: در افراد سالم، اهدای خون پس از افطار هیچگونه اختلال جدی در وضعیت عمومی بدن ایجاد نمیکند. توصیه ما این است که فرد پیش از مراجعه، مایعات کافی مصرف کرده و وعده غذایی مناسبی داشته باشد.
این پزشک با اشاره به باورهای نادرست رایج اظهار داشت: برخی تصور میکنند اهدای خون باعث ضعف طولانیمدت یا کمخونی میشود، در حالی که پیش از اهدا، سطح هموگلوبین فرد بررسی میشود و اگر شرایط مناسب نباشد، اجازه اهدا داده نمیشود.
او درباره اهمیت فرآوردههای خونی گفت: هر واحد خون به اجزای مختلفی مانند گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما تفکیک میشود و هر کدام کاربرد درمانی خاص دارند. بنابراین یک اهدا میتواند به چند بیمار کمک کند.
این عضو هیئت علمی با اشاره به بیماران خاص افزود: بیماران تالاسمی، مبتلایان به سرطان و کسانی که تحت شیمیدرمانی هستند، به صورت مداوم به خون و فرآوردههای آن نیاز دارند. برای این بیماران، وقفه در تأمین خون میتواند خطرناک باشد.
وی تأکید کرد: ذخایر خونی باید همواره در سطح استاندارد باقی بماند. خون تاریخ مصرف دارد و نمیتوان آن را برای مدت طولانی انبار کرد، بنابراین جریان اهدای خون باید مستمر باشد.
او در پایان گفت: ماه رمضان میتواند به فرصتی برای ترویج فرهنگ اهدای خون تبدیل شود؛ زیرا روحیه نوعدوستی در این ماه تقویت میشود و این بهترین بستر برای افزایش مشارکت مردمی است.
یک کارشناس جامعهشناسی سلامت درباره ابعاد اجتماعی اهدای خون در استان سمنان میگوید: اهدای خون تنها یک اقدام درمانی نیست، بلکه یک رفتار اجتماعی مبتنی بر اعتماد و مسئولیتپذیری جمعی است.
وی افزود: در جوامعی که سرمایه اجتماعی بالاتری دارند، میزان مشارکت در فعالیتهای داوطلبانه از جمله اهدای خون نیز بیشتر است. این شاخص میتواند نشاندهنده سطح همبستگی اجتماعی باشد.
او درباره کاهش مراجعات در ماه رمضان گفت: کاهش مراجعه بیشتر ناشی از نگرانیهای ذهنی و اطلاعات ناقص است. اگر اطلاعرسانی هدفمند و علمی صورت گیرد، این کاهش میتواند به حداقل برسد.
این کارشناس ادامه داد: رسانههای محلی نقش تعیینکنندهای در شکلدهی افکار عمومی دارند. پرداختن مستمر به موضوع اهدای خون، انتشار روایتهای انسانی و بیان نیاز بیماران میتواند انگیزه عمومی را افزایش دهد.
وی با اشاره به شرایط اقتصادی جامعه گفت: در شرایطی که بسیاری از خانوادهها با فشارهای معیشتی روبهرو هستند، اهدای خون یکی از معدود کنشهای اجتماعی است که هزینه مالی ندارد اما اثرگذاری بالایی دارد.
او تأکید کرد: نسل جوان اگر با آموزش و برنامهریزی وارد چرخه اهدای خون شود، میتواند به یک هنجار اجتماعی پایدار تبدیل شود؛ بهگونهای که اهدای خون به بخشی از سبک زندگی تبدیل گردد.
این جامعهشناس در پایان گفت: ماه رمضان ظرفیت نمادین بالایی برای تقویت رفتارهای نوعدوستانه دارد. اگر از این ظرفیت به درستی استفاده شود، میتوان حتی شاهد افزایش اهدای خون در این ماه بود، نه کاهش آن.
مدیرکل انتقال خون استان سمنان از آمادگی کامل استان برای خونگیری در شبهای ماه مبارک رمضان خبر داد و گفت: هماستانیها میتوانند هر شب پس از افطار در سنت زیبای «نذر خون» مشارکت کنند.
محمد کاظم امیدیان، با بیان اینکه در طول سال محدودیت و یا کاهشی در زمینه اهدای خون در استان سمنان نداریم، بیان کرد: ۱۲ بیماستان و مراکز دولتی و خصوصی که خدمت رسانی توسط انتقال خون می دهند، خوشبختانه ۱۰۰ درصد پوشش و توزیع اهدای خون را در استان انجام می دهند.
وی افزود: البته در مقاطعی امکان دارد کمبودهایی در برخی فرآورده های خونی در استان سمنان داشته باشیم که در این صورت هم از آنجا که ما دارای شبکه کشوری توزیع فرآورده های خونی هستیم می توانیم از استان های مجاور کمک بخواهیم و این فرآورده ها را تامین کنیم و یا برعکس ما به استان های همجوار کمک کنیم.
مدیرکل انتقال خون استان سمنان با بیان اینکه در این استان خوشبختانه بیش از ۳۲ هزار نفر اهدا کننده خون داریم، تاکید کرد: در سال ۱۴۰۴ در قیاس با سال گذشته دو درصد تعداد اهدا کنندگان خون ما افزایش پیدا کرده انند و این آمار به خصوص در بین خانم ها چشم گیر بوده است
امیدیان با بیان اینکه بسیای از مردم استان سمنان نذر زیبای اهدای خون در ماه مبارک رمضان دارند، گفت: پایگاه های انتقال خون استان سمنان امسال هم در سراسر استان آماده خون گیری از داوطلبان هستند.
وی با بیان اینکه در ایامی مانند محرم و همچنین ماه رمضان تعداد مراجعان برای اهدای خون بیشتر می شود، گفت: از ابتدای سال جاری تا ابتدای اسفندماه ۲۸ هزار واحد خون از سوی مردم استان سمنان اهدا شده است.
مدیرکل انتقال خون استان سمنان با بیان اینکه در ماه رمضان همه مراکز انتقال خون بعد از افطار و از ساعت ۲۰ الی ۲۴ باز هستند، گفت: توصیه ما به مردم استان سمنان این است که اهدای خون به عنوان نذرماه رمضان خود را به شب های احیا موکول نکنند زیرا با ازدحام شدید جمعیت روبرو خواهیم شد.
»گزارش از علیرضا عربی
نظر شما