خبرآنلاین - محمدحسین لطفالهی: این گفتوگوهای ۲ روزه، اولین دور از مذاکرات مستقیم میان روسیه و اوکراین از ماه ژوئن به این سو محسوب میشود. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس این مذاکرات را «سازنده» توصیف و اظهار کرد که هیئتهای اعزامی بر دستیابی به نقاط مشترکی در زمینه «شرایط احتمالی پایان جنگ» متمرکز بودند.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین نیز با اعلام این که دور بعدی مذاکرات «هفته آینده» برگزار خواهد شد، به خبرنگاران گفت: «واقعیت این است که این دور از مذاکرات در فضایی مثبت و سازنده برگزار شد و میتواند به عنوان تحولی مثبت در نظر گرفته شود.» به رغم مثبت بودن فضای گفتوگوها، این مقام ارشد روسی تأکید کرد که «کار زیادی برای انجام باقی مانده» و «این اشتباه است که انتظار نتایجی چشمگیر از گفتوگوهای اولیه داشت.»
مهمترین محور اختلاف
بر اساس گزارش روزنامه نیویورک تایمز، پیشنویسی که در ابوظبی پیرامون آن مذاکره شد، ابتدا در گفتوگوهای میان ایالات متحده و روسیه در پاییز ۲۰۲۵ مورد گفتوگو قرار گرفت و بعدتر در گفتوگوهای واشنگتن با کییف و سایر متحدان اروپایی تغییراتی روی آن اعمال شد.
یکی از مهمترین موانع در مسیر پایان جنگ این است که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه باور دارد مسکو در حال پیروزی در جنگ است و ارتش این کشور آماده است تا زمان دستیابی به تمام اهداف از پیش تعیین شده به جنگیدن ادامه دهد. همین نوع نگاه باعث شده تا روسیه از هرگونه عقبنشینی از مواضع و خواستههای حداکثری خود سر باز زند.
رئیس جمهور اوکراین روز یکشنبه، یک روز بعد از پایان مذاکرات گفت که «هم اوکراین و هم روسیه باید آماده برای سازش باشند.» با این حال، اظهارات و مواضع مقامهای روسی نشان میدهد که آنها همچنان بر مواضع پیشین خود پافشاری میکنند.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا و رهبر هیأت اعزامی آمریکا به ابوظبی پیش از آغاز مذاکرات گفته بود که «فقط یک موضوع اصلی» حل نشده باقی مانده است. زلنسکی نیز در حاشیه اجلاس داووس تصریح کرده بود که مهمترین موضوع حل نشده، موضوع اختلافات سرزمینی است: «همه چیز به مناطق شرقی کشور ما مربوط میشود.»
بر همین اساس به نظر میرسد مهمترین نقطه اختلاف در مسیر رسیدن به صلح، اختلاف نظر در رابطه با سرنوشت دو استان دونتسک و لوهانسک باشد. روسیه بخش اعظمی از این دو استان را اشغال کرده و خواهان آن است که مناطق باقی مانده از این دو استان که هنوز در کنترل اوکراین قرار دارند، به روسیه واگذار شوند. در مقابل، اوکراین هرگونه واگذاری سرزمین، فراتر از آنچه تاکنون در اشغال روسیه قرار گرفته را رد میکند.
دمیتری پسکوف بعد از مذاکرات اخیر در ابوظبی، در این باره گفت که روسیه به چیزی کمتر از شروطی که تابستان سال گذشته در نشست پوتین و ترامپ در آلاسکا مورد توافق دو رئیس جمهور قرار گرفته راضی نخواهد شد. روسیه میگوید رئیس جمهور آمریکا با این خواسته مسکو که باقی مناطق دونباس که هنوز در اختیار ارتش اوکراین است موافقت کرده بود.
تشدید جنگ در میانه مذاکرات
اندیشکده مطالعات جنگ، مستقر در واشنگتن در گزارش روزانه خود از جنگ اوکراین نوشته است که احتمال دارد مشارکت فعال روسیه در مذاکرات اخیر، بخشی از تاکتیک مسکو برای جلوگیری از اعمال فشارهای بیشتر از سوی ایالات متحده و خرید زمان به منظور دستیابی به دستاوردهای بیشتر باشد.
به نوشته کارشناسان این اندیشکده، مسکو تلاش دارد تا مانع از اعمال تحریمهای جدید از سوی واشنگتن شود تا منابع درآمدی خود را به ویژه در حوزه فروش نفت که نقش مهمی در تأمین هزینههای ماشین جنگی روسیه دارد، از دست ندهد.
همزمان با برگزاری نشستهای دیپلماتیک در ابوظبی، تحولات میدانی همچنان بر مدار خشونت میچرخد. در فاصله میان دورهای مختلف مذاکرات، روسیه نه تنها حملات خود را متوقف نکرد، بلکه رگباری از حملات موشکی و پهپادی را روانه کییف، پایتخت اوکراین و خارکیف، دومین شهر بزرگ این کشور کرد.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، با تأیید کشته شدن دستکم یک نفر و زخمی شدن چهار تن دیگر در پایتخت، از آسیب دیدن ساختمانها بر اثر سقوط قطعات موشکها خبر داد. به گفته او، این حملات باعث شده تا سامانه گرمایشی نزدیک به ۶ هزار واحد مسکونی در کییف، آن هم در میانه سرمای شدید زمستان، قطع شود.
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، این اقدام مسکو را به شدت محکوم کرد و ولادیمیر پوتین را متهم کرد که درست در زمانی که فرآیند دیپلماتیک در ابوظبی در جریان است، «بدبینانه» دستور این «حملات وحشیانه» را صادر کرده است. ولودیمیر زلنسکی نیز در واکنش به هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی، در فیسبوک نوشت: «هر حمله روسیه به زیرساختهای ما ثابت میکند که نباید هیچ تأخیری در تأمین پدافند هوایی صورت گیرد. نمیتوان چشم بر این حملات بست و باید با پاسخی محکم با آنها روبهرو شد.»
در سوی مقابل، اوکراین نیز اعلام کرد که طی عملیات شبانه خود چندین هدف در خاک روسیه، از جمله یک پالایشگاه نفت در منطقه کراسنودار را هدف قرار داده است؛ پالایشگاهی که به گفته ستاد کل ارتش اوکراین، در تأمین سوخت نیروهای مسلح روسیه نقش داشته است. اگرچه وزارت دفاع روسیه مدعی رهگیری ۳۴ پهپاد در این منطقه شد، اما مقامهای محلی وقوع آتشسوزی در دو واحد صنعتی بر اثر سقوط قطعات پهپاد را تأیید کردند.
نگرانی در غرب از احتمال پیروزی روسیه
سیاستهای دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در قبال موضوعات مختلف و به ویژه اوکراین خشم و نگرانی بسیاری را در اروپا بر انگیخته است. نشریه اکونومیست در تحلیلی نسبت به این سیاستها نوشته است: «او تنها در همین ماه، دیکتاتور ونزوئلا را ربوده، کلمبیا، کوبا، ایران و مکزیک را به اقدام نظامی تهدید کرده، بر سر گرینلند با متحدان ناتو وارد تنش شده و در نهایت مدال صلح نوبل را (بدون اینکه واقعاً برنده آن شده باشد) به دست آورده است.» این نشریه هشدار میدهد که ولادیمیر پوتین مصمم است به هر قیمتی، ولو با فقیر شدن یا کشته شدن روسها، بر وسعت خاک روسیه بیفزاید و شی جینپینگ در چین نیز برای ثبت نام خود در تاریخ و تحقق رؤیای پدرش، چشم به تایوان دوخته است.
اکونومیست با استناد به کتاب جدید «کارلو ماسالا»، استاد دانشگاه بوندسور آلمان، سناریویی تاریک را ترسیم میکند که در آن غرب تسلیم شده و روسیه در اوکراین پیروز میشود. بر اساس این سناریو: «ایالات متحده، اوکراین را مجبور به پذیرش آتشبسی تلخ میکند که در آن روسیه یکپنجم خاک اوکراین را اشغال کرده و پوتین اعلام پیروزی میکند. در اروپا، پوپولیستها قدرت میگیرند و آمریکا نیروهایش را به سمت آسیا گسیل میدهد.» اکونومیست مینویسد: «کلانتر جهانی بازنشسته شده است و قانونشکنان اکنون آزادند تا جهان را بین خود تقسیم کنند.» این نشریه هشدار میدهد که اگرچه این تنها یک سناریو است، اما نشان میدهد چرا اروپا باید دفاع از خود را جدیتر بگیرد.»
اندیشکده شورای اروپایی روابط خارجی نیز در تحلیلی، سیاستهای ترامپ را عامل تضعیف ناتو توصیف کرده و نوشته است: «دفاع اروپا باید حول محور ائتلافهای منطقهای و عملکردی سازماندهی شود تا همزمان با فرسایش انسجام سیاسی ناتو، امکان پاسخ سریع به بحران و درگیری فراهم آید.»
۴۲/۴۲
نظر شما