مهدی طاهری در گفتگو با خبرآنلاین با نقد ریشهای رویکردهای سنتی بر ضرورت گذار از راهحلهای مقطعی و سازهمحور به سوی مدیریت یکپارچه، برنامهریزی راهبردی و اصلاحات حاکمیتی تأکید کرد.
عضو شورای اسلامی شهر تهران در تشریح ابعاد معضل ترافیک، به نقد جدی رویکردهای رایج در مدیریت شهری پرداخت و گفت: تصور رایج مبنی بر حل ترافیک صرفاً از طریق احداث پل، اتوبان و تقاطعهای غیرهمسطح، نگاهی هزینهبر و اغلب کماثر است.
او توضیح داد: این پروژههای سنگین عمرانی، گرچه ممکن است به صورت موقت مسیری را روانتر کنند اما به ریشه اصلی تولید ترافیک یعنی تمرکز نامتوازن سفرها و کاربریها در شهر نمیپردازند.
طاهری برای روشنتر شدن موضوع مثالی عینی ارائه داد و گفت: هزینه ساخت میدان معلم در زمان خود معادل خرید ۲۳۰ دستگاه اتوبوس بود. حال اگر به جای صرف چنین سرمایهگذاری عظیمی در یک تقاطع، همان مبلغ صرف توسعه ناوگان حملونقل عمومی و همچنین ساماندهی و حذف کانونهای تولید سفر در حاشیه همان تقاطع میشد، تأثیری ساختاریتر و ماندگارتر بر روانسازی ترافیک شهری گذاشته میشد؛ به بیان دیگر، باید به دنبال مدیریت و کاهش تقاضای سفرهای درونشهری بود، نه فقط افزایش مداوم عرضه معابر.
این عضو شورای شهر ریشه اصلی ترافیک شیراز را در تمرکز نامتوازن و بیمارگونه خدمات در مرکز شهر دانست.
او اضافه کرد: امروز محدوده تاریخی بین قصرالدشت تا زند، عملاً دیگر محل سکونت و زندگی عادی شهروندان نیست بلکه به یک کلونی سنگین و متراکم از مطبهای پزشکی، کلینیکها، داروخانهها و مراکز اداری تبدیل شده؛ این امر باعث میشود شهروندان از تمام نقاط شیراز مجبور باشند برای انجام کوچکترین امور درمانی یا اداری به قلب شهر سفر کنند و این سفرهای اجباری، شریانهای اصلی را فلج میکند.
طاهری با اشاره به یک مانع قانونی مهم افزود: مشکل اساسی اینجاست که قوانین فعلی به مشاغلی مانند پزشکی و وکالت اجازه میدهد در محیطهای مسکونی نیز فعالیت کنند و شهرداری اختیار کاملی برای کنترل و محدود کردن این گسترش بیرویه ندارد؛ این یک نقص حاکمیتی و فراشهری است که حل آن نیازمند پیگیری در سطح استان، هماهنگی با دستگاههای ذیربط و حتی اقدام برای بازنگری در قوانین بالادستی در مجلس شورای اسلامی است. بدون رفع این گره قانونی، هر تلاشی برای تمرکززدایی ناکام خواهد ماند.
او در ادامه به بیان راهحلهای پیشنهادی خود برای حل بحران ترافیک پرداخت و گفت: راه برونرفت، حرکت به سمت تمرکززدایی هوشمند و ایجاد قطبهای تخصصی در حواشی شهر است؛ به عنوان مثال، احداث یک «شهر سلامت» مجهز و تمامعیار با ارائه تسهیلات ویژه برای پزشکان و مراکز درمانی در خارج از محدوده مرکزی، میتواند بخش عمدهای از این بار سنگین را از دوش مرکز شهر بردارد؛ همچنین، باید سیاستهای تشویقی و در مواردی الزامآوری برای انتقال نمایندگیهای بزرگ خودرو، فروشگاههای عظیم مانند هایپراستارها یا مگامالها و بخشهای تجاری سنگین به حواشی و شهرکهای اطراف شیراز تدوین و اجرا شود؛ این الگو، تجربهای موفق در بسیاری از کلانشهرهای اروپایی و نیز در شهرهای جدیدی مانند پوتراجایای مالزی است.
عضو شورای شهر شیراز با تأکید بر لزوم استفاده از ابزارهای مدیریتی اضافه کرد: در کوتاهمدت نیز اجرای طرحهای مدیریت ترافیک مانند تعیین محدوده کنترل ترافیک یا طرح زوج و فرد در مرکز شهر اگرچه در ابتدا برای شهروندان دردسرساز است اما چارهای اجتنابناپذیر و مؤثر برای کاهش حجم ترددهاست. البته اجرای این طرحها باید همراه با توسعه سریع و قابل اتکای حملونقل عمومی باشد تا مردم ، گزینه جایگزین مناسبی داشته باشند.
طاهری با اشاره به ضعف نظام اندازهگیری و ارزیابی عملکرد در شهرداری گفت: یک مشکل بنیادی دیگر، نبود یک دستگاه اندازهگیری یا خطکش شفاف و دائمی برای سنجش کارآمدی پروژههای ترافیکی است؛ وقتی پل صنایع ساخته میشود یا اتوبان شرق شیراز افتتاح میگردد، باید به صورت مستمر و مبتنی بر داده نشان دهیم که این پروژه دقیقاً چقدر از زمان سفر شهروندان در کریدورهای مرتبط کاسته و چه میزان از بار ترافیکی را از بافت متراکم مرکزی خارج کرده است. این شفافیت و ارزیابی دادهمحور، مبنای قویتری برای تصمیمگیریهای آینده فراهم میکند.
ضعف در بهرهبرداری از مزیت های خدادادیِ شهر
طاهری در بخش دیگری از صحبت هایش به مسئله فرهنگ عمومی با محوریت گردشگری پرداخت.
او تأکید کرد: ذات، هویت و مزیت مطلق شهر شیراز، گردشگری و زیارت است. حافظ، سعدی، تختجمشید و آرامگاه شاهچراغ، سرمایههای غیرقابل جابهجایی این شهر هستند. با این حال، مدیریت شهری ما نتوانسته است به خوبی از این مزیت خدادادی بهرهبرداری کند.
او یادآور شد: اگر سال گذشته سه میلیون گردشگر داشتیم، امسال باید تمام تلاشمان را برای افزایش ظرفیت پذیرش به پنج میلیون و در آینده به هفت میلیون به کار ببندیم نه اینکه در را به روی گردشگر ببندیم.
عضو شورای شهر شیراز با رد نگاههای کوتهفکرانه و محدود به مقوله گردشگری بیان کرد: گردشگری صرفاً محدود به موارد خاص نیست. امروز در جهان حدود بیست و چهار نوع گردشگری از جمله تاریخی، فرهنگی، مذهبی، سلامت، طبیعتگردی و غذایی تعریف شده است. شیراز در بسیاری از این زمینهها ظرفیتهای درخشان و منحصربهفردی دارد. ما باید برای همه این ظرفیتها برنامهریزی و سرمایهگذاری کنیم.
او در تشریح نیازهای زیرساختی ضروری گفت: توسعه گردشگری نیازمند یک جهش زیرساختی است. ما به تعداد بیشتری هتل پنجستاره و مجتمعهای اقامتی با استانداردهای بینالمللی و به زائرسراهای مناسب، تمیز و ارزانقیمت برای زائران نیاز داریم. همچنین شیراز به سالنهای کنسرت و همایش مجهز برای میزبانی از هنرمندان بزرگ ملی مانند علیرضا قربانی نیازمند است. پروژه احداث دستشوییهای عمومی در یکصد و چهارده نقطه شناساییشده شهر باید با سرعت اجرایی شود. مبلمان شهری، نشانهگذاریها و سیستم اطلاعات گردشگری نیز باید کاملاً بهروز و کاربرپسند باشد.
طاهری به طور ویژه بر پتانسیل گردشگری سلامت تأکید کرد و افزود: حتی در این حوزه نیز میتوانیم پیشرو باشیم. میتوان شرکتهای خدمات رسانی یکپارچه تأسیس کرد که از لحظه فرود گردشگر سلامت در فرودگاه تا زمان ترک شهر، تمامی خدمات شامل ترجمه، انتقال، اسکان، نوبتدهی پزشکی، دوران نقاهت و حتی برنامههای جانبی برای همراهان را ارائه دهند؛ این مدل، هماکنون به صورت خودجوش در حوزههایی مانند دندانپزشکی در حال انجام است و نشان میدهد تقاضا و امکان موفقیت آن وجود دارد.
طرح مسجد محوری از ریل درست خود خارج شد
او در ادامه با اشاره به تجربه «طرح مسجد محوری» که در دوره اخیر متوقف شد آن را نمونهای از یک کار فرهنگی عمقی و مردمی خواند. طاهری توضیح داد: آن طرح، رابطه سنتی فرادست-فرودست بین شهرداری و مردم را برهم میزد. در آن مدل، هر محله با کمک معتمدان خود، مسائل اصلی خود مانند اعتیاد، بیکاری جوانان، نبود امکانات ورزشی و کمبود سرگرمی سالم را تشخیص میداد و سپس با بودجه مشخص و توافقشدهای از شهرداری، برای حل آن مشکلات برنامهریزی عملیاتی میکرد. این رویکرد، مشارکت واقعی و احساس تعلق محلی را افزایش میداد.
وی با اظهار تأسف از توقف این طرح گفت: متأسفانه نگاههای افراطی و تفریطی و برخی ملاحظات سیاسی، مانع از تداوم این طرح مردمی شد. در حالی که شهر باید بستری باشد که تمام اقشار و سلیقهها در آن احساس رضایت و بودن کنند. مدیریت شهری موفق مانند پدری دلسوز است که هم برای فرزند نمازخوانش فکر میکند و هم برای فرزندی که ممکن است دچار آسیب اجتماعی شده باشد، چارهای میاندیشد و او را رها نمیکند.
فرهنگ شیرازی؛ سرمایهای برای توسعه
طاهری با اشاره به فرهنگ غنی و مهماننواز مردم شیراز به عنوان یک سرمایه اجتماعی بزرگ گفت: همین فرهنگ اصیل و آرامشطلب بود که در ناآرامیهای اخیر کشور باعث شد کمترین خسارات و درگیریها متوجه شیراز شود؛ این ظرفیت عظیم فرهنگی باید در مناسبتهای مختلف نیز مدیریت و هدایت شود. به عنوان مثال به جای برخورد قهری و یکسویه با آیینی مانند چهارشنبهسوری میتوان با برنامهریزی، فضاهای امن و کنترلشدهای در محلات برای شادی و بازی جوانان فراهم آورد تا هم شادی آنان سرکوب نشود و هم خطری متوجه جان و اموال مردم نباشد.
او که معتقد است شیراز به لحاظ تاریخی و فرهنگی همواره الگو بوده، گفت: کلانشهر شیراز اکنون نیز این پتانسیل را دارد که در عرصه مدیریت شهری نوین، برنامهریزی راهبردی و توسعه پایدار گردشگری به الگویی برای دیگر شهرهای کشور تبدیل شود.
به گفته عضو شورای اسلامی شهر شیراز، شرط تحقق این امر، تمرکز جهادی بر حل ابرمسائل، دوری از روزمرگی، جسارت در اجرای طرحهای نوآورانه و ایجاد وفاق بین تمام نهادهای ذینفع در شهر است؛ امیدوارم در دوره آینده شورای شهر، این عزم و نگاه کلان بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما