کوه سورمهلی که در جنوب غربی دهگلان و در جوار روستای «سرنجیانه» و «کلکه» قامت برافراشته است؛ این روزها کمرش زیر چنگال بیل مکانیکی خم و زخمی شده است.
پیمانکار این پروژه معدنی، ۲۰ آبان ماه گذشته، به استناد مجوز قانونی حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و پروانه اکتشاف و بهرهبرداری صنعت، معدن و تجارت استان کردستان با بیل مکانیکی به دل کوه سورمهلی میزند و سنگ آذرین لاشه را برای مصارف کارخانه شن، ماسه و آسفالت برداشت میکند. اما بعد از گذشت یک روز از برداشت (۲۱ آبانماه)، با ابلاغ حکم منابع طبیعی دهگلان، عملیات برداشت معدن سورمهلی متوقف میشود؛ اما پیمانکار بلافاصله به دادگاه شکایت میکند و با ارایه مستندات قانونی، حکم ادامه برداشت از معدن کوه سورمهلی را میگیرد.
فردای آن روز (۲۲ آبانماه) شمار زیادی از اعضای کمپینهای حمایت از کوه سورمهلی که تحت مدیریت تشکل غیردولتی «جمعیت شیدای سبز لیلاخ» تشکیل شده است؛ با تجمع نمادین و در دست داشتن پلاکاردهای صیانت زیستمحیطی در دامنه کوه خواستار توقف برداشت معدن سنگ توسط پیمانکار میشوند. این رخداد، چند روزی در سکوت خبری و تعطیلی موقت برداشت معدن معلق میماند تا اینکه شماری از اعضای این کمپین با فعالیت در شبکههای مجازی، مسئولان شهرستانی و استانی را متقاعد به گفتوگو برای توقف برداشت سنگ لاشه از این کوه میکنند.
«آزاد عباسی» مدیر این کمپین گفت: کوه سورمهلی به تاریخ و فرهنگ مردمان این منطقه گره خورده است و لیلاخیها، حس عاطفی و روانی، تاریخی به این کوه دارند.
او کوه سورمهلی را نماد زیباییهای طبیعی وتفرجگاه مردمان منطقه لیلاخ عنوان میکند و میگوید: کارشناسان منابع طبیعی، محیط زیست، میراث فرهنگی و صنایع و معادن کردستان در سال ۸۹، زمان اعلام نظر درباره صدور مجوز بلامانع بودن برداشت معدن سنگ از کوه سورمهلی، به نقش و کارکردهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و گردشگری این کوه زیبا توجه نکردهاند.
به گفته او، این کوه افزون بر مزیتهای تفرجگاهی، نماد طبیعتگرایی مردم منطقه لیلاخ است و مردم این منطقه به مثابه شهروندان سنندجی که نسبت به کوه آبیدر عِرق دارند؛ به کوه سورمهلی عشق میورزند.
او به کارکردهای فرهنگی این کوه که در فرآیند صدور مجوز ادارات دولتی مغفول مانده است، اشاره کرد و گفت: کوه سورمهلی به واسطه چشمه «خضر زنده» و دشت «سه وزه پوش» برای مردم این منطقه از منظر میراث فرهنگی بسیار باارزش است و در صورت استمرار برداشت معدن سنگ، این مزیتهای خدادادی نابود میشود. اعضای این کمپین بر توقف همیشگی برداشت معدن سنگ لاشه در کوه سورمهلی تاکید دارند و از مسئولان میخواهند که این جاذبه گردشگری و تفریحی را با نگاه توجیهگرایانه، توسعه سرمایهگذاری و جذب سرمایهگذاران داخلی تخریب نکنند.
به گفته آنان این کوه به تاریخ شفاهی و کتبی زندگی مردمان منطقه لیلاخ دوخته شده است و با تخریب این کوه مکان تفریح جوانان، کوهپیمایی کوهنوردان و برگزاری اردوهای دانشآموزی نیز به خطر میافتد.
به گفته یکی از اعضای جمعیت شیدای سبز لیلاخ، محدوده معدنی مورد بهرهبرداری دارای شیب ۳۰درصد است، بنابراین عملیات معدنی سنگین در این شیب بهدلیل ناپایدار ساختن ارتفاعات میتواند پدیدههای ژئومرفولوژی ازجمله ریزش، زمینلغزش و فرسایش کوه را تشدید کند و در بازه زمانی کوتاهمدت شاهد مرگ زودهنگام کوه سورمهلی (از دیدگاه زمینشناسی) باشیم.
او با اعلام اینکه محدوده مورد نظر جزو اراضی ملی با پوشش بوتهای و گیاهی متوسط است؛ افزود: این محدوده بهدلیل وضع توپوگرافی، وجود چشمهها و شیب زیاد دارای پوشش گیاهی نسبتا خوب و در بعضی نقاط پوشش درختچهای بوده و زیستگاه پرندگانی همچون کبک و سهره و پستاندارانی ازجمله رودک، روباه و خرگوش است.
به گفته این کارشناس محیط زیست، محدوده معدنی مورد نظر به دلیل مکانسنجی نامناسب، عدم رعایت فاصله کافی با چشمههای دایمی و فصلی، باغات، آبراهههای طبیعی و دارا بودن پوشش گیاهی غنی و ارزش تفرجگاهی، ورزشی و اک