به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در بوستان نیایش و دعا، صحیفه سجادیه امام سجاد علیه السلام جذبه خاص خود را دارد، این کتاب از طرف دانشمندان برجسته ما «أختالقرآن»[۱] «انجیل اهل بیت علیهم السلام» و «زبور آل محمد صلی الله علیه و آله»[۲] لقب گرفته است. جالب آنکه مولّف تفسیر طنطاوی پس از دریافت نسخهای از این کتاب در قاهره چنین میگوید:
بنابر روایت مجمع جهانی شیعه شناسی، «این از بدبختی ماست که تاکنون بر این اثر گرانبهای جاوید که از مواریث نبوت است، دست نیافته بودیم، من هر چه در آن مینگرم، آن را از کلام مخلوق برتر و از کلام خالق پائین تر مییابم»[۳]
دورهای که امام سجاد علیه السلام در آن زندگی میکرد، دورانی بود که ارزشهای دینی دستخوش تحریف و تغییر قرار گرفته بود، در سایه چنین شرائطی که تربیت دینی مردم تنزّل کرده و ارزشهای جاهلی احیاء شده بود، حضرت در صدد پیوند مردم با خدا به وسیله دعا بود، از دیدگاه حضرت دعا یک بعدی نیست که فقر مادّی را در نظر بگیرد و یا نیاز معنوی را، بلکه دعا به طور کلی از جامعیت خاصی برخوردار است، هم دنیایی است و هم آخرتی، هم نیازهای معنوی را مطرح میکند و هم خواستههای مادّی را.
امامت در صحیفه سجادیه
از شیوههای تبلیغی و مبارزاتی امام سجاد علیه السلام تبیین معارف اسلام در قالب دعا است. یکی از مضامین مهم سیاسی ـ دینی صحیفه، طرح مسئله امامت است، مفهوم امامت به صورت یک مفهوم شیعی، که علاوه بر جنبه احقّیت برای خلافت و رهبری، جنبههای الهی عصمت و بهرهگیری از علوم انبیاء و مخصوصاً حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله را در حدی والا نشان میدهد. بازکاوری مفهوم امامت در صحیفه سجادیه از دو سو حائز اهمیت است از یک سو معرفت حقیقی به امام جز از راه امام ممکن نمیباشد و از سویی دیگر نیاز هر چه بیشتر ما به شناخت جایگاه امامت امام است که امروز امام زمان ما حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف میباشد.
۱- پیامدهای غصب خلافت
به راستی چه کسی است که صدای آن حضرت را در کلمات استوار «صحیفه سجادیه» و با دیده حق بین در نیابد که چه کسی شایسته خلافت الهی است. حضرت میفرماید:
«خداوند این مقام ارجمند که از آن جانشینان و برگزیدگان توست و این مرتبه امناء تو که از درجات بلندی است که به آنان اختصاص دادهای مورد غصب و دستبرد قرار گرفته است، … و سرانجام برگزیدگان و جانشینان تو مغلوب و مقهور و مورد غضب قرار گرفتند و می بینند که فرمان تو تبدیل یافته و کتاب تو مورد دستبرد قرار گرفته و احکام تو از راههای شریعت تو منحرف گشته و سنتهای پیامبرت ترک شده است».[۴]
حضرت علیه السلام در این فراز ضمن اشاره به غصب مقام خلافت توسط دشمنان اهل بیت علیهم السلام، تغییر احکام الهی، مهجوریت و دستبرد به قرآن و ترک سنتهای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را از پیامدهای غصب مقام امامت برمیشمارد.
۲- اختصاص امامت به فرزندان رسول خدا صلی الله علیه و آله
امام سجاد علیه السلام در دعاهای خویش بر ولایت پیشوایان از اولاد رسول خدا صلی الله علیه و آله که استوارترین ارکان هدایت و محکمترین دستگیرههای ایمان است؛ تاکید میکند:
«رب صل علی اطائب اهل بیته الذین اخترتهم لامرک و جعلتم خزنته علمک، و حفظه دینک، و خلفائک فی أرضک».[۵]
«پروردگارا! بر پاکیزگان از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله درود فرست؛ آنان که برای امر دین انتخابشان کردهای و ایشان را خزانهدار علمت و حافظان دینت و جانشینان خویش در زمین، قرار دادهای».
۳- امامان، گنجینه داران معارف قرآن
«اللهم فکما جعلت قلوبنا له حمله، و عرفتنا برحمتک شَرَفَهُ و فضله، فصل علی محمد الخطیب به، و علی اله الخزّان له»[۶]
«بارالها! آن گونه که قلبهای ما را حامل علوم قرآن قرار دادی و فضل و شرافت قرآن را به لطف خویش به ما شناساندی بر محمد صلی الله علیه و آله که هماره زبانش به قرآن گویا بود، درود فرست، و همچنین بر خاندان محمد صلی الله علیه و آله که گنجینهداران قرآن و علوم قرآنند».
۴- خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله پاکیزگان از گناه
«و طهّرتهم من الرّجس و الدّنس تطهیرا بارادتک»[۷]
«پروردگارا! خاندان پیامبرت را به اراده خویش از هر پلیدی و ناپاکی منزّه ساختی».
۵- تداوم امامت در همه زمانها
«خدایا تویی که دینت را در هر دورهای به وسیله پیشوایی که او را برای بندگانت راهنما و در شهرهایت مشعول هدایتی قرار دادی، تأیید و کمک کردی، پس از آن که پیمان وی را به پیمان خود، پیوسته و او را سبب خشنودی خویش گردانیدی و فرمانبردی از او را واجب ساختی و از مخ