ادامه منازعه کلامی رسانه ای بر سر حمله و حمایت از علی شریعتی

حمله شدیداللحن عبدالکریم سروش به محمد قوچانی و موسی غنی نژاد / گناه کبیره به نام خدا

اخبار اندیشهو در باب مرگ روشنفکری دینی هم از زبان مولانا به آن قلم به مزد تصیری منش و ازغدی صفت می گویم: چون تو خفاشان بسی بینند خواب که جهان ماند یتیم از آفتاب

نقدی بر اندیشه اقتصادی-سیاسی دکتر عبدالکریم سروش/ لیبرالیسم نقابدار

روایت قوچانی از غروب ستاره روشنفکری دینی و پدیدار شدن سروش در لباس سردمدار توتالیتاریسم/ درباره افول یک رؤیای ۴۰ ساله

اخبار اندیشهیک دهه قبل در گزارش‌های روزنامه‌نگارانه‌ام از تاریخ اندیشه سیاسی به این نتیجه رسیده بودم که راه اصلاح دینی سرانجام از بیراهه استبداد دینی سر بر می‌آورد و از اصلاح‌طلبی به بنیادگرایی می‌رسیم...آن روز فکر می‌کردم عبدالکریم سروش مارتین لوتر اسلام است، ازاین‌رو از جلد چهارم آن مجموعه از مصائب لیبرالیسم اسلامی نوشتم. اکنون اما می‌فهمم که او خود ژان کالون است؛ مردی که از اصلاح دینی به استبداد دینی رسید. ما در چهره عبدالکریم سروش بر خلاف علی شریعتی و در پی آن مهدی بازرگان لیبرالیسم دینی می‌دیدیم و گرچه در تداوم راه با ناسازه لیبرالیسم و اسلام‌گرایی مواجه شدیم، اما نقش او را در معرفت‌شناسی لیبرال نادیده نمی‌گرفتیم. اما فقر اندیشه اقتصادی و اندیشه سیاسی درنهایت سبب شد پرده برافتد و نقاب برداشته شود و زیر این لیبرالیسم نقابدار، توتالیتریسمی پنهان پدیدار شود...

محمد بی‌طرفان در نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» خانه اندیشمندان علوم انسانی

شهر را باید شهروند اداره کند/ مردم ایران عمل خلاف قانون را زرنگی می دانند/ گذار از استبداد به دموکراسی؛ تولد شهروند ایرانی

اخبار اندیشهچرا ما شهر مدرن نداشتیم؟ زیرا شهر مدرن با مشارکت مردم شکل می‌گیرد. وقتی مشارکتی وجود نداشته باشد و مردم نمایندهٔ خود را انتخاب نکنند، نسبت به اتفاقاتی که در شهر می‌افتد حسیاست خاصی نخواهند داشت. کما اینکه امروزه هم این حساسیت در میان بسیاری از شهروندان وجود ندارد و اگر اتفاق خلاف قانونی بیفتد، آن را به زرنگی نسبت می‌دهند...اگر ما مشارکت نکنیم و خودمان را کنار بکشیم، وضعیت همین می‌ماند؛ همان گره‌ای که ۱۲۰ سال پیش باز نکردیم و تا به امروز هم باز نشده است. باید شهر به‌گونه‌ای باشد که شهروند آن را اداره کند.

خطای راهبردی مسئولان؛ از غفلت بزرگی که دچارش می شوند/ ایران فردا و تصمیم امروز 

اخبار اندیشههرچه بر ایران عزیز بگذرد و هر اتفاقی برای آن بیفتد، این را مطمئن هستیم که فرداهای ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ و پس از آن، خواهند رسید و دوباره کسانی خواهند بود که شاخص‌های ذکرشده در بخش ابتدایی این نوشته را با مقادیر سال ۱۴۰۵ مقایسه کنند. آیا مهم است که ابعاد تفاوت‌ها و نسبت‌ها چقدر باشند. نگارنده بر این باور است که حتما مهم است. نه اهمیت تنها انسانی، بلکه اهمیت برآمده از شکسته شدن سقف تاب‌آوری جامعه آن هم به‌صورت غافلگیرانه....تاریخ نشان داده است که در مقاطعی مهم، زمان حال، سیاستمداران را فریب داده و به آنها اطمینان داده که فردا، ادامه خطی دیروز خواهد بود و لازم نیست نگران باشند. غافل از اینکه این فریب، گویی یک بازیگوشی پرهزینه تاریخ برای گریز از یکنواختی خسته‌کننده برای آن است. ایران فردا، با دلهره و اضطراب، به انگشتانی از ایران امروز چشم دوخته تا ببیند کدام فردا را نشانه گرفته است. 

تفاوت «صنعتی‌شدن» و «سیاست صنعتی» از منظر جامعه‌شناسی اقتصادی

تجربه ژاپن: عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود/ بومی‌سازی دانش اقتدار ملی می‌آفریند/ فراتر از مداخله و بازار آزاد

اخبار اندیشهتجربه کشورهای موفق همچون ژاپن نشان می‌دهد که عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود. دولت باید با شناسایی ضعف‌های ساختاری، هدایت سرمایه‌گذاری، حمایت هدفمند از صنایع راهبردی و تقویت ظرفیت نوآوری، زمینه ارتقای توان رقابتی اقتصاد ملی را فراهم کند. هدف نهایی سیاست صنعتی نیز ایجاد توانایی رقابت در بازارهای جهانی از مسیر توسعه فناوری، نوسازی تولید و ارتقای کیفیت است.

خوانشی تحلیلی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟»

علی میرسپاسی و گذر از «افسانه ملی حقارت» و چرخه عقب ماندگی/ بازخوانی مدرنیته ایرانی / چرا باید پرسش تاریخی ایرانیان تغییر کند؟

اخبار اندیشهپس چه اتفاقی افتاد؟ روایتی متعادل و حتی مثبت، در گذر زمان- به‌ویژه از دوران پهلوی به بعد- به «افسانه‌ی ملی حقارت» تبدیل شد. و هرچه بیشتر تکرار شد، ما را بیشتر در «لحظه‌ی عباس‌میرزایی» حبس کرد: لحظه‌ای ابدی از پرسیدن «چرا عقب ماندیم؟» بدون یک قدم حرکت به جلو. نکته‌ی اصلی برای میرسپاسی این نیست که آیا آن گفت‌وگو رخ داد یا نه. پرسش او عمیق‌تر است: چگونه یک روایت تاریخی به ابزار بازتولید مداوم احساس حقارت تبدیل می‌شود؟ آن هم درباره‌ی مردی که در عمل سیاسی‌اش- اعزام محصلان به اروپا، اصلاح ارتش، و بنیان‌گذاری راه‌های نوسازی- نمونه‌ی کنشگری خردمندانه بود، نه انفعال.

فهرستی راهبردی برای تاب‌آوری و بازسازی پساجنگ

دستور کار فوری برای دولت و حاکمیت/ آشتی ملی، ترمیم قرارداد اجتماعی و گذر از حکمرانی دستوری/ اصلاح ساختاری؛ التیام ترومای جمعی تا پادشکنندگی شهری

اخبار اندیشهگروه اندیشه: دکتر سمیه توحیدلو استاد دانشگاه، در مطلبی راهبردی، که در کانال تلگرامی اش نگاشته، در قالب «چک لیستی فوری» از اقدامات ضروری برای تاب‌آوری جامعه و بازسازی پساجنگ در ابعاد کلان، میانی و خرد سخن به میان آورده است. نویسنده با تاکید بر لزوم ترمیم «سرمایه اجتماعی» و گذار از حکمرانی دستوری به مردمی‌سازی مشارکتی، راهکارهایی را برای آشتی ملی، رفع تبعیض‌های ساختاری و بازسازی قرارداد اجتماعی مطرح می‌کند. این راهکارها شامل چهار مولفه ۱- اجتماعی و سرمایه اجتماعی،۲-سیاسی و حکمرانی،۳- اقتصادی و معیشتی، و ۴- بین‌المللی و ژئوپلیتیک است. این مطلب را در ادامه می خوانید:

دو علامت مهم تغییر جامعه در سایت کارزار؛ براندازی شکست خورد/ نشانه‌های بازگشت مردم ناراضی به اصلاح‌گری را جدی بگیریم

اخبار اندیشهاین نشانه‌ها به معنای رفع نارضایتی‌ها یا حل مشکلات نیست. جامعه همچنان با مطالبات انباشته و چالش‌های جدی روبه‌روست، اما به نظر می‌رسد پس از ماه‌ها ناامیدی، نشانه‌های بازگشت به اصلاح‌گری بار دیگر در جامعه قابل مشاهده است. اگر این ظرفیت اجتماعی دیده و تقویت شود، می‌تواند به افق‌گشایی برای آینده کنشگری مدنی در ایران بینجامد؛ افقی که در آن تغییر، بیش از هر چیز از مسیر مشارکت، مسئولیت‌پذیری، مطالبه‌گری مدنی و روش‌های خشونت‌پرهیز دنبال می‌شود.

سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان در نشست کتابفروشی خوارزمی

احسان عبدی‌پور از خطر فروپاشی اجتماعی می‌گوید / هشدار درباره جنگ روایت‌ها و قضاوت‌های شتاب‌زده

اخبار اندیشهعبدی‌پور گفت: «اندوه من از بین رفتن عناصر مشترکی است که بر سر آن‌ها اختلافی وجود نداشت. برای من اینکه افراد چه گرایش سیاسی یا عقیدتی دارند، در اولویت دوم و سوم قرار گرفته است؛ مسئله اصلی این است که چه چیزهایی هنوز می‌تواند ما را کنار هم نگه دارد.»

بازخوانی جامعه‌شناختی کتاب «جای پای زینب» پدیدارشناسی اربعین حسینی

شکستن حافظه تاریخی جنگ و الگوی مردانه زیارت / روایت‌های زنانه از منسک‌سازی در راهپیمایی اربعین بزرگ‌ترین آیین شیعی

اخبار اندیشهاهمیت و ضرورت مطالعۀ کیفیت حضور زنان ایرانی در راه‌پیمایی اربعین در حالی به‌عنوان یک موضوع پژوهشی درخور مطالعه است که پژوهش‌های ناظر به حضور زنان در راه‌پیمایی اربعین، یا بسیار کم هستند یا بدون تأکید بر زنان به‌عنوان جمعیت موردپژوهش، به بررسی چالش‌های تصمیم‌گیری برای حضور در راه‌پیمایی اربعین پرداخته و به موضوعاتی جنسیتی اشاره کرده‌اند.

نقد و معرفی کتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت»

هشدار این اخترشناس در باره آینده / تمدن انسانی از منظر فناوری و مسئولیت جهانی؛آینده محصول انتخاب امروز/ نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه و نه بدبینی آخرالزمانی

اخبار اندیشهکتاب «درباره آینده» خواننده را از دو دام رایج می‌رهاند: خوش‌بینی ساده‌لوحانه به فناوری و بدبینی آخرالزمانی. نویسنده با تکیه بر دانش علمی و نگاهی متوازن، نشان می‌دهد که آینده نه تقدیری گریزناپذیر است و نه رؤیایی تضمین‌شده، بلکه نتیجه انتخاب‌هایی است که انسان در زمان حال انجام می‌دهد...برای علاقه‌مندان به آینده‌پژوهی، فلسفه علم، سیاست علم و فناوری، محیط زیست و چالش‌های تمدن معاصر، این کتاب اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است؛ اثری که مخاطب را وادار می‌کند بیش از آنکه بپرسد «آینده چگونه خواهد بود؟»، از خود بپرسد: «ما امروز چه می‌کنیم که آینده چنین خواهد شد؟»

ارزیابی انتقادی از مواجهه الهیاتی عبدالکریم سروش با مقوله «اسلام لیبرال»

پاسخ الهیاتی به پرسش جامعه‌شناختی؛ آیا سروش علیه «قبض و بسط تئوریک شریعت» قیام کرد؟ / «اسلام لیبرال» نه انحراف از وحی، که یک واقعیت زیسته تاریخی است

اخبار اندیشهمسئله اصلی نه امکان یا امتناع «اسلام لیبرال»، بلکه چگونگی فهم اسلام در مقام یک پدیده فرهنگی است. تا زمانی که این تمایز بنیادی به رسمیت شناخته نشود، هر داوری درباره نسبت اسلام و لیبرالیسم، هرچند از حیث الهیاتی منسجم باشد، از حیث فلسفه فرهنگ و جامعه‌شناسی دین، همچنان ناقص خواهد ماند.

بازخوانی گزارش نشریه اتلانتیک درباره پیامدهای روانی و اجتماعی تنزل مکالمات حضوری

انسان معاصر ۲۸ درصد کمتر صحبت می‌کند؛ عصر اتصال‌های بی‌روح / کاهش گفت‌وگوی حضوری توانایی همدلی را نابود می‌کند

اخبار اندیشهشاید مسئله آینده این نباشد که آیا فناوری ما را به هم نزدیک‌تر می‌کند یا نه؛ پرسش مهم‌تر این است که آیا در میان این همه اتصال، هنوز توانایی گفت‌وگو کردن را حفظ خواهیم کرد؟ زیرا جامعه‌ای که کمتر حرف می‌زند، لزوماً آرام‌تر نیست؛ ممکن است فقط راه‌های بیشتری برای پنهان کردن تنهایی خود پیدا کرده باشد.

نظریه ای در باره پیامدهای روان‌شناختی، ساختاری و امنیتی «رخنه» در حکمرانی

سیستم جاسوسی در ایران؛ پایان نفوذ شبکه‌ای و آغاز جاسوسی تک‌عامل/ اهداف:گسترش بی اعتمادی و فلج تصمیم گیری،تصفیه های پیاپی، دولتی ناتوان و فروپاشی ایران

اخبار اندیشهدر شرایط کنونی با توجه به مجموعه رخنه‌ها- که بعضاً ذاتی دوران مدرن و ارتباطات پرشمار انسانی هستند- باید توجه کرد که جاسوسی و کارویژه‌های کلاسیک آن دیگر هدف محسوب نمی‌شود بلکه مقدمه‌ای هستند برای اقداماتی از جمله فلج تصمیم‌گیری و تصفیه‌های پیاپی و نهایتاً برآمدن دولتی درمانده، که می‌تواند با یک عملیات بزرگ دشمن فروریزد. از این رو باید با تمرکز بر افزایش «اعتماد عمومی» و تقدم بخشیدن به پروژه احیاء «دولت- ملت» (nation-state) به‌جای سیاست توده‌ای از یک‌سو و ایجاد ترکیبی بهینه از «کارآمدی و تحفظ» از سوی دیگر، میدان عمل را برای تغییرات و تصمیمات اجتماعی- سیاسیِ معطوف به برآورده کردن مطالبات عمومی جامعه فراخ کرد.

یادآوری روایت سوسن شریعتی از نسبت «شاندل» با پدرش

راز «شاندل» برملا شد؛ جعل تاریخی برای فریب مخاطب یا شاهکار ادبی در خلق همزاد؟/ چرا علی شریعتی برای بیان حقیقت، فیلسوف خیالی آفرید؟

اخبار اندیشهشاید همین تعبیر، بهترین جمع‌بندی برای این مناقشه باشد. مسأله اصلی، صرفاً وجود یا عدم وجود شخصیتی به نام شاندل نیست؛ بلکه این پرسش است که آیا «شاندل» تلاشی برای فریب مخاطب بود، یا کوششی برای بیان آن بخش از حقیقت که نویسنده احساس می‌کرد با نام رسمی خود قادر به بیانش نیست؟ پاسخ به این پرسش، بیش از آن‌که به داوری درباره علی شریعتی مربوط باشد، به تلقی ما از مرز میان اندیشه و حقیقت بازمی‌گردد.

تغییر مرجعیت رسانه‌ای در عصر اینفلوئنسرها چطور اتفاق افتاد؟

عملیات غافلگیرانه ۱۵ هزار نوجوان؛ چگونه سر از ایران مال درآوردند؟/ چه کسی برای دهه نودی‌ها تصمیم می‌گیرد؟/ قبیله‌های دیجیتال سوپراستارهای جدید

اخبار اندیشهاگر نهادهای فرهنگی، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و روشنفکران احساس می‌کنند از نسل جدید فاصله گرفته‌اند، شاید مسأله آن نباشد که نسل جوان مرجعیت را کنار گذاشته است؛ بلکه مرجعیت، میان بازیگران بیشتری توزیع شده و از الگویی عمدتاً عمودی به الگویی شبکه‌ای، افقی‌تر و تعاملی‌تر تغییر یافته است. فهم این منطق تازه، اولین گام برای گفت‌وگو با جامعه‌ای است که دیگر با نقشه‌های دیروز قابل خوانش نیست.