واکاوی نظریه‌ای که قدرت «رسانه‌های کوچک» را پیش از عصر شبکه‌های اجتماعی توضیح داد

چگونه نوار کاست یک رژیم سیاسی را سرنگون کرد؟ / نگاهی به کتاب «رسانه‌های کوچک، انقلاب‌های بزرگ»

اخبار اندیشهکتاب رسانه‌های کوچک، انقلاب بزرگ؛ ارتباطات، فرهنگ و انقلاب ایران نوشته آنابل سِربِرنی و علی محمدی، با ترجمه محمود مقدس و انتشار نشر کرگدن، روایتی متفاوت از انقلاب ۱۳۵۷ ارائه می‌کند؛ روایتی که به جای تمرکز بر رهبران سیاسی یا کشمکش‌های ایدئولوژیک، نگاه خود را به مسیرهای گردش پیام در جامعه می‌دوزد.

پوریا گل‌شناس و آموزه‌های قانون طبیعت

بدون قانون طبیعت، اثری از زندگی متمدنانه نخواهد ماند/ از قانون طبیعی تا فلسفه سیاسی: مسئله استقلال قانون

اخبار اندیشهبه‌گفته مترجم: «آن‌چه به‌ویژه خوب است خواننده‌ی فارسی‌زبان بخواند، مواجهه با مسئله‌ی قانون طبیعی در فلسفه‌ی سیاسی است. این رساله‌ی کوتاه بازنمای کوشش لاک برای به‌رسمیت‌شناخته‌شدن قوانین طبیعی است تا از این راه بتوان اختیارات پادشاهی را از رهگذر مقیدساختن او به قانون محدود کرد. این بحث ما را ما مسئله‌ی فلسفی بنیادینی آشنا می‌کند که در تاریخ ایران اهمیت بسیاری زیادی داشته است؛ مسئله‌ی استقلال قانون».

بحران لیبرال دموکراسی و احیای پیمان اجتماعی؛ عجم‌اوغلو از «لیبرالیسم طبقه کارگر» می‌گوید

سقوط لیبرالیسم؛ چرا ائتلاف تاریخی کارگران و نخبگان فروپاشید؟ / دموکراسی در عصر الگوریتم‌ها؛ نسخه عجم‌اوغلو برای مهار نابرابری و پوپولیسم

اخبار اندیشهاز نظر عجم‌اوغلو، لیبرالیسم در بخش بزرگی از قرن بیستم موفقیت تاریخی بزرگی بود... اما این نظم به تدریج فرسوده شد. یکی از مشکلات درونی آن چیزی است که او «سه I» می‌نامد: شمول، نادانی و عدم تساهل. جوامع لیبرال باید گروه‌های سابقاً محروم، فقرا، زنان، اقلیت‌ها و مهاجران، را وارد نظم سیاسی کنند، با باورهای نادرست و مخرب مقابله کنند و در عین حال مشخص کنند که یک جامعه لیبرال تا چه حد باید در برابر جریان‌های غیرلیبرال و تحمل‌ناپذیر تساهل نشان دهد.

تاملی در مواجهه عرفانی با پیله خویشتن و دیوارهای ذهن

هنرِ آزادی در بند؛ درس بزرگ شمس تبریزی برای رهایی از «زندان‌های مدرن» / راز تبدیل سخت‌ترین موقعیت‌های زندگی به بوستان

اخبار اندیشهپس تا حدی دارد مشخص می‌شود که منظور شمس چیست. تأکید او بر گفت‌وگوهای درونی است و همهمه‌های شلوغ ذهنی. اینهاست که دل گشاده را تنگ می‌کند و ما همچون کرم ابریشم با فکر و خیالات باطل، آجرآجر آن را می‌سازیم و با دست خود عالم چو بوستان را مانند زندان تنگ می‌کنیم اما من شمس تمام این زندان‌ها را به بوستان تبدیل می‌کنم و چون زندان من بوستان گردد بنگر که بوستان ما خود چه باشد.

احمد بستانی در نشست بررسی کتاب«استراتژی کلان ایران» تالیف ولی نصر در پانزدهمین عصر بخارا

چرایی بن‌بست ۵۰ ساله در روابط تهران و واشنگتن/ ابطال آمریکایی ستیزی ایران/ ولی نصر و تبیین روایتی که رفتار جمهوری اسلامی را واقع‌گرایانه می‌داند

اخبار اندیشهنشست نقد و بررسی کتاب «استراتژی کلان ایران» اثر ولی نصر با حضور احمد بستانی در مجله بخارا برگزار شد. بستانی با تشریح ویژگی‌های این اثر، آن را فراتر از تحلیل روابط بین‌الملل و نوعی تاریخ سیاسی دیالکتیکی دانست که پیوند عمیق میان تحولات داخلی ایران و مناسبات منطقه‌ای و جهانی را آشکار می‌سازد. به گفته وی، تز اصلی ولی نصر بر این فرض استوار است که تصمیمات کلان جمهوری اسلامی بیش از آنکه حاصل جزمیت ایدئولوژیک باشد، زاییده منطقی «عمل‌گرایانه»، «امنیت‌محور» و در راستای حفظ استقلال است... از نظر بستانی این کتاب صرفاً تاریخ روابط بین‌الملل ایران نیست، بلکه بخش قابل‌توجهی از آن به تحولات داخلی، اجتماعی و جنبش‌های اجتماعی در ایران اختصاص یافته است. به همین سبب، این اثر فراتر از کتابی در حوزه استراتژی است و می‌توان آن را تا حدی، تاریخ سیاسی ایران دانست که تلاش کرده است به‌طور مختصر یا مفصل، نکات مهم و دینامیزم‌های درونی برخاسته از انقلاب و جمهوری اسلامی را تبیین کند.

 واقع‌گرایی و شکیبایی استراتژیک در داخل و خارج؛ بازخوانی نقش چوئن‌لای در معماری چین مدرن

سیاستمداری که با خشونت پرهیزی، مائو را مهار و آمریکا را رام کرد/پیروزی«فکر»بر«عصبانیت»؛تغییر مسیر جهان توسط شاگرد کنفسیوس/ معمار چین جدید کیست؟

اخبار اندیشهمیراث چوئن لای شاید شاهد دیگری بر این ضرب المثل اروپایی است که: شخصیت سرنوشت ساز است (Character is destiny). بدون شخصیت آرام و غیر عصبانی و سنجیده نمی توان افکار خوب و منطقی را بکار بست. چوئن لای یک دشمن را متعادل کرد (شوروی)، با دیگری دوست شد تا از آن بهره گیرد (آمریکا). سومی در همسایگی را هم سرجای خودش نشاند (ژاپن). دعوا کردن هم با اصول باشد بهتراست. یک ضرب المثل چینی می گوید: به دنبال انتقام گیری از دشمن نباشید. کنار رودخانه بنشینید. آب، جسد او را می آورد.

ادامه منازعه کلامی رسانه ای بر سر حمله و حمایت از علی شریعتی

حمله شدیداللحن عبدالکریم سروش به محمد قوچانی و موسی غنی نژاد / گناه کبیره به نام خدا

اخبار اندیشهو در باب مرگ روشنفکری دینی هم از زبان مولانا به آن قلم به مزد تصیری منش و ازغدی صفت می گویم: چون تو خفاشان بسی بینند خواب که جهان ماند یتیم از آفتاب

نقدی بر اندیشه اقتصادی-سیاسی دکتر عبدالکریم سروش/ لیبرالیسم نقابدار

روایت قوچانی از غروب ستاره روشنفکری دینی و پدیدار شدن سروش در لباس سردمدار توتالیتاریسم/ درباره افول یک رؤیای ۴۰ ساله

اخبار اندیشهیک دهه قبل در گزارش‌های روزنامه‌نگارانه‌ام از تاریخ اندیشه سیاسی به این نتیجه رسیده بودم که راه اصلاح دینی سرانجام از بیراهه استبداد دینی سر بر می‌آورد و از اصلاح‌طلبی به بنیادگرایی می‌رسیم...آن روز فکر می‌کردم عبدالکریم سروش مارتین لوتر اسلام است، ازاین‌رو از جلد چهارم آن مجموعه از مصائب لیبرالیسم اسلامی نوشتم. اکنون اما می‌فهمم که او خود ژان کالون است؛ مردی که از اصلاح دینی به استبداد دینی رسید. ما در چهره عبدالکریم سروش بر خلاف علی شریعتی و در پی آن مهدی بازرگان لیبرالیسم دینی می‌دیدیم و گرچه در تداوم راه با ناسازه لیبرالیسم و اسلام‌گرایی مواجه شدیم، اما نقش او را در معرفت‌شناسی لیبرال نادیده نمی‌گرفتیم. اما فقر اندیشه اقتصادی و اندیشه سیاسی درنهایت سبب شد پرده برافتد و نقاب برداشته شود و زیر این لیبرالیسم نقابدار، توتالیتریسمی پنهان پدیدار شود...

محمد بی‌طرفان در نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» خانه اندیشمندان علوم انسانی

شهر را باید شهروند اداره کند/ مردم ایران عمل خلاف قانون را زرنگی می دانند/ گذار از استبداد به دموکراسی؛ تولد شهروند ایرانی

اخبار اندیشهچرا ما شهر مدرن نداشتیم؟ زیرا شهر مدرن با مشارکت مردم شکل می‌گیرد. وقتی مشارکتی وجود نداشته باشد و مردم نمایندهٔ خود را انتخاب نکنند، نسبت به اتفاقاتی که در شهر می‌افتد حسیاست خاصی نخواهند داشت. کما اینکه امروزه هم این حساسیت در میان بسیاری از شهروندان وجود ندارد و اگر اتفاق خلاف قانونی بیفتد، آن را به زرنگی نسبت می‌دهند...اگر ما مشارکت نکنیم و خودمان را کنار بکشیم، وضعیت همین می‌ماند؛ همان گره‌ای که ۱۲۰ سال پیش باز نکردیم و تا به امروز هم باز نشده است. باید شهر به‌گونه‌ای باشد که شهروند آن را اداره کند.

خطای راهبردی مسئولان؛ از غفلت بزرگی که دچارش می شوند/ ایران فردا و تصمیم امروز 

اخبار اندیشههرچه بر ایران عزیز بگذرد و هر اتفاقی برای آن بیفتد، این را مطمئن هستیم که فرداهای ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ و پس از آن، خواهند رسید و دوباره کسانی خواهند بود که شاخص‌های ذکرشده در بخش ابتدایی این نوشته را با مقادیر سال ۱۴۰۵ مقایسه کنند. آیا مهم است که ابعاد تفاوت‌ها و نسبت‌ها چقدر باشند. نگارنده بر این باور است که حتما مهم است. نه اهمیت تنها انسانی، بلکه اهمیت برآمده از شکسته شدن سقف تاب‌آوری جامعه آن هم به‌صورت غافلگیرانه....تاریخ نشان داده است که در مقاطعی مهم، زمان حال، سیاستمداران را فریب داده و به آنها اطمینان داده که فردا، ادامه خطی دیروز خواهد بود و لازم نیست نگران باشند. غافل از اینکه این فریب، گویی یک بازیگوشی پرهزینه تاریخ برای گریز از یکنواختی خسته‌کننده برای آن است. ایران فردا، با دلهره و اضطراب، به انگشتانی از ایران امروز چشم دوخته تا ببیند کدام فردا را نشانه گرفته است. 

تفاوت «صنعتی‌شدن» و «سیاست صنعتی» از منظر جامعه‌شناسی اقتصادی

تجربه ژاپن: عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود/ بومی‌سازی دانش اقتدار ملی می‌آفریند/ فراتر از مداخله و بازار آزاد

اخبار اندیشهتجربه کشورهای موفق همچون ژاپن نشان می‌دهد که عقب‌ماندگی فناورانه با اتکای صرف به سازوکار بازار برطرف نمی‌شود. دولت باید با شناسایی ضعف‌های ساختاری، هدایت سرمایه‌گذاری، حمایت هدفمند از صنایع راهبردی و تقویت ظرفیت نوآوری، زمینه ارتقای توان رقابتی اقتصاد ملی را فراهم کند. هدف نهایی سیاست صنعتی نیز ایجاد توانایی رقابت در بازارهای جهانی از مسیر توسعه فناوری، نوسازی تولید و ارتقای کیفیت است.

خوانشی تحلیلی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟»

علی میرسپاسی و گذر از «افسانه ملی حقارت» و چرخه عقب ماندگی/ بازخوانی مدرنیته ایرانی / چرا باید پرسش تاریخی ایرانیان تغییر کند؟

اخبار اندیشهپس چه اتفاقی افتاد؟ روایتی متعادل و حتی مثبت، در گذر زمان- به‌ویژه از دوران پهلوی به بعد- به «افسانه‌ی ملی حقارت» تبدیل شد. و هرچه بیشتر تکرار شد، ما را بیشتر در «لحظه‌ی عباس‌میرزایی» حبس کرد: لحظه‌ای ابدی از پرسیدن «چرا عقب ماندیم؟» بدون یک قدم حرکت به جلو. نکته‌ی اصلی برای میرسپاسی این نیست که آیا آن گفت‌وگو رخ داد یا نه. پرسش او عمیق‌تر است: چگونه یک روایت تاریخی به ابزار بازتولید مداوم احساس حقارت تبدیل می‌شود؟ آن هم درباره‌ی مردی که در عمل سیاسی‌اش- اعزام محصلان به اروپا، اصلاح ارتش، و بنیان‌گذاری راه‌های نوسازی- نمونه‌ی کنشگری خردمندانه بود، نه انفعال.

فهرستی راهبردی برای تاب‌آوری و بازسازی پساجنگ

دستور کار فوری برای دولت و حاکمیت/ آشتی ملی، ترمیم قرارداد اجتماعی و گذر از حکمرانی دستوری/ اصلاح ساختاری؛ التیام ترومای جمعی تا پادشکنندگی شهری

اخبار اندیشهگروه اندیشه: دکتر سمیه توحیدلو استاد دانشگاه، در مطلبی راهبردی، که در کانال تلگرامی اش نگاشته، در قالب «چک لیستی فوری» از اقدامات ضروری برای تاب‌آوری جامعه و بازسازی پساجنگ در ابعاد کلان، میانی و خرد سخن به میان آورده است. نویسنده با تاکید بر لزوم ترمیم «سرمایه اجتماعی» و گذار از حکمرانی دستوری به مردمی‌سازی مشارکتی، راهکارهایی را برای آشتی ملی، رفع تبعیض‌های ساختاری و بازسازی قرارداد اجتماعی مطرح می‌کند. این راهکارها شامل چهار مولفه ۱- اجتماعی و سرمایه اجتماعی،۲-سیاسی و حکمرانی،۳- اقتصادی و معیشتی، و ۴- بین‌المللی و ژئوپلیتیک است. این مطلب را در ادامه می خوانید:

دو علامت مهم تغییر جامعه در سایت کارزار؛ براندازی شکست خورد/ نشانه‌های بازگشت مردم ناراضی به اصلاح‌گری را جدی بگیریم

اخبار اندیشهاین نشانه‌ها به معنای رفع نارضایتی‌ها یا حل مشکلات نیست. جامعه همچنان با مطالبات انباشته و چالش‌های جدی روبه‌روست، اما به نظر می‌رسد پس از ماه‌ها ناامیدی، نشانه‌های بازگشت به اصلاح‌گری بار دیگر در جامعه قابل مشاهده است. اگر این ظرفیت اجتماعی دیده و تقویت شود، می‌تواند به افق‌گشایی برای آینده کنشگری مدنی در ایران بینجامد؛ افقی که در آن تغییر، بیش از هر چیز از مسیر مشارکت، مسئولیت‌پذیری، مطالبه‌گری مدنی و روش‌های خشونت‌پرهیز دنبال می‌شود.

سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان در نشست کتابفروشی خوارزمی

احسان عبدی‌پور از خطر فروپاشی اجتماعی می‌گوید / هشدار درباره جنگ روایت‌ها و قضاوت‌های شتاب‌زده

اخبار اندیشهعبدی‌پور گفت: «اندوه من از بین رفتن عناصر مشترکی است که بر سر آن‌ها اختلافی وجود نداشت. برای من اینکه افراد چه گرایش سیاسی یا عقیدتی دارند، در اولویت دوم و سوم قرار گرفته است؛ مسئله اصلی این است که چه چیزهایی هنوز می‌تواند ما را کنار هم نگه دارد.»

بازخوانی جامعه‌شناختی کتاب «جای پای زینب» پدیدارشناسی اربعین حسینی

شکستن حافظه تاریخی جنگ و الگوی مردانه زیارت / روایت‌های زنانه از منسک‌سازی در راهپیمایی اربعین بزرگ‌ترین آیین شیعی

اخبار اندیشهاهمیت و ضرورت مطالعۀ کیفیت حضور زنان ایرانی در راه‌پیمایی اربعین در حالی به‌عنوان یک موضوع پژوهشی درخور مطالعه است که پژوهش‌های ناظر به حضور زنان در راه‌پیمایی اربعین، یا بسیار کم هستند یا بدون تأکید بر زنان به‌عنوان جمعیت موردپژوهش، به بررسی چالش‌های تصمیم‌گیری برای حضور در راه‌پیمایی اربعین پرداخته و به موضوعاتی جنسیتی اشاره کرده‌اند.